Ewangelia Jana 5: poznaj główne tematy i zastosuj je w swoim życiu już dziś
Liczba wersetów: 47 | Biblia BibleGuided — Polski
Potem nastąpiło święto żydowskie i Jezus udał się do Jerozolimy.
Ewangelia Jana 5:1 rozpoczyna opis wydarzeń podczas żydowskiego święta: Jezus udaje się do Jerozolimy. Werset nie podaje, o które święto chodzi, ani nie wyjaśnia powodu …
Przeczytaj pełną analizęW Jerozolimie zaś znajduje się sadzawka Owcza, nazwana po hebrajsku Betesda, z pięcioma krużgankami.
Ewangelia Jana 5:2 opisuje sadzawkę Betesda w Jerozolimie, otoczoną pięcioma krużgankami. To miejsce stanowi tło dla spotkania Jezusa z licznymi chorymi, którzy czekali na poruszenie …
Przeczytaj pełną analizęWśród nich leżało mnóstwo chorych: niewidomych, kulawych, sparaliżowanych, którzy czekali na poruszenie się wody.
Ewangelia Jana 5:3 opisuje wielu chorych zgromadzonych przy sadzawce Betesda, którzy czekali na poruszenie wody, mając nadzieję na uzdrowienie. Wśród nich byli ludzie z różnymi …
Przeczytaj pełną analizęAnioł bowiem zstępował w odpowiednim czasie i poruszał wodę. A kto pierwszy wchodził po poruszeniu się wody, doznawał uzdrowienia niezależnie od tego, na jaką cierpiał chorobę.
Ewangelia Jana 5:4 wyjaśnia, dlaczego chorzy czekali przy sadzawce Betesda: według opisu uzdrowienia doświadczała osoba, która jako pierwsza weszła do poruszonej wody. Człowiek cierpiący od …
Przeczytaj pełną analizęZnajdował się tam pewien człowiek, który już od trzydziestu ośmiu lat cierpiał na swoją chorobę.
Ewangelia Jana 5:5 mówi o człowieku, który od trzydziestu ośmiu lat zmagał się z chorobą. Podkreśla, jak długo trwało jego cierpienie i jak trudna była …
Przeczytaj pełną analizęGdy Jezus zobaczył go leżącego i poznał, że czeka już długi czas, powiedział do niego: Czy chcesz wyzdrowieć?
Ewangelia Jana 5:6 ukazuje, że Jezus dostrzega cierpienie człowieka i wie, jak długo ten zmaga się z chorobą. Pyta go: „Czy chcesz wyzdrowieć?”, nawiązując do …
Przeczytaj pełną analizęChory odpowiedział Mu: Panie, nie mam człowieka, który by mnie wprowadził do sadzawki, gdy nastąpi poruszenie wody. Gdy ja sam już dochodzę, inny wchodzi przede mną.
W Ewangelii Jana 5:7 chory wyjaśnia Jezusowi, że od dawna nie może dotrzeć do sadzawki przed innymi, bo brakuje mu pomocy. Jego słowa ukazują bezradność …
Przeczytaj pełną analizęJezus powiedział do niego: Wstań, weź swoje łóżko i chodź!
Ewangelia Jana 5:8 opisuje polecenie Jezusa skierowane do człowieka chorego od trzydziestu ośmiu lat: „Wstań, weź swoje łóżko i chodź!”. Jezus uzdrawia go, a jego …
Przeczytaj pełną analizęNatychmiast wyzdrowiał ten człowiek, wziął swoje łóżko i chodził. Jednak tego dnia był szabat.
Ewangelia Jana 5:9 pokazuje, że chory natychmiast wyzdrowiał: wstał, wziął swoje łóżko i zaczął chodzić. Stało się to w szabat, dlatego jego noszenie wywołało sprzeciw. …
Przeczytaj pełną analizęŻydzi powiedzieli więc do uzdrowionego: Dziś jest szabat, nie wolno ci nieść twojego łóżka.
Ewangelia Jana 5:10 pokazuje, że Żydzi skupili się na zakazie noszenia łóżka w szabat, zamiast dostrzec uzdrowienie człowieka. Wcześniej Jezus polecił choremu wstać i je …
Przeczytaj pełną analizęOn im odpowiedział: Ten, który mnie uzdrowił, powiedział do mnie: Weź swoje łóżko i chodź.
