2 Księga Machabejska 6 – znaczenie, tematy i zastosowanie

Niedługo potem król posłał pewnego starca z Aten, aby zmuszał Żydów do odstępowania od ojczystych praw i do tego, aby nie postępowali według praw Bożych,

ale aby zbezcześcili zarówno świątynię w Jerozolimie, którą mieli oddać Zeusowi Olimpijskiemu, jak i tę na Garizim, którą – jak sobie życzyli mieszkańcy tego miejsca – mieli oddać Zeusowi Kseniosowi.

Napór niegodziwości był ciężki i trudny do wytrzymania dla wszystkich.

Świątynia była pełna rozpusty i uczt, na których poganie zabawiali się z nierządnicami, a na świętych dziedzińcach zbliżali się do kobiet. Ponadto wnosili jeszcze do wnętrza świątyni to, czego nie godzi się wnosić.

Ołtarz był pokryty ofiarami niedopuszczalnymi przez Prawo i niegodziwymi.

Nie było wolno ani zachowywać szabatu, ani obchodzić ojczystych świąt, ani nawet przyznawać się, że jest się Żydem.

Każdego miesiąca w dniu urodzin króla gorzka konieczność prowadziła każdego do spożywania ofiar, a kiedy przyszło święto Dionizjów, zmuszano do tego, aby w bluszczowych wieńcach brać udział w pochodzie ku czci Dionizosa.

Za namową Ptolemeusza zostało wydane dla sąsiednich miast greckich rozporządzenie, aby one postępowały wobec Żydów tak samo, zwłaszcza w sprawie uczt obrzędowych,

i aby karano śmiercią tych, którzy nie chcieli przejść na grecki sposób postępowania. Można więc z tego zobaczyć, jak wielki ucisk wtedy nastał.

Przed sąd przyprowadzono dwie kobiety, ponieważ obrzezały swoje dzieci. Zawieszono im przy piersiach ich niemowlęta, oprowadzono je publicznie po mieście, a następnie strącono z muru.

Inni ukryli się w pobliskich grotach, aby w tajemnicy obchodzić szabat. Kiedy jednak doniesiono o tym Filipowi, zostali wszyscy spaleni, ponieważ z szacunku dla dnia świętego obawiali się czynnie sobie pomóc.

Proszę więc tych, którzy będą czytali tę księgę, aby nie wpadli w przygnębienie z powodu tego, co trzeba było znieść; żeby raczej zwracali uwagę na to, że prześladowania były nie po to, aby zniszczyć, ale aby wychować nasz naród.

Znakiem wielkiego dobrodziejstwa jest bowiem to, że grzesznicy nie są pozostawieni w spokoju przez długi czas, ale że zaraz dosięga ich kara.

Pan nie uważał bowiem, że z nami trzeba postępować tak samo jak z innymi narodami, wobec których pozostaje cierpliwy i nie karze ich tak długo, aż wypełnią miarę grzechów.

Nie chciał bowiem karać nas na końcu, dopiero wtedy, gdyby nasze grzechy przebrały miarę.

A więc nigdy nie cofa On od nas swojego miłosierdzia; choć wychowuje przez prześladowania, jednak nie opuszcza swojego ludu.

Zresztą niech nam wystarczy przypomnienie tej prawdy. Po tych kilku słowach trzeba powrócić do opowiadania.

Niejaki Eleazar, jeden z pierwszych uczonych w Piśmie, mężczyzna już w podeszłym wieku, o szlachetnym obliczu, był zmuszony do otwarcia ust i jedzenia wieprzowiny.

On jednak, wybierając raczej chwalebną śmierć niż godne pogardy życie, dobrowolnie szedł na miejsce kaźni,

a wypluł mięso, jak powinni postąpić ci, którzy mają odwagę odrzucić to, czego nie wolno jeść nawet z miłości do życia.

Ci, którzy byli wyznaczeni do tej bezbożnej uczty ofiarnej, ze względu na bardzo dawną znajomość z tym mężczyzną wzięli go na osobne miejsce i prosili, aby zjadł przyniesione przez nich i przygotowane mięso, które wolno mu jeść. Niech tylko udaje, że je to, co jest nakazane przez króla, mianowicie mięso z ofiar.

Tak postępując, uniknie śmierci, a ze względu na dawną przyjaźń z nimi skorzysta z miłosierdzia.

On jednak podjął szlachetne postanowienie, godne jego wieku, powagi jego starości, okrytych zasługą siwych włosów i doskonałego postępowania od dzieciństwa, przede wszystkim zaś świętego i pochodzącego od Boga prawodawstwa. Dał im jasną odpowiedź, mówiąc, aby go zaraz posłali do Hadesu.

Udawanie bowiem nie przystoi naszemu wiekowi. Wielu młodych byłoby przekonanych, że Eleazar, który ma już dziewięćdziesiąt lat, przyjął pogańskie obyczaje.

Oni to przez moje udawanie, i to dla ocalenia maleńkiej resztki życia, byliby przeze mnie wprowadzeni w błąd, ja zaś okryłbym swoją starość hańbą i wstydem.

Jeżeli bowiem teraz uniknę ludzkiej kary, to z rąk Wszechmocnego nie ucieknę ani żywy, ani umarły.

Dlatego jeżeli teraz mężnie zakończę życie, okażę się godny swojej starości,

młodym zaś pozostawię piękny przykład ochotnej i wspaniałomyślnej śmierci za godne czci i święte Prawa. Powiedziawszy to, natychmiast wszedł na miejsce kaźni.

Ci, którzy go przyprowadzili, pod wpływem wypowiedzianych przez niego słów zamienili miłosierdzie na surowość, sądzili bowiem, że te słowa były szaleństwem.

Mając już umrzeć pod ciosami, westchnął i powiedział: Bogu, który ma świętą wiedzę, jest wiadome, że mogłem uniknąć śmierci. Będąc biczowanym, doznaję wprawdzie bólu na ciele, dusza jednak cierpi to z radością, ponieważ Jego się boję.

W ten sposób więc zakończył życie, a swoją śmiercią pozostawił nie tylko dla młodzieży, lecz także dla większości narodu przykład szlachetnego usposobienia i pomnik cnoty.