List do Rzymian 4:8 – znaczenie i zastosowanie

Paweł przytacza w Liście do Rzymian 4:8 słowa z Księgi Psalmów: „Błogosławiony mężczyzna, któremu Pan nie poczyta grzechu”. Nie opierają one tego błogosławieństwa na tym, co człowiek osiągnął, ani na tym, ile się napracował. Mówią o Bogu, który czegoś nie poczytuje. W języku rachunków ten czasownik oznacza zapisanie czegoś na czyjeś konto, więc obraz jest prosty: w księdze prowadzonej przez Boga pewna pozycja nie zostaje wpisana. W kontekście całego rozdziału ma to duże znaczenie. Apostoł wcześniej pokazuje, że zapłata pracującemu jest należnością, a wiara zostaje poczytana za podstawę usprawiedliwienia. Ten werset domyka tę myśl od strony człowieka, który dźwiga winę. Zostaje on nazwany błogosławionym, bo to Pan decyduje, co zostaje zapisane. Można sobie wyobrazić kogoś, kto wraca myślami do jednej decyzji i liczy ją jak dług, którego nigdy nie uda się spłacić. Taki człowiek może sądzić, że najpierw musi zapłacić, by zostać przyjętym. Słowa psalmu mówią inaczej: błogosławieństwo należy się temu, komu Pan nie poczytuje grzechu, a nie temu, kto sam zdoła wyrównać rachunek. Ta myśl nie czeka na wyrównanie, bo jej źródłem jest to, że Pan nie poczytuje winy, a nie ludzka zasługa.

„Błogosławiony mężczyzna, któremu Pan nie poczyta grzechu” — to zdanie nie mówi, że grzech przestaje mieć znaczenie ani że człowiek sam staje się bez winy. Mówi o Bożym sądzie: grzech nie zostaje zapisany przeciw temu, komu Bóg przebacza. Błogosławieństwo polega więc nie na doskonałym bilansie ludzkich zasług, lecz na łasce. Paweł przywołuje słowa Dawida, by objaśnić to, co wcześniej napisał o Abrahamie. W Liście do Rzymian 4:4–5 odróżnia zapłatę należną za pracę od usprawiedliwienia udzielanego temu, kto wierzy w Boga usprawiedliwiającego grzesznika. Werset 8 dopełnia ten obraz: Bóg nie tylko przypisuje wiarę za podstawę usprawiedliwienia, ale też nie poczytuje grzechu. To nie rachunek, który człowiek może wyrównać dobrymi uczynkami, lecz relacja oparta na Bożym działaniu. Słowo „mężczyzna” występuje w przytoczonym zdaniu, ale dalszy wywód Pawła pyta, czy błogosławieństwo dotyczy wyłącznie obrzezanych. W Liście do Rzymian 4:9–12 odpowiedź obejmuje także nieobrzezanych wierzących. Istotą tego błogosławieństwa nie jest przynależność do jednej grupy, lecz łaska Boga, który przebacza i usprawiedliwia wierzących.

Słowo „poczytać” wraca w tym fragmencie jak refren. W Liście do Rzymian 4:4-5 zapłata jest należnością, a wiara zostaje poczytana za sprawiedliwość. Na tym tle błogosławieństwo z 4:8 nabiera ostrości. Nie chodzi w nim o to, że człowiek dobrze policzył swoje zasługi. Chodzi o to, że Bóg nie zapisuje mu grzechu jako długu. Paweł nie mówi tu o człowieku bez winy, lecz o kimś, kogo grzech nie zostaje wpisany do rachunku. Można sobie wyobrazić ojca, który po każdej kłótni w domu w myślach wylicza własne potknięcia i czeka, aż ktoś je spłaci. Taki człowiek może funkcjonować, jakby konto nigdy nie zostało zamknięte. Werset mówi, że błogosławiony jest ten, którego rachunek nie obciąża go w ten sposób. Nie oznacza to, że grzech przestaje ranić relacje. Naprawa wciąż bywa potrzebna. Zmienia się fundament, bo nie jest on przeliczany na nowo przy każdym upadku. Ta ulga pochodzi z łaski, a nie z doskonałego bilansu. Dlatego zdrowie duchowe rośnie raczej z zaufania niż z nieustannego liczenia win.

„Błogosławiony mężczyzna, któremu Pan nie poczyta grzechu” — pisze Paweł, przywołując słowa Dawida. Wersety wokół tego zdania mówią o usprawiedliwieniu jako darze, nie zapłacie należnej za wykonane uczynki. Obraz rachunku pomaga dostrzec ciężar tej różnicy: grzech nie jest drobną pomyłką, którą można zlekceważyć, lecz długiem, którego człowiek nie potrafi sam zamienić w zasługę. Błogosławieństwo polega na tym, że Bóg nie przypisuje winy temu, kto pokłada w Nim ufność. Nie oznacza to, że zło przestaje mieć znaczenie ani że ludzkie wybory są obojętne. Paweł mówi o łasce, która nie daje człowiekowi powodu do chlubienia się przed Bogiem. Uwolnienie od ciężaru winy nie jest nagrodą za doskonałość; rodzi się z Bożego działania wobec grzesznika. To nie unieważnia prawdy o grzechu, lecz odsłania większą prawdę o miłosierdziu. W dalszej części rozdziału Paweł pokazuje, że błogosławieństwo nie ogranicza się do obrzezanych. Wiara Abrahama poprzedzała znak obrzezania. Nadzieja nie opiera się więc na zewnętrznej przynależności, lecz na Bogu, który usprawiedliwia. W tym zdaniu człowiek nie staje przed Bogiem jako suma win i zasług, lecz jako ktoś, komu może zostać przebaczone.