W Ewangelii Jana 5:11 uzdrowiony wyjaśnia, że zabrał swoje łóżko, ponieważ polecił mu to człowiek, który go uzdrowił. Wcześniej Jezus nakazał mu wstać, wziąć posłanie …
Przeczytaj pełną analizęPytali go więc: Co to za człowiek powiedział ci: Weź i chodź?
W Ewangelii Jana 5:12 ludzie pytają uzdrowionego, kim jest ten, który polecił mu wziąć posłanie i chodzić. Pytanie pada po tym, jak zakwestionowali jego noszenie …
Przeczytaj pełną analizęLecz uzdrowiony nie wiedział, kim On jest, bo Jezus odsunął się od tłumu, który był w tym miejscu.
Ewangelia Jana 5:13 wyjaśnia, dlaczego uzdrowiony nie potrafił wskazać Jezusa: nie znał Jego tożsamości, ponieważ Jezus oddalił się od tłumu. W centrum sceny pozostaje uzdrowienie, …
Przeczytaj pełną analizęPotem Jezus znalazł go w świątyni i powiedział do niego: Oto wyzdrowiałeś. Nie grzesz już więcej, aby ci się coś gorszego nie przydarzyło.
W Ewangelii Jana 5:14 Jezus spotyka w świątyni człowieka uzdrowionego przy sadzawce i wzywa go, by porzucił grzech, ostrzegając przed czymś gorszym. Słowa te podkreślają, …
Przeczytaj pełną analizęTen człowiek odszedł i doniósł Żydom, że to Jezus go uzdrowił.
Ewangelia Jana 5:15 mówi, że uzdrowiony mężczyzna odszedł i wskazał Żydom Jezusa jako tego, który go uzdrowił. Wypowiedź ta prowadzi do sprzeciwu, ponieważ uzdrowienie nastąpiło …
Przeczytaj pełną analizęI dlatego Żydzi prześladowali Jezusa, że to uczynił w szabat.
Ewangelia Jana 5:16 mówi, że uzdrowienie chorego w szabat wywołało prześladowanie Jezusa ze strony żydowskich przywódców. Spór dotyczył tego, czy wolno działać w dzień odpoczynku. …
Przeczytaj pełną analizęLecz Jezus im odpowiedział: Ojciec mój działa aż do tej chwili i Ja działam.
W Ewangelii Jana 5:17 Jezus wyjaśnia, dlaczego uzdrowił chorego w szabat: Ojciec nieustannie działa, a Syn działa w jedności z Nim. Słowa te pokazują, że …
Przeczytaj pełną analizęDlatego więc Żydzi tym bardziej usiłowali Go zabić, bo nie tylko nie zachowywał szabatu, ale ponadto Boga nazywał swoim Ojcem, czyniąc się równym Bogu.
Ewangelia Jana 5:18 pokazuje, dlaczego uzdrowienie człowieka w szabat zaostrzyło konflikt: przeciwnicy Jezusa uznali, że łamie szabat i, nazywając Boga swoim Ojcem, stawia się na …
Przeczytaj pełną analizęW odpowiedzi na to Jezus im mówił: Zaprawdę, zaprawdę, mówię wam: Syn nie mógłby niczego czynić sam od siebie, gdyby nie widział Ojca czyniącego. Bo to samo, co On czyni, podobnie i Syn czyni.
Ewangelia Jana 5:19 ukazuje jedność działania Ojca i Syna: Jezus nie działa niezależnie od Ojca, lecz czyni to, co widzi u Niego. W kontekście uzdrowienia …
Przeczytaj pełną analizęOjciec bowiem miłuje Syna i pokazuje Mu to wszystko, co On sam czyni, i jeszcze większe dzieła pokaże Mu, abyście się dziwili.
Ewangelia Jana 5:20 podkreśla głęboką więź Ojca z Synem: Ojciec miłuje Jezusa i objawia Mu swoje dzieła, a Jezus działa w jedności z Ojcem. Zapowiedź …
Przeczytaj pełną analizęBo jak Ojciec wskrzesza umarłych i ożywia, tak również i Syn ożywia tych, których chce.
