Księga Tobiasza: omówienie i przewodnik do studium

"Ja, Tobiasz, chodziłem drogami prawdy i dobrych uczynków przez wszystkie dni mojego życia. Dawałem wiele jałmużny moim braciom i moim rodakom, uprowadzonym razem ze mną do kraju Asyrii, do Niniwy."

"Dawałem mój chleb głodnym i ubranie nagim. A jeśli widziałem zwłoki któregoś z moich rodaków wyrzucone poza mury Niniwy, grzebałem je."

"Miej w pamięci, dziecko, Pana przez wszystkie swoje dni! Nie popełniaj dobrowolnie grzechu i nigdy nie przekraczaj Jego przykazań! Przez wszystkie dni swojego życia spełniaj uczynki miłosierne i nie chodź drogami nieprawości, ponieważ ci, którzy postępują właściwie, doznają powodzenia we wszystkich swoich czynach. A wszystkim, którzy postępują sprawiedliwie, dawaj jałmużnę ze swojego majątku i niech twoje oko nie będzie skąpe w dawaniu jałmużny! Nie odwracaj twarzy od żadnego biedaka, a nie odwróci się od ciebie oblicze Boga. Na ile ci tylko wystarczy, według swojej zasobności dawaj z niej jałmużnę! Będziesz miał mało – daj mniej, ale nie wzbraniaj się dawać jałmużny nawet z niewielkiej własności! W ten sposób zgromadzisz sobie wielkie dobra na dzień potrzebny, ponieważ jałmużna wybawia od śmierci i nie pozwala wejść do ciemności. Jałmużna jest bowiem wspaniałym darem dla tych, którzy ją dają przed obliczem Najwyższego."

"Wtedy Rafał poprosił ich obu na bok i powiedział do nich: Uwielbiajcie Boga i wysławiajcie Go przed wszystkimi żyjącymi za dobrodziejstwa, jakie wam wyświadczył – w celu uwielbienia i wysławiania Jego imienia. Ogłaszajcie przed wszystkimi ludźmi dzieła Boże, jak są godne uwielbienia, i nie wahajcie się wyrażać Mu wdzięczności. Ukrywać tajemnice królewskie jest rzeczą piękną, ale godne pochwały jest rozgłaszanie i wysławianie dzieł Bożych. Czyńcie dobrze, a zło was nie spotka. Lepsza jest modlitwa ze szczerością i miłosierdzie ze sprawiedliwością niż bogactwo z nieprawością. Lepiej jest dawać jałmużnę niż gromadzić złoto. Jałmużna uwalnia od śmierci i oczyszcza z każdego grzechu. Ci, którzy dają jałmużnę, będą nasyceni życiem. Ci, którzy popełniają grzech i nieprawość, są wrogami własnej duszy."

"I powiedział Tobiasz starszy: Niech będzie błogosławiony Bóg, który żyje na wieki, i Jego królestwo. Ponieważ On karze i okazuje miłosierdzie, posyła do Otchłani pod ziemię i wyprowadza z największej zagłady. I nie ma nikogo, kto by uszedł Jego ręki. Wysławiajcie Go, synowie Izraela, przed narodami, ponieważ On was rozproszył między nimi. I tam okazywał wam swoją wielkość. Wywyższajcie Go pochwałami przed wszystkim, co żyje, ponieważ On sam jest naszym Panem i Bogiem, On sam naszym Ojcem i Bogiem po wszystkie wieki. On karci was za wasze nieprawości, ale zmiłuje się nad wami wszystkimi i zgromadzi was spośród wszystkich narodów, między którymi zostaliście rozproszeni. A kiedy nawrócicie się do Niego całym sercem i z całej duszy, aby postępować przed Nim w prawdzie, wtedy On zwróci się do was i już nigdy nie zakryje swojego oblicza przed wami. A teraz spójrzcie, co On wam wyświadczył, i dziękujcie Mu pełnym głosem, uwielbiajcie sprawiedliwego Pana i wysławiajcie króla wieków! Ja zaś wysławiam Go w ziemi mojego wygnania i narodowi grzeszników opowiadam o Jego mocy i wielkości. Nawróćcie się, grzesznicy, i postępujcie przed Nim sprawiedliwie. Kto wie, może sobie w was upodoba i okaże wam miłosierdzie? Uwielbiam mojego Boga, a moja dusza – Króla Niebios, i będzie się radować z Jego majestatu. Niech wszyscy wołają i wysławiają Go w Jerozolimie; Jerozolimo – święte miasto! On ześle karę za czyny twoich synów i znowu zmiłuje się nad synami sprawiedliwych. Wysławiaj Pana godnie i chwal Króla wieków, aby znów odbudował twój namiot z radością. Oby rozradował w tobie pojmanych i umiłował w tobie wszystkich nieszczęśliwych we wszystkich pokoleniach na wieki. Wspaniałe światło będzie promieniować na wszystkie krańce ziemi. Liczne narody przyjdą do ciebie z daleka i mieszkańcy wszystkich krańców ziemi do twojego świętego imienia. Mają w swoich rękach dary dla Króla niebios. Z pokolenia na pokolenia będą oddawać ci chwałę, a imię "Wybranej" przejdzie na przyszłe pokolenia. Przeklęci niech będą wszyscy, którzy mówią przeciw tobie obraźliwie, przeklęci niech będą wszyscy, którzy cię burzą i wywracają twoje mury, i ci wszyscy, którzy obalają twoje wieże i palą twoje mieszkania. A błogosławieni niech będą na wieki ci wszyscy, którzy czczą ciebie. A więc raduj się, wesel z powodu synów sprawiedliwych, bo wszyscy będą zgromadzeni i będą uwielbiać Pana wieków. Szczęśliwi, którzy cię miłują, i szczęśliwi, którzy się cieszą z twojego pokoju. Szczęśliwi wszyscy ci ludzie, którzy się smucą wszystkimi twoimi plagami, ponieważ w tobie będą się cieszyć i oglądać wszelką twoją radość na wieki. Duszo moja, uwielbiaj Pana, wielkiego Króla. Ponieważ Jerozolima będzie odbudowana, w mieście Jego dom – na wszystkie wieki. Będę szczęśliwy, jeśli reszta mojego rodu ujrzy twoją chwałę i będzie uwielbiać Króla niebios. Bramy Jerozolimy będą odbudowane z szafiru i ze szmaragdu, a wszystkie twoje mury z drogich kamieni. Wieże Jerozolimy będą zbudowane ze złota, a wały ochronne z czystego złota. Ulice Jerozolimy będą wyłożone rubinami i kamieniami z Ofiru. Bramy Jerozolimy będą rozbrzmiewać pieśniami wesela, a wszystkie jej domy zawołają: "Alleluja, niech będzie uwielbiony Bóg Izraela!" I błogosławieni będą błogosławić święte Imię na wieki i na zawsze."

