Ewangelia Jana 12:34 – znaczenie i zastosowanie

Tłum odpowiada pytaniem, w którym słychać zdziwienie i niepokój. Powołuje się na Prawo i na to, że „Mesjasz ma trwać na wieki”, dlatego słowa o wywyższeniu Syna Człowieczego brzmią dla niego jak zapowiedź czegoś, co się kończy. Wcześniej Jezus mówił, że gdy zostanie wywyższony nad ziemię, przyciągnie wszystkich do siebie (Ewangelia Jana 12:32), ale ta obietnica nie mieści się w dotychczasowym obrazie Mesjasza. Jezus nie rozwija teraz swojej nauki. W Ewangelii Jana 12:35 mówi o światłości, która jest z nimi jeszcze przez krótki czas, i o tym, że ten, kto chodzi w ciemności, nie wie, dokąd idzie. Pytanie tłumu pozostaje więc otwarte, a odpowiedź zostaje związana z drogą, która trwa, dopóki jest światło. Tożsamość Syna Człowieczego zostaje ukazana w tym, kim Jezus jest dla tych, którzy wciąż Go słuchają. W tym pytaniu jest też coś uczciwego. Tłum nie udaje, że rozumie, lecz głośno mówi, czego nie potrafi pogodzić ze swoim obrazem Mesjasza. Takie pytanie może być początkiem, a nie zamknięciem rozmowy.

Tłum rozumie, że Mesjasz ma trwać na wieki, dlatego słowa Jezusa o „wywyższeniu Syna Człowieczego” brzmią jak sprzeczność. Pytanie „Kto to jest ten Syn Człowieczy?” odsłania nie tylko brak jasności co do tytułu, lecz także trudność w połączeniu mesjańskiej nadziei z zapowiedzią śmierci. Kontekst rozjaśnia sens wypowiedzi. Jezus właśnie mówi, że zostanie wywyższony nad ziemię, a narrator wyjaśnia, że wskazuje w ten sposób, jaką śmiercią umrze (Ewangelia Jana 12:32–33). „Wywyższenie” nie oznacza tu zwycięskiego wyniesienia władcy ponad przeciwników. Obejmuje ukrzyżowanie, które w Ewangelii Jana staje się zarazem objawieniem chwały Jezusa. Tę właśnie zmianę perspektywy trudno uchwycić tłumowi. Warto zachować napięcie obecne w pytaniu: rozmówcy nie odrzucają po prostu Mesjasza, lecz próbują pogodzić znane im przekonanie z tym, co słyszą od Jezusa. W następnym zdaniu Jezus odpowiada obrazem światłości, nie definicją tytułu. Wzywa do wiary, póki światłość jest pośród nich. Fragment pokazuje więc, że rozpoznanie Jezusa zależy nie tylko od znajomości oczekiwań mesjańskich, ale także od przyjęcia, że Jego droga do chwały prowadzi przez śmierć.

Tłum słyszy słowa o wywyższeniu i zatrzymuje się na tym, co już zna. Jezus wspomniał wcześniej o wywyższeniu, a w Ewangelii Jana 12:34 ludzie przypominają sobie, że Mesjasz ma trwać na wieki. Dla nich te dwie myśli nie pasują do siebie. Ich pytanie jest szczere. Nie zamykają się na Jezusa. Szukają sensu w tym, czego nauczyli się z Prawa, i właśnie dlatego ich słowa mają wagę. Wiara, która zadaje pytania, nie musi się bać prawdy o Bogu. Jezus nie odpowiada wprost na pytanie o Syna Człowieczego. Zamiast tego mówi o światłości, która jest jeszcze wśród nich. Sens tego, co się zapowiada, zostaje w tle, a na pierwszym planie pojawia się wezwanie do wiary w światłość. Pytanie „Kto to jest ten Syn Człowieczy?” pozostaje więc otwarte dla słuchaczy w tamtej chwili. Ewangelia pokazuje, że Bóg często działa wbrew gotowym wyobrażeniom o Mesjaszu, a jego drogi bywają zaskakujące nawet dla tych, którzy znają Pismo.

W Ewangelii Jana 12:34 tłum staje wobec napięcia, którego nie potrafi rozwiązać: Mesjasz ma „trwać na wieki”, a Jezus mówi o wywyższeniu Syna Człowieczego. Pytanie „Kto to jest ten Syn Człowieczy?” brzmi jak prośba o wyjaśnienie, ale odsłania też granicę wyobrażeń o Mesjaszu. Wieczność wydaje się nie do pogodzenia ze śmiercią. Jezus właśnie powiedział, że zostanie wywyższony nad ziemię, a Ewangelista wyjaśnia, że mówił o rodzaju śmierci, jaką miał umrzeć. W tym świetle paradoks nie znika: zmienia się jednak znaczenie wywyższenia. Chwała Mesjasza nie omija krzyża. Objawia się w miłości, która przechodzi przez śmierć, zamiast ulec jej jako ostatniemu słowu. Można widzieć w pytaniu tłumu ludzi stojących przed zamkniętymi drzwiami: znają obietnicę, lecz nie rozpoznają jeszcze jej kształtu. Jezus nie odpowiada tu prostą definicją; w następujących słowach mówi o światłości, która jest pośród nich tylko przez krótki czas. Nadzieja wieczna nie jest więc zaprzeczeniem kruchej teraźniejszości. W tej Ewangelii łączy się z rozpoznaniem, że droga Mesjasza prowadzi przez krzyż ku życiu.