Ewangelia Jana 5:21 mówi, że Syn ma od Ojca władzę dawać życie i ożywia tych, których chce. Jezus działa w jedności z Ojcem, a Jego …
Przeczytaj pełną analizęOjciec bowiem nie sądzi nikogo, lecz cały sąd przekazał Synowi,
Ewangelia Jana 5:22 oznacza, że Ojciec powierzył Synowi sąd nad ludźmi. W kontekście Jezus mówi, że działa w jedności z Ojcem i ma moc dawać …
Przeczytaj pełną analizęaby wszyscy oddawali cześć Synowi, tak jak oddają cześć Ojcu. Kto nie oddaje czci Synowi, nie oddaje czci Ojcu, który Go posłał.
Ewangelia Jana 5:23 mówi, że Synowi, czyli Jezusowi, należy oddawać cześć tak samo jak Ojcu. Odrzucenie czci dla Syna oznacza odrzucenie Ojca, który Go posłał. …
Przeczytaj pełną analizęZaprawdę, zaprawdę, mówię wam: Kto słucha mojego słowa i wierzy w Tego, który Mnie posłał, ma życie wieczne i nie idzie na sąd, lecz ze śmierci przeszedł do życia.
Ewangelia Jana 5:24 mówi, że kto słucha słów Jezusa i wierzy w Boga, który Go posłał, już ma życie wieczne. Nie oznacza to braku trudności, …
Przeczytaj pełną analizęZaprawdę, zaprawdę, mówię wam, że nadchodzi godzina, nawet już jest, kiedy to umarli usłyszą głos Syna Bożego, i ci, którzy usłyszą, będą żyć.
W Ewangelii Jana 5:25 Jezus mówi, że Jego głos daje życie tym, którzy Go słuchają. W kontekście oznacza to przejście ze śmierci do życia przez …
Przeczytaj pełną analizęPodobnie jak Ojciec ma życie w sobie, tak również dał Synowi: mieć życie w sobie samym.
Ewangelia Jana 5:26 mówi, że Ojciec ma życie w sobie i dał Synowi, Jezusowi, aby także miał życie w sobie samym. Jezus nie tylko naucza …
Przeczytaj pełną analizęPrzekazał Mu władzę wykonywania sądu, ponieważ jest Synem Człowieczym.
W Ewangelii Jana 5:27 Jezus mówi, że Ojciec powierzył Mu władzę sądzenia, ponieważ jest Synem Człowieczym. W kontekście rozdziału oznacza to, że Jego sąd jest …
Przeczytaj pełną analizęNie dziwcie się temu! Nadchodzi bowiem godzina, w której wszyscy, którzy spoczywają w grobach, usłyszą Jego głos:
Ewangelia Jana 5:28 zapowiada, że nadejdzie czas, gdy wszyscy zmarli usłyszą głos Jezusa. Werset mówi o powszechnym zmartwychwstaniu, a dalszy kontekst wskazuje na sąd i …
Przeczytaj pełną analizęa ci, którzy pełnili dobre czyny, pójdą na zmartwychwstanie życia; ci, którzy pełnili złe czyny – na zmartwychwstanie potępienia.
Ewangelia Jana 5:29 mówi, że wszyscy zmarli zmartwychwstaną i staną przed sądem Jezusa: dobre czyny wiążą się ze zmartwychwstaniem życia, a złe — z potępieniem. …
Przeczytaj pełną analizęJa sam z siebie nic czynić nie mogę. Tak jak słyszę, sądzę, a mój sąd jest sprawiedliwy; nie szukam bowiem własnej woli, lecz woli Tego, który Mnie posłał.
Ewangelia Jana 5:30 pokazuje, że Jezus działa w jedności z Ojcem: nie kieruje się własną wolą, lecz wolą Tego, który Go posłał. Dlatego Jego sąd …
Przeczytaj pełną analizęGdybym Ja wydawał świadectwo o sobie samym, mój sąd nie byłby prawdziwy.
W Ewangelii Jana 5:31 Jezus mówi, że gdyby sam był jedynym świadkiem swojej tożsamości, Jego świadectwo nie stanowiłoby wystarczającego potwierdzenia. Nie podważa prawdy o sobie, …
Przeczytaj pełną analizęJest przecież ktoś inny, kto wydaje sąd o Mnie; a wiem, że sąd, który o mnie wydaje, jest prawdziwy.
