Ewangelia Jana 12:5 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie z Ewangelii Jana 12:5 brzmi rozsądnie i troskliwie: „Dlaczego nie sprzedano tego olejku za trzysta denarów i nie rozdano ich ubogim?”. Ktoś, kto słucha go z zewnątrz, mógłby uznać, że mówi człowiek odpowiedzialny. Sam ewangelista wyjaśnia jednak w Ewangelii Jana 12:6, że za tym pytaniem nie stała troska o biednych, lecz chciwość, i to zmienia sposób, w jaki czytamy tę scenę. W tym fragmencie najbardziej poruszający jest los Marii. Jej gest jest hojny, wręcz rozrzutny, i to właśnie on zostaje oceniony jako marnotrawstwo. Zdarza się, że czuła, nieefektowna miłość zostaje sprowadzona do rachunku i przestaje być widziana w swojej wartości. Odpowiedź Jezusa w Ewangelii Jana 12:7 przywraca jej ten sens, bo wiąże namaszczenie z nadchodzącym pogrzebem. Ewangelia Jana 12:8 nie przekreśla pomocy ubogim, lecz pokazuje, że obok niej jest miejsce na obecność, której nie da się zastąpić pieniędzmi. Tekst nie przypisuje Marii żadnych słów. Jej gest mówi za nią, a dom napełnia się wonią olejku. Pytanie może brzmieć szlachetnie i mimo to wypływać z serca, które nie umie uznać czułości za coś cennego. Ta scena pokazuje, jak łatwo rachunek zagłusza miłość, choć jej nie przekreśla.

Zdanie Judasza brzmi jak rozsądny rachunek: drogocenny olejek można było sprzedać, a pieniądze przeznaczyć dla ubogich. W opowieści Jana nie jest to jednak neutralna propozycja. Ewangelista dopowiada, że Judasz nie troszczył się o biednych, lecz podkradał pieniądze ze wspólnej sakiewki. Pytanie o dobroczynność staje się więc zasłoną dla własnego interesu. Nie wynika stąd, że pomoc ubogim jest mniej ważna. Jezus mówi, że ubodzy zawsze są wśród uczniów, a zarazem podkreśla wyjątkowość chwili: Jego obecność wśród nich jest ograniczona, a gest Marii ma związek z Jego pogrzebem. Jezus odczytuje namaszczenie w świetle nadchodzącej śmierci, nadając czynowi znaczenie, którego sama scena nie każe przypisywać Marii jako świadomego planu. Kluczowe rozróżnienie dotyczy zatem nie hojności wobec Jezusa i troski o ubogich, lecz szczerej troski i pozoru, który ją wykorzystuje. Wartość daru nie mierzy się wyłącznie ceną ani użytecznością, ale także prawdą intencji i miejscem, jakie zajmuje w tej konkretnej chwili. U Jana kosztowny olejek nie konkuruje z miłosierdziem; staje się znakiem miłości wobec Jezusa stojącego u progu śmierci.

To pytanie brzmi rozsądnie, a nawet troskliwie. Trzysta denarów to duża suma, a ubodzy naprawdę potrzebowali pomocy. Ewangelista jednak od razu ujawnia, skąd pochodzi ta myśl. Jak czytamy w Ewangelii Jana 12:6, pytający nie dbał o biednych, lecz wykradał to, co składano do wspólnej sakiewki. Z tego wynika praktyczna lekcja. Sam rachunek nie wystarcza, by ocenić czyjś czyn, bo dwa działania mogą wyglądać podobnie, a wynikać z zupełnie różnych serc. Maria wydała olejek świadomie, a Jezus wskazał jej gest jako przygotowanie na pogrzeb, o czym mówi Ewangelia Jana 12:7. Jezus nie lekceważy ubogich, na co wskazuje Jego słowo o tym, że są zawsze obecni. W tej chwili zwraca jednak uwagę na krótki czas, który został Mu z uczniami. Najwięcej mówi więc ten fragment o tym, jak łatwo pobożnie brzmiące słowa przykrywają chciwość. Pytanie o pożyteczne wykorzystanie pieniędzy może być uczciwe, ale bywa też osłoną dla kogoś, kto szuka okazji do zysku. Sprawdzianem nie jest sama kwota, lecz to, komu i po co służy.

W pytaniu Judasza brzmi troska o ubogich: olejek można było sprzedać za trzysta denarów, a pieniądze rozdać potrzebującym. Narrator odsłania jednak rozbieżność między słowami a intencją. Judasz nie mówi tego z miłości do ubogich, lecz jako złodziej, który wykradał wspólne pieniądze. Ewangelia nie potępia tu troski o biednych. Pokazuje, że nawet słuszne argumenty mogą stać się zasłoną dla egoizmu. Jezus przyjmuje gest Marii i odnosi go do swojego pogrzebu. Jej dar nie jest abstrakcyjną hojnością: dokonuje się przy stole, w Betanii, wobec Tego, którego obecność nie będzie trwała w ten sam sposób. W domu pozostaje woń olejku, znak miłości wyrażonej bez rachowania zysku. Słowa Jezusa o ubogich, których uczniowie zawsze mają u siebie, nie odbierają znaczenia pomocy potrzebującym. Przypominają o szczególnej chwili, w której Maria służy Jezusowi, zanim nadejdzie Jego śmierć. Ten fragment stawia obok siebie dwie miary: sakiewkę, którą można wykorzystać dla siebie, i dar, który oddaje cześć Jezusowi. Troska o ubogich jest prawdziwa, gdy nie służy ukrywaniu własnego interesu.