2 Księga Machabejska 14 – znaczenie, tematy i zastosowanie

Po upływie trzech lat do otoczenia Judy dotarła wiadomość, że Demetriusz, syn Seleukosa, wylądował z silnym wojskiem i flotą w porcie Tripolis,

opanował kraj i zamordował Antiocha i jego opiekuna Lizjasza.

Niejaki Alkimos, który wcześniej był arcykapłanem, ale sam dobrowolnie się zniesławił w czasach zamieszek, wiedział, że w żaden sposób nie ma dla niego ratunku ani ponownego dostępu do świętego ołtarza,

udał się do króla w sto pięćdziesiątym pierwszym roku, przynosząc mu złotą koronę i palmę, a ponadto część tych gałęzi oliwnych, których używa się w świątyni, i tego dnia nie zrobił nic więcej.

Znalazł jednak okazję do okazania swojej głupoty, kiedy Demetriusz wezwał go na zebranie rady i zapytał, jakie nastroje i zamiary panują wśród Żydów. Na to odpowiedział:

Ci spośród Żydów, którzy nazywają się asydejczykami, którym przewodzi Juda Machabeusz, wzniecają wojnę i wywołują niepokój. To oni nie dopuszczają do tego, aby królestwo zaznało pokoju.

Dlatego pozbawiony swojej dziedzicznej godności – mówię o arcykapłaństwie – właśnie tutaj przybywam,

najpierw rzeczywiście mając na uwadze sprawy króla, a następnie w trosce również o obywateli. Zuchwałość bowiem wyżej wspomnianych niemało szkodzi całemu naszemu narodowi.

Kiedy więc poznałeś każdą z tych spraw, ty, królu, zaopiekuj się krajem, naszym udręczonym narodem, ze swoją uprzedzającą łaskawością, jaką okazujesz wszystkim.

Jak długo bowiem Juda będzie istniał, sprawy publiczne nie mogą zaznać spokoju.

Kiedy on to powiedział, zaraz inni przyjaciele króla, którzy byli wrogo nastawieni do Judy, usiłowali podburzyć Demetriusza.

Natychmiast więc wybrał Nikanora, który był dowódcą słoni, mianował go wodzem Judei i wysłał

z rozkazami, żeby pozbył się samego Judy, rozpędził jego żołnierzy, a Alkimosa ustanowił arcykapłanem największej świątyni.

Pogańscy mieszkańcy Judei, którzy kiedyś uciekli przed Judą, tłumnie przyłączyli się do Nikanora. Byli bowiem przekonani, że złe losy i nieszczęścia Żydów staną się ich własnym szczęściem.

Kiedy Żydzi usłyszeli o wyruszeniu Nikanora i o przyłączeniu się pogan, posypali się ziemią i zanosili błagania do Tego, który swój naród osadził na wieki i zawsze w widoczny sposób brał w opiekę swój dział.

Na rozkaz dowódcy jednak natychmiast stamtąd odeszli. Spotkali się z nimi we wsi Dessau.

Szymon, brat Judy, rozpoczął bitwę z Nikanorem, ale wskutek nagłego uderzenia nieprzyjaciół doznał chwilowej porażki.

Mimo to Nikanor, który słyszał o tym, jaka jest dzielność żołnierzy Judy i jaka ich zawziętość w walce o ojczyznę, obawiał się krwawego rozstrzygnięcia.

Dlatego posłał Posidoniosa, Teodota i Matatiasza, aby podali i przyjęli prawicę.

Po gruntownym rozważeniu warunków dowódca ogłosił je wojskom. Kiedy zaś opinia okazała się jednomyślna, wyrazili na nie zgodę.

Wyznaczono dzień, w którym wodzowie spotkają się osobno w jednym miejscu. Z każdej strony zbliżał się rydwan, ustawiono krzesła.

Juda ustawił zbrojnych w dogodnych miejscach, aby byli gotowi na wypadek, gdyby ze strony nieprzyjaciół nagle urządzono napad. Rozmowę jednak prowadzili zgodnie.

Nikanor przebywał w Jerozolimie i nie zrobił niczego niestosownego, oddalił nawet ludzi gromadzących się tłumnie przy nim.

Zawsze miał wielkie uznanie dla Judy i w głębi serca był przychylny temu mężczyźnie.

Zachęcał go, aby się ożenił i miał dzieci. Ożenił się, dobrze mu się powodziło i zaznał radości życia.