W Ewangelii Jana 5:32 Jezus mówi, że Jego misja i sąd nie opierają się wyłącznie na Jego własnym świadectwie: prawdziwe świadectwo daje o Nim Ojciec. …
Przeczytaj pełną analizęWysłaliście poselstwo do Jana i on dał świadectwo prawdzie.
W Ewangelii Jana 5:33 Jezus przypomina swoim rozmówcom, że wysłali poselstwo do Jana Chrzciciela, a Jan potwierdził prawdę. Jego świadectwo wskazywało na Jezusa, choć Jezus …
Przeczytaj pełną analizęJa nie zważam na świadectwo człowieka, ale mówię to, abyście byli zbawieni.
W Ewangelii Jana 5:34 Jezus wyjaśnia, że nie potrzebuje ludzkiego świadectwa, by potwierdzić swoją tożsamość. Mówi o świadectwie Jana i swoich dziełach, aby słuchacze uwierzyli …
Przeczytaj pełną analizęOn był lampą, która płonie i świeci, wy zaś chcieliście przez krótki czas radować się jego światłem.
W Ewangelii Jana 5:35 Jezus mówi o Janie Chrzcicielu jako o lampie, która wskazywała ludziom prawdę. Jego słuchacze przez pewien czas cieszyli się jego nauczaniem, …
Przeczytaj pełną analizęJa mam świadectwo większe od Janowego. Są to dzieła, które Ojciec dał Mi do wykonania; dzieła, które czynię, świadczą o Mnie, że Ojciec Mnie posłał.
W Ewangelii Jana 5:36 Jezus mówi, że Jego dzieła są mocniejszym świadectwem niż słowa Jana Chrzciciela: pokazują, że został posłany przez Ojca. Nie chodzi tylko …
Przeczytaj pełną analizęOjciec, który Mnie posłał, On dał o Mnie świadectwo. Nigdy nie słyszeliście ani Jego głosu, ani nie widzieliście Jego twarzy;
W Ewangelii Jana 5:37 Jezus mówi, że sam Ojciec potwierdza, iż Jezus został przez Niego posłany, choć Jego słuchacze nie słyszeli głosu Ojca ani nie …
Przeczytaj pełną analizęnie macie także Jego słowa, trwającego w was, bo wy nie uwierzyliście w Tego, którego On posłał.
W Ewangelii Jana 5:38 Jezus mówi, że Jego słuchacze nie mają w sobie trwałego zakorzenienia w Bożym słowie, ponieważ nie wierzą w Niego, posłanego przez …
Przeczytaj pełną analizęBadacie Pisma, ponieważ sądzicie, że w nich zawarte jest życie wieczne: to one właśnie dają o Mnie świadectwo.
W Ewangelii Jana 5:39 Jezus mówi, że Pisma świadczą o Nim, choć Jego słuchacze badają je, sądząc, że znajdą w nich życie wieczne. Sama znajomość …
Przeczytaj pełną analizęA przecież nie chcecie przyjść do Mnie, aby mieć życie.
W Ewangelii Jana 5:40 Jezus mówi, że Jego słuchacze badają Pisma, lecz nie chcą przyjść do Niego, choć właśnie On daje życie. Sama znajomość Biblii …
Przeczytaj pełną analizęNie odbieram chwały od ludzi,
W Ewangelii Jana 5:41 Jezus mówi, że nie szuka uznania ani pochwał ze strony ludzi. W kontekście wyjaśnia, że ważniejsze jest świadectwo Ojca i przyjęcie …
Przeczytaj pełną analizęale wiem o was, że nie macie w sobie miłości Boga.
W Ewangelii Jana 5:42 Jezus mówi, że Jego rozmówcom brakuje miłości do Boga. Znają Pisma, ale nie chcą przyjść do Jezusa, o którym one świadczą, …
Przeczytaj pełną analizęPrzyszedłem w imieniu mojego Ojca, a nie przyjęliście Mnie. Gdyby jednak przybył ktoś inny we własnym imieniu, to byście go przyjęli.
W Ewangelii Jana 5:43 Jezus mówi, że przyszedł jako posłany przez Ojca, lecz Jego słuchacze Go odrzucili, a chętnie przyjęliby kogoś działającego we własnym imieniu. …
Przeczytaj pełną analizęJak możecie uwierzyć, skoro od siebie wzajemnie odbieracie chwałę, a nie szukacie chwały, która pochodzi od samego Boga?
