Ewangelia Jana 5:4 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Jana 5:4 opisuje sadzawkę, przy której ludzie czekają na chwilę poruszenia wody. Ten, kto pierwszy wszedł do wody, odzyskiwał zdrowie, a rodzaj choroby nie miał przy tym znaczenia. Czekanie w takim miejscu rodzi zmęczenie i cichy żal, bo ktoś zawsze jest szybszy, a ten, kto nie ma sił ani pomocnika, zostaje z tyłu. Ta nierówność boli, bo wielu ludzi zna uczucie, że inni docierają tam, dokąd oni dopiero się zbliżają. Dalszy ciąg historii zmienia jednak obraz. Mężczyzna, o którym mowa w Ewangelii Jana 5:5, czeka tam od trzydziestu ośmiu lat i nie ma nikogo, kto by go wniósł do wody. Jezus nie przyłącza się do wyścigu. Podchodzi do człowieka, który leży na uboczu, i pyta go, czy chce wyzdrowieć. Werset 4 pokazuje świat, w którym ocalenie wydaje się kwestią szczęścia, a słowa skierowane do chorego mówią o trosce, która nie czeka na pierwszeństwo. Ten fragment nie obiecuje, że każdy cierpiący otrzyma ulgę w takim tempie, jakiego pragnie. Pokazuje natomiast, że w miejscu pełnym oczekiwania ktoś zauważa tego, kto nie zdąża.

Ewangelia Jana 5:4 wyjaśnia, dlaczego chorzy czekali przy sadzawce: według tego tekstu uzdrowienie otrzymywał ten, kto jako pierwszy wszedł do poruszonej wody. Taki porządek tworzy obraz nadziei ograniczonej przez rywalizację. Nie wystarczało cierpieć ani dotrzeć na miejsce; trzeba było wyprzedzić innych, a więc mieć siłę lub czyjąś pomoc. Ważne jest jednak, że werset ten nie występuje w najstarszych i najważniejszych rękopisach Ewangelii Jana; część przekładów pomija go lub zaznacza w przypisie. W przekazanej tu postaci objaśnia przekonanie związane z sadzawką, ale nie powinien przesłaniać dalszej sceny. Człowiek, o którym mowa w kolejnych wersetach, mówi, że nie ma nikogo, kto wprowadziłby go do wody, i że inni go uprzedzają. Jezus nie pomaga mu wygrać tego wyścigu. Zwraca się do niego bezpośrednio i nakazuje mu wstać. Kluczowe rozróżnienie biegnie więc między nadzieją uzależnioną od pierwszeństwa w dostępie do sadzawki a działaniem Jezusa, które nie zależy od tej kolejności. Opowieść kieruje uwagę ku temu, kto uzdrawia, nie ku mechanizmowi poruszania wody.

Sadzawka Betesda była miejscem nadziei, ale też wyścigu. W Ewangelii Jana 5:4 czytamy, że anioł zstępował w odpowiednim czasie i poruszał wodę. „A kto pierwszy wchodził po poruszeniu się wody, doznawał uzdrowienia niezależnie od tego, na jaką cierpiał chorobę”. Chorzy czekali więc przy wodzie, każdy z nadzieją na swoją kolej. Ten wers opisuje zasadę, w której o uzdrowieniu decyduje kolejność. Ci, którzy nie mieli sił, by szybko dotrzeć do wody, zostawali w tyle, nawet jeśli ich cierpienie było równie wielkie. Mężczyzna z dalszej części rozdziału nie miał nikogo, kto by go wniósł do sadzawki, i od trzydziestu ośmiu lat czekał przy miejscu, które dawało ulgę innym. W Ewangelii Jana 5:6 widać jednak, że Jezus zauważa tego człowieka i pyta go o pragnienie zdrowia, zanim ktokolwiek mu pomógł. Słowa z wersu 8, „Wstań, weź swoje łóżko i chodź!”, przynoszą uzdrowienie bez wyścigu i bez wchodzenia do wody. Sadzawka była znakiem oczekiwania, a w tym miejscu oczekiwanie kończy się spotkaniem z Chrystusem, który nie czeka na czyjeś pierwszeństwo.

Przy sadzawce Betesda czekało wielu chorych. W tym wersecie nadzieja przybiera postać chwili, której nie wolno przegapić: uzdrowienia doznaje ten, kto pierwszy wejdzie do poruszonej wody. Dla człowieka osłabionego oznacza to oczekiwanie połączone z rywalizacją i zależnością od tego, czy zdąży. W dalszej scenie Ewangelii Jana widać, jak długo trwało to czekanie dla jednego z chorych: trzydzieści osiem lat. Mówi on Jezusowi, że nie ma nikogo, kto pomógłby mu wejść do sadzawki. Jego słowa odsłaniają samotność ukrytą wśród tłumu. Wielu ludzi czeka na tę samą chwilę, lecz nie każdy ma przy sobie kogoś, kto poda rękę. Jezus dostrzega konkretnego człowieka i zwraca się właśnie do niego. W tej scenie uzdrowienie nie zależy od wygrania wyścigu ku wodzie. Rozkaz Jezusa otwiera inną możliwość, której chory sam nie potrafił osiągnąć. Opowieść nie obiecuje, że każde cierpienie zniknie w podobny sposób ani że każde długie oczekiwanie ma taką samą odpowiedź. Ukazuje jednak, że dla Jezusa człowiek nie ginie w tłumie czekających: zostaje zauważony, a jego wieloletnie cierpienie nie zamyka przyszłości.