List do Rzymian 9:5 – znaczenie i zastosowanie

„Do nich należą praojcowie, z nich również jest Chrystus według ciała, który jest ponad wszystkim, Bóg błogosławiony na wieki. Amen.” Ten werset zamyka fragment, w którym Paweł mówi o wielkim smutku i nieprzerwanym bólu serca z powodu swoich rodaków oraz o gotowości, by sam był odłączony od Chrystusa dla ich zbawienia. Wcześniej wymienia to, co Izrael otrzymał: przybrane synostwo, chwałę, przymierza, Prawo, służbę Bożą i obietnice. Dopiero na końcu pojawia się Chrystus, który przyszedł z tego samego ludu według ciała. W tym zestawieniu uderza mnie, że wielka miłość do bliskich nie zamyka się w żalu. Paweł potrafi jednocześnie opłakiwać swój lud i wyznawać, że to, co w jego historii dobre, ma swoje źródło w Bogu. Zdanie o Bogu błogosławionym bywa czytane na dwa sposoby. Część tłumaczeń i komentatorów widzi w nim wyznanie, że Chrystus jest Bogiem, a inni łączą je z osobnym zdaniem pochwalnym, skierowanym do Ojca. Ta różnica zmienia brzmienie wersetu, ale nie zmienia jego wymowy: dary Boże dla ludu, który wydaje się oddalony, pozostają prawdziwe, nawet gdy serce jest w żałobie.

Paweł wymienia przywileje Izraela, a następnie wskazuje na Chrystusa jako ich kulminację: Mesjasz pochodzi z tego ludu „według ciała”. To określenie podkreśla Jego rzeczywiste człowieczeństwo i zakorzenienie w historii Izraela, nie zaś jedynie symboliczny związek z tym narodem. Zarazem słowa „który jest ponad wszystkim, Bóg błogosławiony na wieki” przedstawiają Chrystusa jako więcej niż człowieka. Najbardziej naturalne odczytanie łączy tę pochwałę bezpośrednio z Chrystusem, choć część interpretatorów rozumie ją jako osobną doksologię, czyli uwielbienie Boga. Werset należy czytać w świetle bólu Pawła o rodaków, wyrażonego w poprzednich zdaniach. Nie jest to chłodna lista ani prosta teza, że pochodzenie samo zapewnia udział w obietnicy. Następne wersety doprecyzowują, że samo cielesne pokrewieństwo z Abrahamem nie wystarcza do określenia, kto należy do ludu obietnicy. Nie unieważnia to miejsca Izraela w historii zbawienia: właśnie z niego pochodzi Chrystus. W jednym zdaniu spotykają się więc dwa wymiary: Jezus jest prawdziwie związany z ludzką historią Izraela, a zarazem zostaje wyznany jako Bóg ponad wszystkim. To napięcie jest teologicznym ciężarem, nie ozdobnikiem wersetu.

Ten werset zamyka długą listę darów, które Bóg dał Izraelowi: przybrane synostwo, chwałę, przymierza, Prawo, służbę Bożą i obietnice. Paweł wymienia je z wdzięcznością i z bólem, bo jego bracia nie wszyscy przyjęli Chrystusa. W Liście do Rzymian 9:5 czytamy: „Do nich należą praojcowie, z nich również jest Chrystus według ciała, który jest ponad wszystkim, Bóg błogosławiony na wieki. Amen.” Tekst stawia obok siebie historię obietnic i osobę, w której te obietnice się wypełniają. Chrystus według ciała wyrasta z tego samego rodu, co dary przymierza, więc wierność Boga staje się konkretną historią ludzi, a nie ogólną myślą. Doksologia „Bóg błogosławiony na wieki” i słowa „ponad wszystkim” wieńczą fragment uwielbieniem. Uwielbienie pojawia się tu obok opisu ludzkiej niewierności, a nie w miejsce jej. To ważne dla codzienności, bo wierność Boga nie zależy od tego, czy ludzie zawsze odpowiadają właściwie. Ta wierność nie kończy się tam, gdzie kończy się ludzka odpowiedź, i właśnie dlatego można na niej polegać.

W Liście do Rzymian 9:5 Paweł wymienia praojców i wskazuje, że z Izraela, według ludzkiego pochodzenia, przyszedł Chrystus. Nie pisze tego z chłodnym dystansem: kilka zdań wcześniej odsłania głęboki smutek z powodu swoich rodaków. Dziedzictwo Izraela jest dla niego żywe, związane z obietnicami Boga i z historią, która prowadzi do Jezusa. Końcowe słowa wersetu wyznają Chrystusa jako Tego, który jest „ponad wszystkim”, i nazywają Go Bogiem błogosławionym na wieki. Składnia tego fragmentu bywa rozumiana różnie w tradycjach chrześcijańskich, lecz odczytanie odnoszące te słowa do Chrystusa jest szeroko przyjmowane. W tej lekturze bliskość Jezusa wobec ludzkiej historii nie umniejsza Jego boskiej chwały. Werset splata więc dwa wymiary: konkretną historię narodu oraz wieczność Boga. Chrystus nie pojawia się poza ludzkimi więzami i pamięcią. Zarazem nie mieści się w ich granicach. W dalszych słowach Paweł zmierzy się z pytaniem, jak rozumieć Bożą obietnicę wobec Izraela. Już tutaj widać, że jego żal i wyznanie chwały Chrystusa należą do tej samej wiary: Bóg pozostaje wierny, choć Jego drogi nie dają się sprowadzić do ludzkiego pochodzenia.