W Ewangelii Jana 5:44 Jezus wskazuje, że szukanie uznania u ludzi utrudnia wiarę, gdy ważniejsza staje się ludzka pochwała niż chwała pochodząca od Boga. Mówi …
Przeczytaj pełną analizęNie sądźcie jednak, że to Ja was oskarżę przed Ojcem. Waszym oskarżycielem jest Mojżesz, w którym wy pokładacie nadzieję.
W Ewangelii Jana 5:45 Jezus mówi, że nie będzie oskarżał swoich słuchaczy przed Ojcem — oskarży ich Mojżesz, którego pismom deklarują zaufanie. W kolejnym wersecie …
Przeczytaj pełną analizęGdybyście jednak uwierzyli Mojżeszowi, to byście i Mnie uwierzyli. O Mnie bowiem on pisał.
W Ewangelii Jana 5:46 Jezus mówi, że pisma Mojżesza wskazują na Niego, dlatego prawdziwa wiara w Mojżesza powinna prowadzić do wiary w Jezusa. Zarzuca swoim …
Przeczytaj pełną analizęJeżeli jednak jego pismom nie wierzycie, jak moim słowom będziecie wierzyli?
W Ewangelii Jana 5:47 Jezus mówi, że odrzucanie pism Mojżesza ujawnia brak gotowości, by przyjąć także Jego słowa. W kontekście zwraca się do tych, którzy …
Przeczytaj pełną analizęJezus dostrzega człowieka cierpiącego od wielu lat i uzdrawia go swoim słowem. Opowieść podkreśla Jego inicjatywę, a nie skuteczność chorego w rywalizacji o dostęp do sadzawki.
Uzdrowienie w szabat wywołuje spór o to, co wolno w tym dniu. Jezus wyjaśnia swoje działanie przez nieustanną działalność Ojca i wyjątkową więź, która łączy Ojca z Synem.
Jezus mówi, że Syn działa w jedności z Ojcem, ożywia umarłych i otrzymał władzę sądzenia. Jego słowo stawia słuchających wobec przejścia ze śmierci do życia.
Jan Chrzciciel, dzieła Jezusa, Ojciec oraz Pisma dają świadectwo Jego misji. Samo badanie Pism nie wystarcza, jeśli człowiek odmawia przyjścia do Jezusa, o którym Pisma mówią.
Wydarzenia rozgrywają się w Jerozolimie podczas święta, którego nazwy tekst nie podaje. Sadzawka Betesda znajdowała się w pobliżu Bramy Owczej i miała pięć krużganków. W opowieści o uzdrowieniu pojawia się przekonanie o poruszaniu się wody; werset 4 przedstawia je jako wyjaśnienie oczekiwania chorych. Szabat był dniem odpoczynku i ważnym znakiem przymierza, a spór dotyczy tego, jak rozumieć nakaz odpoczynku wobec uzdrowienia. Określenie „Żydzi” w narracji Jana odnosi się w tych scenach do przeciwników Jezusa lub osób prowadzących z Nim spór, a nie do całego narodu żydowskiego. Nie należy odczytywać tej polemiki jako oskarżenia wszystkich Żydów.
Rozdział ma dwie główne części. W wersetach 1–18 znajduje się opowieść o uzdrowieniu w Betesdzie i narastającym konflikcie wokół szabatu. W wersetach 19–30 Jezus wygłasza mowę o jedności działania Ojca i Syna, o życiu, sądzie i zmartwychwstaniu. W wersetach 31–47 następuje rozbudowany wywód o świadectwach potwierdzających Jego misję. Powracające motywy słuchania, życia, świadectwa i sądu łączą te części.
Ewangelia Jana 5 przedstawia Jezusa jako Syna działającego w jedności z Ojcem, mającego władzę dawania życia i sądzenia. Uzdrowienie w szabat ukazuje, że Boże działanie przywracające życie nie ustaje. Wiara w posłanego przez Ojca Syna jest przedstawiona jako przejście do życia wiecznego, a zapowiedź zmartwychwstania obejmuje wszystkich. Wersety 28–29 łączą przyszły sąd z czynami człowieka; nie należy jednak odrywać ich od szerszego świadectwa Ewangelii Jana o życiu otrzymywanym przez wiarę. Pisma mają prowadzić do Jezusa, a nie zastępować spotkanie z Tym, o którym świadczą.
