List do Rzymian 4:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment dotyczy człowieka, który nie ma nic do pokazania poza zaufaniem. Apostoł Paweł nie idealizuje tu dobrych uczynków, lecz opisuje kogoś, kto „nie wykonuje pracy, a wierzy w Tego, który usprawiedliwia grzesznika”. W Liście do Rzymian 4:4 zapłata była należnością, bo ktoś ją wypracował. Tutaj nie ma rachunku do spłaty, a wiara zostaje poczytana za podstawę usprawiedliwienia. W tym zdaniu uderza cierpliwość Boga wobec ludzkiego ciężaru. Łatwo wpaść w liczenie własnej wartości, w sprawdzanie, czy zasłużyliśmy na spokój, i w tym rachunku szybko się zmęczyć. Paweł przesuwa uwagę z bilansu na ufność, która staje się miejscem przyjęcia. Przykład Abrahama z Listu do Rzymian 4:3 oraz słowa Dawida z Listu do Rzymian 4:6 pokazują tę samą prawdę z różnych stron: usprawiedliwienie nie czeka na zdany egzamin, lecz zostaje przyjęte w zaufaniu do Boga, który nie zaczyna od rachunku. Ten werset nie obiecuje, że trud codziennego życia zniknie. Pokazuje jednak, że ciężar nie musi być dźwigany jako cena za bliskość z Bogiem, bo ta bliskość opiera się na Jego decyzji, a nie na naszym bilansie.

W Liście do Rzymian 4:5 kluczowe jest rozróżnienie między zapłatą a darem. Kto pracuje, może oczekiwać należności; Paweł pokazuje to w poprzednim wersecie. Usprawiedliwienie nie działa jednak jak wynagrodzenie za religijny wysiłek. Bóg usprawiedliwia grzesznika, a człowiek przyjmuje to przez wiarę. „Nie wykonuje pracy” nie oznacza pochwały bezczynności ani twierdzenia, że postępowanie człowieka nie ma znaczenia. W tym wywodzie chodzi o rezygnację z traktowania uczynków jako podstawy do chluby przed Bogiem. Wiara nie jest kolejną zasługą, która zmusza Boga do zapłaty; jest zaufaniem Temu, który okazuje łaskę temu, kto nie może przedstawić własnej sprawiedliwości jako należnego długu. Kontekst przywołuje Abrahama: jego wiara została poczytana za sprawiedliwość. Następnie Paweł przywołuje Dawida, który mówi o odpuszczeniu grzechów. Te przykłady łączą usprawiedliwienie nie z bezbłędnością, lecz z Bożym działaniem wobec człowieka. Wniosek wersetu nie pomniejsza dobra czynów; ustala ich miejsce. Nie kupują one przyjęcia przez Boga. Źródłem usprawiedliwienia jest Bóg, a wiara przyjmuje to, czego człowiek nie może sobie wypracować.

Ten werset zestawia dwie drogi: pracę i wiarę. Paweł mówi o kimś, kto nie wykonuje pracy, a mimo to zostaje uznany. Chodzi o wiarę w Tego, który usprawiedliwia grzesznika, a nie o zasługi własnych rąk. W Liście do Rzymian 4:4 Paweł opisuje zapłatę dla pracownika jako należność. Wynagrodzenie wynika z wykonanej roboty. Werset 5 mówi o czymś innym: uznanie przychodzi do tego, kto ufa, a nie do tego, kto zgromadził dość dobrych czynów. To ma znaczenie w codzienności. Człowiek może pracować rzetelnie i mimo to mierzyć swoją wartość rachunkiem uczynków. Paweł przypomina, że podstawą jest zaufanie wobec Boga, który sam usprawiedliwia. Słowa Dawida w Liście do Rzymian 4:6-8 mówią o błogosławieństwie tych, którym Pan nie poczyta grzechu. Mowa więc o darze, a nie o nagrodzie zdobytej wysiłkiem. Wiara zostaje poczytana za podstawę, ponieważ kieruje spojrzenie ku Temu, który działa. Fundament jest jeden, a wszystko inne ma na nim swoje miejsce.

W tym zdaniu św. Paweł odwraca porządek zasługi. Pracownik otrzymuje zapłatę jako należność; człowiek, który nie może przedstawić Bogu rachunku własnych zasług, powierza się Temu, który usprawiedliwia grzesznika. Wiara nie jest tu ukrytą zapłatą ani powodem do chlubienia się. Jest zaufaniem przyjętym przez Boga. To ważne, bo słowa o grzeszniku nie opisują kogoś, kto najpierw sam doprowadził się do porządku. Nadzieja rodzi się właśnie tam, gdzie ludzkie zasługi nie wystarczają. W następnych wersetach Paweł przywołuje słowa Dawida o odpuszczeniu nieprawości i grzechów. Usprawiedliwienie nie oznacza więc zaprzeczenia złu, lecz Boże miłosierdzie wobec człowieka, który nie może sam siebie uniewinnić. Obraz należnej zapłaty pomaga dostrzec różnicę między rachunkiem a łaską. Gdyby zbawienie było wynagrodzeniem za pracę, można byłoby się go domagać. Paweł kieruje wzrok ku Bogu, nie ku ludzkiej chlubie. W tym świetle wiara nie stawia człowieka ponad innymi; otwiera go na dar, którego nikt nie może sobie wypłacić.