2 Księga Machabejska 15 – znaczenie, tematy i zastosowanie

Nikanor dowiedział się, że żołnierze Judy znajdują się w okolicy Samarii. Rozkazał więc, aby w dniu odpoczynku, spokojni o swoje bezpieczeństwo, napadli na nich.

Żydzi, którzy pod przymusem szli razem z nimi, mówili: Nie ulega wątpliwości, że nie powinieneś ich zabijać w sposób tak dziki i barbarzyński. Uczcij dzień, któremu Ten, co czuwa nad wszystkim, udzielił chwały i świętości.

Ten zaś, po trzykroć złoczyńca, zapytał: Czy jest w niebie Władca, który by nakazał święcić dzień szabatu?

Gdy zaś ci odpowiedzieli: Jest Pan żyjący w niebie, Władca, który rozkazał święcić siódmy dzień,

na to tamten: A ja – mówi – władca na ziemi, rozkazuję chwycić za broń i wypełnić królewskie polecenia. Mimo to jednak nie zdołał zrealizować swojego okrutnego zamiaru.

Nikanor więc, przechwalając się i pyszniąc, postanowił wystawić pomnik z trofeów zdobytych na żołnierzach Judy.

Machabeusz zaś miał niezmienną ufność i pełną nadzieję, że uzyska pomoc od Pana.

Upomniał swoich żołnierzy, żeby nie przerażali się, gdy poganie będą nacierać, żeby wtedy pamiętali o pomocy Nieba, której doznali wcześniej tyle razy. Teraz więc również mają się spodziewać zwycięstwa, jakiego im udzieli Wszechmocny.

Dodawał im ducha na podstawie Prawa i Proroków, a przypomniawszy im również te bitwy, przez które przeszli, napełnił ich nowym zapałem.

Rozpalając zaś ich zapał, równocześnie wskazywał na przestępstwa pogan i łamanie przysięgi.

Kiedy każdy z nich uzbroił się nie tyle w tę pewność, jaką daje tarcza i włócznia, ile w pociechę zawartą w dobrych słowach, opowiedział im jeszcze wiarygodny sen, rodzaj widzenia, który wszystkich ucieszył.

Jego widzenie było zaś takie: Oniasz, dawny arcykapłan, człowiek największej dobroci, skromny w zachowaniu, o łagodnych obyczajach, pełen godności w słowach, a od dziecka dbający o zachowanie każdej cnoty, on to właśnie wyciągał ręce i modlił się za cały naród żydowski.

Potem w ten sam sposób ukazał się mężczyzna, który wyróżniał się siwizną i majestatem, a otaczało go godne podziwu i wspaniałe dostojeństwo.

Oniasz, zabierając głos, powiedział: To jest przyjaciel naszych braci, który wiele modli się za naród i za całe święte miasto, Jeremiasz, Boży prorok.

Potem Jeremiasz wyciągnął prawą rękę, aby podać Judzie złoty miecz, a dając go, powiedział te słowa:

Weź święty miecz, dar od Boga, z jego pomocą pokonasz nieprzyjaciół.

Zachęceni słowami Judy, które były bardzo piękne i mogły rozpalić męstwo, a dusze młodzieńców napełnić męską odwagą, postanowili nie zatrzymywać się w obozie, ale odważnie wyjść naprzód i z najwyższym męstwem przystępując do walki, rozstrzygnąć losy. Miasto bowiem, świętości i świątynia były w niebezpieczeństwie.

O żony bowiem i dzieci, a ponadto o braci i krewnych, mniej się obawiali, najbardziej zaś i na pierwszym miejscu lękali się o święty przybytek.

Ci zaś, którzy pozostali w mieście, byli nie mniej przerażeni. Niepokoili się bowiem o rozgrywające się w polu działania wojenne.

