List do Rzymian 4:6 – znaczenie i zastosowanie

Słowo „niezależnie” w tym wersecie niesie sporo ciepła. Paweł mówi o pochwale, jaką Dawid wypowiada o człowieku, którego Bóg usprawiedliwia niezależnie od uczynków, czyli bez względu na to, co ten człowiek zdołał zrobić. Serce bywa zmęczone rachunkiem: ile trzeba się postarać, żeby zasłużyć na przyjęcie, ile dobrych dni zebrać, żeby poczuć się w porządku. Ta radość z przyjęcia nie jest czymś, co da się wypracować, bo wyrasta z łaski, która przychodzi przed każdym wysiłkiem. W tym świetle życie wiary nie staje się obojętne. Człowiek, który dźwiga poczucie nieudolności, może choć na chwilę odłożyć ciągłe udowadnianie swojej wartości. Bóg nie zaczyna przyjmować dopiero wtedy, gdy wyniki się poprawią, bo usprawiedliwienie, o którym mowa, nie zależy od uczynków. Najmocniejsze w tym wersecie jest to, że uznanie Boże nie zostaje zawieszone na wyniku dnia. Stoi ono na łasce, która wyprzedza każde staranie i każde potknięcie.

W Liście do Rzymian 4:6 Paweł przechodzi od przykładu Abrahama do świadectwa Dawida. Obaj ukazują tę samą prawdę: usprawiedliwienie nie jest zapłatą należną za wykonane uczynki. Gdyby było należnością, człowiek mógłby się chlubić własnym dorobkiem. Paweł wskazuje jednak na błogosławieństwo, które Dawid opisuje jako odpuszczenie nieprawości i niepoczytanie grzechu. Sformułowanie „niezależnie od uczynków” nie oznacza, że ludzkie postępowanie jest bez znaczenia. W tym rozdziale chodzi o podstawę usprawiedliwienia: nie można go zdobyć jako wynagrodzenia za pracę. Bóg usprawiedliwia grzesznika, a wiara przyjmuje to, czego człowiek nie może sobie wypracować. Taki porządek odbiera powód do chluby, nie zaś wartość dobrych czynów. Werset 6 jest więc pomostem między argumentem o Abrahamie a słowami Dawida. Paweł pokazuje, że łaska nie jest nowym pomysłem ani wyjątkiem dla jednej osoby: znajduje potwierdzenie w Pismach Izraela. Błogosławieństwo opisane przez Dawida polega nie na bezbłędnym życiu, lecz na tym, że Bóg nie rozlicza grzesznika według jego winy.

Dawid nie wychwala tu człowieka, który zasłużył na dobre słowo. Mówi o kimś, kogo Bóg usprawiedliwia niezależnie od uczynków. Ta fraza ustawia cały obraz: to Bóg jest tym, który działa, a nie suma dobrych dni, które człowiek sam zapisał na swoim koncie. Kontekst z Listu do Rzymian 4:4-5 pokazuje, dlaczego to ma znaczenie. Zapłata dla pracującego jest należnością, a wiara tego, który nie wykonuje pracy, zostaje poczytana za podstawę usprawiedliwienia. Można spotkać ludzi, którzy przez lata prowadzą wewnętrzną księgowość. Każdy dzień liczą jak wypłatę, a każdy błąd jak potrącenie. Taka rachuba wyczerpuje, bo wynik nigdy nie wydaje się wystarczający. Ten werset nie uczy jednak obojętności wobec dobra. Pokazuje raczej, skąd bierze się prawdziwa stabilność. Gdy usprawiedliwienie nie zależy od rachunku, dobre czyny mogą wypływać z wdzięczności, a nie z lęku przed kolejnym wynikiem. Wtedy trudniej o przesadną dumę po udanym dniu i o rozpacz po słabym. Słowa Dawida kierują uwagę ku Temu, który działa pierwszy, a z tego działania wypływa wszystko, co następuje potem.

Paweł przywołuje Dawida, by pokazać, że usprawiedliwienie nie jest zapłatą za uczynki, lecz darem Boga dla grzesznika. Werset 6 zapowiada pochwałę człowieka, którego Bóg przyjmuje niezależnie od tego, co może przed Nim wykazać. Zaraz potem pojawiają się słowa o odpuszczonych nieprawościach i grzechach, których Bóg nie poczytuje. To ważna zmiana miary. Człowiek często buduje poczucie bezpieczeństwa na własnym dorobku: na dotrzymanych obietnicach, naprawionych błędach, życiu, które wydaje się wystarczająco dobre. Paweł kieruje wzrok ku Bogu, który usprawiedliwia, a nie ku rachunkowi zasług. Wiara nie staje się kolejnym osiągnięciem; jest zwróceniem się ku Temu, od którego pochodzi łaska. Dobre uczynki mogą wyrastać z wdzięczności, ale nie kupują Bożej łaski ani nie zamieniają relacji z Nim w umowę. Można pomyśleć o ciężarze, którego człowiek nie jest w stanie sam zdjąć. Dawidowe błogosławieństwo nie polega na udawaniu, że grzech nie miał znaczenia, lecz na tym, że Bóg go odpuszcza. W perspektywie wieczności nadzieja nie opiera się na bezbłędnym bilansie życia. Jej źródłem jest miłosierdzie Boga, który nie sprowadza człowieka do jego winy.