Rozdział przedstawia osobę długo cierpiącą, która nie ma wsparcia potrzebnego, by dostać się do sadzawki. Jezus zauważa jej sytuację i odpowiada działaniem. Może to przypominać o znaczeniu uważnej obecności i praktycznej pomocy osobom osamotnionym lub zmagającym się z chorobą. Tekst ma charakter religijny i nie zastępuje diagnozy ani leczenia. Nie obiecuje, że każda choroba ustąpi, ani nie wyjaśnia wszystkich przyczyn cierpienia.
Rozdział zachęca do dostrzegania osób, które zmagają się z długotrwałym cierpieniem i brakiem wsparcia, oraz do odpowiadania na ich potrzeby z uważnością. Przypomina też, że religijna wiedza nie powinna zamykać na prawdę i życie, ku którym prowadzi Pismo. W codziennym życiu można łączyć wiarę ze słuchaniem słów Jezusa, uczciwym namysłem nad własnymi czynami i konkretną troską o innych.
Jezus uzdrowił człowieka w szabat, a uzdrowiony niósł swoje posłanie. Jego przeciwnicy uznali to za naruszenie szabatu. Jezus odpowiedział, wskazując, że Ojciec działa, a Syn działa w jedności z Nim.
Nie. Jezus napomina uzdrowionego, by więcej nie grzeszył, ale tekst nie stwierdza, że jego wcześniejsza choroba była karą za konkretny grzech. Nie należy używać tego fragmentu do obwiniania osób chorych.
W Ewangelii Jana 5:24 Jezus opisuje życie wieczne jako dar dostępny już teraz dla tego, kto słucha Jego słowa i wierzy w Ojca, który Go posłał. Rozdział mówi również o przyszłym zmartwychwstaniu.
Jezus wymienia świadectwo Jana Chrzciciela, dzieła, które wykonuje, świadectwo Ojca oraz Pisma. Podkreśla, że Pisma wskazują na Niego, lecz samo ich badanie nie zastępuje przyjęcia życia, które daje.
Jezus zapowiada godzinę, w której umarli usłyszą głos Syna Bożego i powstaną z grobów. Wersety 28–29 mówią o zmartwychwstaniu życia i zmartwychwstaniu potępienia.
W opowieści o Betesdzie szczególnie porusza samotność człowieka, który przez długi czas czekał na pomoc. Jezus go zauważa i nie traktuje jego cierpienia jak czegoś nieważnego. Ten obraz niesie nadzieję, ale nie daje podstaw, by oceniać czyjąś chorobę jako skutek winy.
Rozdział rozwija się od znaku uzdrowienia do mowy o relacji Ojca i Syna, a następnie do argumentacji o świadectwach. Sformułowanie o działaniu Ojca w wersecie 17 wyjaśnia, dlaczego Jezus nie postrzega uzdrowienia jako sprzecznego z Bożym działaniem w szabat. W końcowej części Jan, dzieła Jezusa, Ojciec i Pisma tworzą zbieżne świadectwo.
Uzdrowienie zaczyna się od tego, że Jezus dostrzega człowieka, którego potrzeba pozostawała niezauważona. Scena przypomina, że troska nie musi ograniczać się do dobrych intencji: może obejmować uważną obecność i realną pomoc. Rozdział zachęca też, by wiedza religijna prowadziła do życia zgodnego z tym, co głosi.
W centrum rozdziału znajduje się życie pochodzące od Ojca i objawiane przez Syna. Jezus mówi zarówno o życiu, które zaczyna się wraz z wiarą, jak i o przyszłym zmartwychwstaniu. Świadectwo Pism osiąga swój cel, gdy prowadzi do Tego, który daje życie.
Studium rozdziału e-mailem
Otrzymuj fragmenty Pisma Świętego, modlitwę i prosty kolejny krok związany z tym rozdziałem.
Ważne zastrzeżenie: Te wskazówki biblijne nie zastępują profesjonalnej opieki w zakresie zdrowia psychicznego. Jeśli doświadczasz objawów kryzysu, skontaktuj się z Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym pod numerem 800 70 2222 lub niezwłocznie poszukaj profesjonalnej pomocy.