Nawet kiedy już wszyscy oczekiwali mającego nastąpić wyniku, kiedy już żołnierze się zebrali, a wojsko zostało ustawione w szyku bojowym, bestie zaś umieszczono po dogodnej stronie, a konnica stanęła na skrzydłach,

Machabeusz, widząc masy stojącego wojska, różnorodną broń i dziki wygląd bestii, wyciągnął ręce do nieba i wzywał Pana, który czyni cuda. Wiedział bowiem, że przygotowuje on zwycięstwo według zasługi, nie dzięki broni, ale tak, jak się Jemu będzie wydawało słuszne.

Wzywając zaś Go, mówił w ten sposób: Ty, Władco, wysłałeś swego anioła za Ezechiasza, króla judzkiego, a zgładził on w obozie Sennacheryba około stu osiemdziesięciu pięciu tysięcy ludzi.

Teraz również, Władco nieba, poślij dobrego anioła przed nami, by wzbudził trwogę i przestrach.

Niech wielkością Twojego ramienia zostaną powaleni ci, którzy z bluźnierstwem na ustach przyszli tutaj przeciwko Twojemu świętemu ludowi. Na tym zakończył.

Żołnierze Nikanora wyruszyli do natarcia przy dźwięku trąb i bojowych pieśni,

a żołnierze Judy wśród błagań modlitewnych rzucili się na nieprzyjaciela.

Walcząc rękami, a sercem modląc się do Boga, położyli trupem nie mniej niż trzydzieści pięć tysięcy żołnierzy. Cieszyli się przy tym bardzo z widocznej Bożej pomocy.

Kiedy już było po bitwie i kiedy już z radością rozwiązali swoje szyki, rozpoznali Nikanora, który padł w pełnym uzbrojeniu.

Gdy zaś rozległ się krzyk i powstało zamieszanie, w ojczystym języku błogosławili Władcę.

Ten, który całkowicie się poświęcił, ciałem i duszą, pierwszy walczył w obronie obywateli, który zachował młodzieńczą życzliwość dla swoich rodaków – wydał rozkaz, żeby odciąć głowę Nikanora i rękę razem z ramieniem, i zanieść do Jerozolimy.

Gdy znalazł się tam, zwołał swoich rodaków i postawiwszy kapłanów przy ołtarzu, posłał po tych, którzy byli w zamku

i pokazał im głowę pełnego przestępstw Nikanora oraz rękę bluźniercy, którą z takim zuchwalstwem wyciągnął przeciwko świętemu domowi Wszechmocnego.

Potem wyciął język bezbożnego Nikanora i powiedział, aby go posiekać na części i dać ptakom, a zapłatę za głupotę zawiesić naprzeciwko świątyni.

Wszyscy zaś pod niebiosa wysławiali Pana, który się wspaniale objawił, i mówili: Błogosławiony niech będzie Ten, który ustrzegł swoją świątynię przed zbezczeszczeniem.

Głowę Nikanora zawiesił Juda obok zamku jako wyraźny i dla wszystkich widoczny znak Bożej pomocy.

Wszyscy zaś za wspólną zgodą postanowili, że nie można pozwolić, aby ten dzień minął bez uroczystości, że trzeba uroczyście obchodzić trzynasty dzień dwunastego miesiąca, zwanego po syryjsku Adar, jeden dzień przed dniem Mardocheusza.

A skoro w ten sposób zakończyły się sprawy dotyczące Nikanora i od tamtych czasów miasto pozostawało w rękach Hebrajczyków, ja sam również zakończę opowiadanie.

Jeżeli jest ono pięknie i zgrabnie ułożone, to tego właśnie ja sam chciałem; jeżeli zaś ma niewielką wartość i jest przeciętne, to zrobiłem, co było w mojej mocy.

Picie samego wina ma bowiem małą wartość, a tak samo również wody, natomiast wino zmieszane z wodą jest miłe i sprawia wielką przyjemność. Tak samo sposób, w jaki opowiadanie jest ułożone, służy uradowaniu tych, do których uszu ono dojdzie. Tutaj niech będzie koniec.