Alkimos jednak, widząc ich wzajemną przyjaźń, wziął zawarte umowy, udał się do Demetriusza i oskarżył Nikanora o wrogie nastawienie wobec państwa, bowiem wroga jego królestwa, Judę, mianował go po nim następcą na stanowisku arcykapłana.

Król zaś rozgniewał się, a podburzony oszczerstwami tego skończonego łotra, napisał do Nikanora, wyrażając niezadowolenie w sprawie umów i rozkazując, aby natychmiast przesłał skutego Machabeusza do Antiochii.

Gdy wiadomość o tym dotarła do Nikanora, ten bardzo się tym zmieszał, ponieważ nie chciał unieważnić umowy z człowiekiem, który w niczym nie wykroczył przeciw sprawiedliwości.

Ponieważ jednak nie mógł się sprzeciwić królowi, szukał okazji, aby podstępem zakończyć tę sprawę.

Machabeusz ze swojej strony zauważył, że Nikanor obchodził się z nim mniej przyjaźnie i że całe jego postępowanie stało się bardziej szorstkie. Był przekonany, że po tym złym nastawieniu nie należy spodziewać się niczego bardzo dobrego. Zebrał więc niemało swoich żołnierzy i ukrył się przed Nikanorem.

Kiedy zaś tamten dowiedział się, że w szlachetny sposób został przez tego mężczyznę wyprowadzony w pole, udał się do największej i czcigodnej świątyni wtedy, gdy kapłani składali ustanowione ofiary, i kazał wydać sobie tego mężczyznę.

Gdy zaś oni, składając przysięgi, oświadczyli, że nie wiedzą, gdzie może być poszukiwany,

wyciągnął prawicę w stronę przybytku i przysiągł: Jeżeli nie wydacie mi Judy w kajdanach, zrównam z ziemią tę oto świątynię Bożą i zburzę ołtarz, a na tym miejscu wzniosę wspaniałą świątynię Dionizosowi.

Powiedziawszy to, odszedł. Kapłani zaś wyciągnęli ręce do nieba i wzywali Tego, który zawsze walczył w obronie swojego narodu. Tak się modlili:

Tobie, Panie, który niczego nie potrzebujesz, spodobało się, żeby przybytek, w którym mieszkasz, był wśród nas.

Teraz więc, Święty, od którego pochodzi wszelka świętość, Panie, ustrzeż na wieki od jakiegokolwiek zbezczeszczenia ten dom, który dopiero co został oczyszczony.

Nikanorowi zaś wskazano spośród starszyzny jerozolimskiej niejakiego Razisa, człowieka, który był oddany swoim rodakom, miał dobrą sławę, a dzięki swojej życzliwości był nazywany ojcem Żydów.

W czasach poprzednich zamieszek był bowiem prześladowany za judaizm, jednak nieustannie wystawiał ciało i duszę na niebezpieczeństwo dla judaizmu.

Nikanor chciał publicznie okazać swoje wrogie nastawienie wobec Żydów, posłał więc ponad pięciuset żołnierzy, aby go pochwycili.

Nie wątpił bowiem, że jeżeli go pochwyci, zada im wielki cios.

Gdy zaś żołnierze mieli już zdobyć wieżę i usiłowali wyważyć drzwi do atrium, gdy ponadto był wydany rozkaz, aby podłożyć ogień i spalić drzwi, Razis, osaczony ze wszystkich stron, skierował miecz przeciwko sobie samemu.

Wolał bowiem umrzeć w szlachetny sposób, niż wpaść w ręce złoczyńców i być przedmiotem zniewag wymierzonych przeciwko jego szlachetnemu pochodzeniu.

W zapale walki chybił jednak ciosu, a wielu żołnierzy już wpadło przez drzwi. Wybiegł więc odważnie na mur i mężnie sam zeskoczył na żołnierzy.

Kiedy zaś oni szybko się cofnęli i powstała wolna przestrzeń, spadł na środek pustego miejsca.

Żył jednak jeszcze i płonął gniewem. Podniósł się, choć płynęła z niego krew i rany były bolesne, a biegnąc, minął żołnierzy. Stanął wreszcie na jakiejś urwistej skale.

Już całkowicie pozbawiony krwi wyrwał wnętrzności, a wziąwszy je obiema rękami, rzucił na żołnierzy. A prosił Władcę życia i ducha, aby mu je ponownie oddał. W ten sposób zakończył życie.