List do Rzymian 4:3 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki fragment otwiera w Liście do Rzymian rozważanie o tym, jak człowiek staje przed Bogiem. Apostoł przywołuje Abrahama, ojca wiary, i pyta, co mówi Pismo. Odpowiedź brzmi: „Abraham uwierzył Bogu i zostało mu to poczytane za sprawiedliwość”. Warto zauważyć, że tekst nie opisuje nagrody za wysiłek, lecz zaufanie, które przyjmuje obietnicę. Kontekst z czwartego rozdziału pokazuje, dlaczego to zdanie tak mocno wybrzmiewa. Paweł zestawia dwa sposoby myślenia o zapłacie: pracującemu zapłata poczytywana jest jako należność, a temu, kto wierzy w Boga usprawiedliwiającego grzesznika, jego wiara poczytywana jest za podstawę do usprawiedliwienia. Następnie przywołuje słowa Dawida o człowieku, którego Bóg usprawiedliwia niezależnie od uczynków. Ktoś, kto od lat liczy swoje dobre uczynki, może w tych słowach usłyszeć, że przed Bogiem liczy się zaufanie, a nie bilans zasług. Sprawiedliwość Abrahama nie wynika z jego sukcesów, lecz z przyjęcia obietnicy. To spostrzeżenie niesie cichą nadzieję, że sprawiedliwość może być darem przyjętym z wiarą, a nie nagrodą zdobytą wysiłkiem.

Paweł przywołuje Abrahama, by rozstrzygnąć, czy sprawiedliwość przed Bogiem jest zapłatą za osiągnięcia, czy darem przyjmowanym przez wiarę. Werset nie przedstawia wiary jako zasługi, która skłania Boga do nagrody. Podkreśla raczej, że Abraham zaufał Bogu, a Bóg poczytał mu to za sprawiedliwość. Kluczowe jest rozróżnienie między należnością a łaską. W kolejnych zdaniach Paweł przeciwstawia zapłatę należną pracownikowi usprawiedliwieniu udzielanemu temu, kto wierzy w Boga usprawiedliwiającego grzesznika. Dlatego przykład Abrahama nie jest pochwałą moralnego dorobku ani twierdzeniem, że wiara stanowi kolejny dobry uczynek. Chodzi o relację z Bogiem, w której zaufanie nie daje podstaw do chlubienia się własnym osiągnięciem. Słowa „poczytane za sprawiedliwość” opisują Boże uznanie, nie bezbłędność Abrahama. Paweł rozwinie tę myśl przez przywołanie Dawida i przebaczenia grzechów. W ten sposób werset łączy wiarę z łaską: człowiek nie stawia Bogu rachunku za zasługi, lecz ufa Temu, który usprawiedliwia. Chlubą pozostaje więc działanie Boga, nie siła ludzkiego dorobku.

W Liście do Rzymian 4:3 czytamy: „Abraham uwierzył Bogu i zostało mu to poczytane za sprawiedliwość”. Czasownik „poczytać” oznacza tyle, co zapisać na czyjeś konto. Sprawiedliwość nie jest tu sumą zasług ani wynikiem długiej listy dobrych czynów. Bóg uznał wiarę Abrahama i na tej podstawie przypisał mu sprawiedliwość. Paweł porównuje to do wypłaty. Pracownik otrzymuje zapłatę jako należność, bo na nią zapracował (werset 4). Werset 5 mówi jednak o tym, kto nie wykonuje pracy, a wierzy w Tego, który usprawiedliwia grzesznika. Obie drogi są tu wyraźnie oddzielone: jedna prowadzi przez rachunek, druga przez zaufanie. Ta prawda dotyczy także codziennego myślenia o sobie. Człowiek, który od lat liczy własne dobre uczynki, łatwo zaczyna prowadzić księgowość z Bogiem. Dobry tydzień wygląda wtedy jak wpłata, a potknięcie jak dług. Werset 3 wskazuje jednak inną miarę, czyli to, co Bóg uznaje na podstawie wiary. Abraham nie zarobił na swoją sprawiedliwość. Otrzymał ją, ufając Bogu, i właśnie w tym Paweł widzi sedno sprawy.

„Abraham uwierzył Bogu i zostało mu to poczytane za sprawiedliwość” — Paweł przywołuje te słowa, by pokazać, że usprawiedliwienie nie jest zapłatą należną za uczynki. Wiara Abrahama nie staje się zasługą, którą można przedstawić Bogu jak rachunek do uregulowania. Jest zwróceniem się ku Temu, który usprawiedliwia grzesznika. W tym zdaniu ważne jest także to, komu Abraham uwierzył: Bogu. Nie chodzi o pewność, że wszystko potoczy się po ludzku pomyślnie, lecz o zaufanie Temu, którego obietnica i wierność nie zależą od ludzkiej doskonałości. Sprawiedliwość zostaje mu poczytana; nie jest nagrodą wypracowaną własną siłą. To zmienia sposób patrzenia na ludzką drogę. Ktoś może wracać do Boga po błędzie, nie mając czym zasłonić winy ani jak zasłużyć na przyjęcie. W sąsiednich wersetach Paweł zestawia należną zapłatę z łaską, a potem przywołuje słowa o odpuszczeniu grzechów. Obraz rachunku ustępuje więc miejsca darowi. Wiara nie usuwa powagi grzechu, lecz wskazuje na Boga, który nie sprowadza człowieka do jego winy. U Abrahama widać, że początek sprawiedliwości leży w zaufaniu Bożej łasce, nie w ludzkim chlubieniu się.