"Umarł on w pokoju, mając sto dwanaście lat, i pogrzebano go uroczyście w Niniwie. A miał sześćdziesiąt dwa lata, kiedy osłabł mu wzrok. A po odzyskaniu wzroku żył w dobrobycie i dawał jałmużny. Nadal uwielbiał Boga i oddawał hołd majestatowi Bożemu. A kiedy miał umierać, przywołał swojego syna Tobiasza i upomniał go, mówiąc: Synu, wyprowadź stąd twoje dzieci i idź szybko do Medii, ponieważ ja wierzę słowom Boga, które wypowiedział Nahum o Niniwie, że wszystko się spełni i spotka Asyrię i Niniwę to, co przepowiedzieli prorocy Izraela, których Bóg wysłał, i nic ze wszystkich przepowiedni nie zostanie umniejszone, wszystko wypełni się w swoim czasie. Ocalenie będzie raczej w Medii niż w Asyrii i Babilonii. Jestem przekonany i mam nadzieję, że wszystko, co Bóg powiedział, spełni się, nastąpi i żadne słowo z tych przepowiedni nie zginie. A wszyscy nasi bracia, którzy mieszkają w ziemi izraelskiej, będą rozproszeni i uprowadzeni do niewoli z ich pięknej ziemi. Cały zaś kraj izraelski zamieni się w pustynię, i Samaria, i Jerozolima staną się pustynią. Dom zaś Boży aż do czasu zostanie spustoszony i spalony. Wtedy znowu Bóg zlituje się nad nimi. I pośle ich Bóg do ziemi izraelskiej, i odbudują znowu dom, wprawdzie nie taki jak pierwszy, aż do chwili, w której dopełni się czas świata. A potem wszyscy powrócą z niewoli i odbudują w chwale Jerozolimę, a w niej odbudują dom Boży, tak jak przepowiedzieli o nim prorocy Izraela. I wszystkie narody na całym świecie nawrócą się i będą prawdziwie czcić Boga. I odrzucą wszystkie swoje bożki i tych, którzy prowadzili ich na manowce, i będą uwielbiać Boga na wieki w sprawiedliwości. Wszyscy synowie Izraela, którzy ocaleją w tych dniach, będą wspominać Boga w prawdzie i będą zgromadzeni razem. I przyjdą do Jerozolimy, i zamieszkają bezpiecznie na wieki w ziemi Abrahama, która zostanie im dana na nowo. I będą się cieszyć ci, którzy miłują Boga w prawdzie, a popełniający grzech i nieprawość znikną z całej ziemi. A teraz, dzieci, rozkazuję wam: Służcie Bogu w prawdzie i czyńcie to, co podoba się Jemu. Waszym dzieciom polećcie postępować sprawiedliwie i dawać jałmużnę, i niech pamiętają o Bogu, i wielbią Imię Jego w każdej chwili, w prawdzie i z całej siły. A teraz, dziecko moje, wyjdź z Niniwy i nie zostawaj tu! Od tego dnia, w którym pochowasz swoją matkę obok mnie, od tego samego dnia nie pozostawaj dłużej w tych okolicach. Widzę bowiem, że jest tu wiele niesprawiedliwości i dokonuje się wiele podstępu, a ludzie się nie wstydzą. Popatrz, dziecko, co uczynił Nadab swojemu żywicielowi Achikarowi. Czy nie zakopał żywego w ziemi? Ale Bóg wynagrodził mu tę krzywdę przed swoim obliczem. Achikar wyszedł na światło, a Nadab poszedł do wiecznych ciemności, ponieważ czyhał na życie Achikara. A ponieważ Achikar dawał jałmużnę, uniknął zasadzki śmierci, którą zastawił na niego Nadab. A Nadab wpadł w zasadzkę śmierci i zgubił samego siebie. Tak teraz, dzieci, patrzcie, jakie skutki przynosi dawanie jałmużny, a jakie – popełnianie nieprawości, że mianowicie ona zabija. A oto i moja dusza mnie opuszcza. I położono go na łóżku, i umarł. Pochowano go uroczyście."