List do Rzymian 9:29 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment wyrasta z bólu. Kilka wersów wcześniej Paweł pisze o wielkim smutku i nieprzerwanym bólu w sercu z powodu swoich rodaków, a teraz przytacza słowa Izajasza, które mówią o tym, jak blisko było do zagłady. Obraz Sodomy i Gomory jest przerażający, bo oddaje poczucie, że wszystko mogło się skończyć i nic by nie zostało. Zdanie „Gdyby Pan Zastępów nie zostawił nam potomstwa, stalibyśmy się jak Sodoma i bylibyśmy podobni do Gomory.” niesie jednak coś więcej niż groźbę. Słowo o potomstwie, czyli o tym, co pozostaje po największym zniszczeniu, pokazuje, że przetrwanie nie wynika z zasługi tych, którzy ocaleli, lecz z wierności Boga. Paweł nie rozwija tu szczegółów historii. Wskazuje jedynie, że ocalenie ma swoje źródło w Bogu. W tym świetle jego żal łączy się z nadzieją, bo wcześniej, w Liście do Rzymian 9:27, pada słowo o Reszcie, która zostanie zbawiona. Warto zauważyć, że Paweł nie pociesza się szybko. Najpierw pozostaje przy swoim cierpieniu, a dopiero potem sięga po słowo Pisma, które mówi o Bożej trosce. Ten fragment pokazuje, że smutek o bliskich i zaufanie wobec Boga mogą istnieć obok siebie, a jedno nie unieważnia drugiego.

Obraz Sodomy i Gomory nadaje słowom Izajasza ciężar sądu: bez Bożej interwencji Izrael mógłby zostać doszczętnie zniszczony, jak miasta znane z biblijnej opowieści o ich zagładzie. Paweł cytuje tę przepowiednię, mówiąc o własnym narodzie. Nie przedstawia więc ocalenia jako dowodu, że Izrael uniknął wszelkiego sądu, lecz podkreśla, że przetrwanie zawdzięcza Bożej łasce. „Potomstwo” oznacza tu tych, których Bóg pozostawił przy życiu; w sąsiednim wersecie Paweł mówi o „Reszcie”, która będzie zbawiona. Nie chodzi o to, że większość automatycznie zostaje ocalona ze względu na pochodzenie. W dalszej części rozdziału pojawia się także pytanie o pogan, którzy osiągają usprawiedliwienie przez wiarę. Cytat służy zatem szerszemu wywodowi o Bożym działaniu pośród Izraela i narodów, a nie prostemu ogłoszeniu, że Bóg odrzucił swój lud. Ważne jest również sąsiedztwo tych słów z osobistym bólem Pawła o rodaków. Nauka o Reszcie nie usuwa tego bólu ani nie zamienia historii Izraela w abstrakcyjny przykład. Pokazuje, że nawet pośród sądu Boże miłosierdzie zachowuje lud i otwiera dalszą drogę obietnicy.

Paweł przytacza słowa z Księgi Izajasza, które brzmią jak ostrzeżenie i obietnica zarazem: „Gdyby Pan Zastępów nie zostawił nam potomstwa, stalibyśmy się jak Sodoma i bylibyśmy podobni do Gomory.” Obraz jest jasny. Sodoma i Gomora zniknęły tak całkowicie, że nie zostało po nich nic, co mogłoby wyrosnąć na nowo. Przetrwanie ludu nie zależy więc od jego siły, liczebności ani zasług, lecz od tego, że Bóg zachował resztę. W Liście do Rzymian 9:27 mowa jest o Reszcie, która zostanie zbawiona, a w wersecie 28 Paweł dodaje: „Bo Pan wypełni na ziemi swoje słowo skutecznie i bez zwłoki.” Wers 29 domyka ten wątek. Apostoł nie podaje tu przepisu na trwanie wspólnoty. Pokazuje raczej, kto trzyma jej przyszłość w rękach. Ktoś, kto patrzy na kurczącą się wspólnotę albo rodzinę, w której zostało niewiele, może znaleźć w tym pociechę. Nie wolno jednak sprowadzać tego fragmentu tylko do pocieszenia. Jest on częścią argumentu o wierności Bożego słowa. Zachowanie potomstwa jest działaniem Boga, który dotrzymuje obietnic, nawet wtedy, gdy wokół widać pustkę.

Obraz Sodomy i Gomory nadaje temu zdaniu ciężar sądu, lecz jego środek znajduje się w słowach: „Pan Zastępów nie zostawił nam potomstwa”. Paweł przywołuje Izajasza, by nazwać kruchość Izraela wobec zagłady i zarazem wskazać na ocalenie, które nie jest jego własnym dziełem. Pozostawione potomstwo oznacza, że historia ludu nie kończy się na sądzie. Nie jest to obietnica, że każdy człowiek uniknie cierpienia ani że wspólnota sama zdoła się ocalić. W tym fragmencie mowa o Izraelu, a Paweł mówi o nim z głębokim smutkiem i bólem. Kilka wersetów wcześniej wspomina, że zbawiona będzie Reszta; zaraz potem rozważa, jak poganie dostąpili usprawiedliwienia z wiary. Wersetu nie należy więc odrywać od tej bolesnej tajemnicy: Bóg zachowuje ciągłość obietnicy, choć jej kształt przekracza ludzkie oczekiwania. Pozostaje tu miejsce na pokorę. Ocalenie jawi się nie jako nagroda za siłę czy liczebność, lecz jako dar podtrzymujący życie tam, gdzie wszystko zdaje się dobiegać kresu. W tym zdaniu nadzieja nie pomniejsza sądu. Ukazuje, że sąd nie ma ostatniego słowa o ludzie, któremu Bóg pozostawia potomstwo.