List do Rzymian 9:31 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset nie mówi o braku gorliwości. Izrael zabiegał o Prawo, wkładał w nie serce i czas, a mimo to nie doszedł do celu, do którego Prawo prowadziło. Apostoł Paweł pisze o tym z głębokim smutkiem, o czym świadczy jego wcześniejsze wyznanie w Liście do Rzymian 9:2. Sam werset nie podaje przyczyny. Dopiero kolejny werset wyjaśnia, że szukano usprawiedliwienia z uczynków, a nie z wiary (List do Rzymian 9:32). Różnica leży więc w tym, na czym opiera się wysiłek, a nie w jego ilości. Można bardzo się starać i mimo to czuć, że cel wciąż jest daleko, a wtedy zmęczenie bywa nie do uniesienia. Werset nie mówi wprost, kto dojdzie do celu, ale pokazuje, że sama gorliwość nie wystarcza. Wiara, o której pisze Paweł, nie jest rachunkiem zasług, więc wprowadza do serca inną postawę niż ciągłe liczenie własnych wysiłków. Dla kogoś, kto od dawna dźwiga własne starania, może to być kojące odkrycie, że cel nie zależy od ich ciężaru. Ten fragment zostawia po sobie smutną, a zarazem pocieszającą myśl: droga do celu wiedzie przez zaufanie, a nie przez to, jak bardzo się staramy.

Paradoks Listu do Rzymian 9:31 polega na tym, że Izrael zabiegał o Prawo, a jednak nie osiągnął jego celu. Paweł nie przedstawia więc problemu jako braku gorliwości. W następnym wersecie dopowiada, że Izrael zabiegał o usprawiedliwienie nie z wiary, lecz jakby można je było zdobyć przez uczynki. Kluczowe rozróżnienie dotyczy zatem nie samego pragnienia życia zgodnego z wolą Boga, ale sposobu szukania usprawiedliwienia. „Usprawiedliwienie” oznacza tu uznanie człowieka za sprawiedliwego przed Bogiem. Werset nie mówi, że Prawo było złe ani że posłuszeństwo nie ma znaczenia. Pokazuje raczej, że gorliwe przestrzeganie przykazań nie może zastąpić zaufania Bogu. W obrazie Pawła pogoń za sprawiedliwością opartą na uczynkach kończy się potknięciem o kamień obrazy, którym jest Chrystus. To ważne także dla właściwego odczytania słów „Izrael nie doszedł do celu”. Paweł mówi o sytuacji wspólnoty, nie wydaje prostego wyroku o każdym Izraelicie. Rozdział zaczyna się przecież jego głębokim smutkiem z powodu rodaków. Werset odsłania więc bolesną różnicę: można szczerze dążyć do sprawiedliwości, a zarazem minąć ją, jeśli zaufanie zostaje zastąpione próbą zasłużenia.

Ten werset opisuje Izraela, który z wielkim zaangażowaniem „zabiegał o Prawo usprawiedliwiające”, a mimo to „nie doszedł do celu Prawa”. Kontekst wyjaśnia, dlaczego tak się stało. Według Listu do Rzymian 9:32 szukano usprawiedliwienia nie z wiary, lecz z uczynków. Ta różnica łatwo umyka uwadze. Człowiek może ciężko pracować nad przykazaniami, pilnować pobożnych praktyk i porządku w życiu. Może się jednak zdarzyć, że jego wysiłek zaczyna służyć zdobywaniu zasługi, zamiast prowadzić do zaufania Bogu. Takie zabieganie łatwo męczy, bo zawsze pozostaje jeszcze jedna rzecz do zrobienia. Paweł nie przeciwstawia się Prawu. W tym samym liście pokazuje, że Prawo wskazuje drogę i ujawnia grzech. Pytanie dotyczy więc tego, z jakiego serca wyrasta wierność. Obraz kamienia obrazy z Listu do Rzymian 9:33 przypomina, że można się o coś takiego potknąć, jeśli droga do Boga staje się jedynie własnym dziełem. Fragment zostawia wyraźną myśl: uczciwe starania są dobre, ale nie wystarczą same, jeśli zabraknie w nich wiary.

Paweł nie mówi o obojętności Izraela wobec Boga. Pisze o ludzie, który zabiegał o Prawo, pragnąc znaleźć w nim drogę do usprawiedliwienia, a jednak nie doszedł do jego celu. Ciężar tego zdania staje się wyraźniejszy w świetle wcześniejszego wyznania apostoła: los jego rodaków napełnia go wielkim smutkiem i bólem. Najbliższy kontekst wskazuje, że nie chodzi o samo pragnienie wierności. Paweł przeciwstawia usprawiedliwienie osiągane z wiary temu, którego szukano jakby przez uczynki. Nie twierdzi przy tym, że Prawo było złe ani że staranie nie ma znaczenia. Ukazuje raczej granicę wysiłku, który staje się podstawą nadziei na własną sprawiedliwość. Obrazem tych słów może być droga, która kończy się kamieniem, o który można się potknąć. W następnym wersecie Paweł wiąże ten obraz z Chrystusem: wiara w Niego nie prowadzi do zawstydzenia. To ważne, bo porażka opisana w wersecie nie jest wyrokiem o każdym Izraelicie ani prostą oceną religijnego zaangażowania. Odsłania pytanie o to, na czym człowiek opiera nadzieję przed Bogiem. Prawo wskazuje cel; usprawiedliwienie pozostaje darem przyjmowanym przez wiarę.