Ewangelia Jana 12:4 – znaczenie i zastosowanie

W Ewangelii Jana 12:4 odzywa się Judasz Iskariota, jeden z uczniów, w samym środku sceny pełnej czułości. Maria namaściła Jezusowi nogi drogocennym olejkiem, a dom napełnił się wonią, i to właśnie na ten gest odpowiada jego głos. Ewangelista od razu zaznacza, kim on jest: tym, który miał Go wydać. Czytelnik wie więcej, niż wiedzą goście przy stole. Tekst nie opisuje, co działo się w sercu Judasza przed tymi słowami. Nie wiemy, czy narastał w nim żal, rozczarowanie, czy coś, czego sam jeszcze nie umiał nazwać. Ta cisza ma swoją wagę, bo pokazuje, że zdrada nie musi wyglądać z zewnątrz jak obcość. Może przyjść z wnętrza wspólnoty, od kogoś, kto siedzi przy tym samym stole. Słowo pada w domu, w którym jeszcze pachnie namaszczeniem, a Jezus jeszcze nie odpowiedział. W tej krótkiej chwili, zanim cokolwiek się wydarzy, Ewangelia nazywa to, co ciężkie, bez upiększania i bez pośpiechu ku rozstrzygnięciu.

W Ewangelii Jana 12:4 narrator przerywa tok sceny krótkim objaśnieniem: głos zabiera Judasz Iskariota, jeden z uczniów, „ten, który miał Go wydać”. To określenie nie jest częścią wypowiedzi Judasza, lecz komentarzem narratora, który zna dalszy bieg wydarzeń. Czytelnik słyszy więc jego słowa już w cieniu przyszłej zdrady. Werset sam nie podaje jeszcze, co Judasz powiedział ani dlaczego. „Na to” łączy jego reakcję z poprzednią sceną: Maria namaściła Jezusowi nogi drogocennym olejkiem. Dopiero kolejny werset ujawnia zarzut, że olejek można było sprzedać, a pieniądze rozdać ubogim; następny dopowiada, że troska o nich nie była jego prawdziwą motywacją. Taki układ pozwala odróżnić pozór słusznego argumentu od intencji, którą ujawnia opowieść. Nie znaczy to, że sama wzmianka o Judaszu unieważnia każde jego słowo przed poznaniem kontekstu. Jan prowadzi odbiorcę uważniej: rozpoznanie mówiącego jest ważne, ale sens jego wypowiedzi wyjaśniają dopiero dalsze zdania. Werset 4 przygotowuje zatem nie tylko kolejną kwestię w dialogu, lecz także kontrast między uczniem obecnym przy Jezusie a człowiekiem, który Go wyda.

Ewangelia Jana 12:4 zapowiada to, co Judasz Iskariota powie, zanim jego słowa w ogóle padną. Wcześniej Maria namaściła Jezusowi nogi drogocennym olejkiem, a dom napełnił się wonią. Judasz zabiera głos, jakby chodziło o zwykły rachunek, i pyta, dlaczego nie sprzedano olejku i nie rozdano pieniędzy ubogim. Jan od razu dopowiada, że ta troska nie była szczera, bo Judasz wykradał to, co składano do sakiewki. Ten obraz ma praktyczną wagę. Pobożnie brzmiące pytanie może skrywać chęć zysku. Ewangelista nie zostawia czytelnika z samą wypowiedzią, lecz ujawnia motyw. Słowa nie zawsze zdradzają serce, dopóki nie zobaczy się, czego naprawdę pragnie mówiący. Dla każdego, kto czyta ten fragment dziś, to przypomnienie, że uczciwość w pieniądzach zaczyna się od motywów, a nie od ładnych zdań. Maria dała to, co miała najdroższego, bez liczenia. Judasz liczył. Jan nie tylko relacjonuje słowa, lecz wyjaśnia, skąd się wzięły. Obok siebie te dwie postawy pokazują, jak blisko Jezusa można stać i mimo to pozostać przy własnym interesie.

Judasz zabiera głos przy uczcie, gdy dom w Betanii wypełnia się wonią olejku, którym Maria namaściła Jezusa. Ewangelista przedstawia go jako „jednego z Jego uczniów”, a zarazem jako tego, który miał Go wydać. Te dwa określenia stoją obok siebie: bliskość przy stole nie oznacza jeszcze wierności serca. Samo zdanie nie podaje słów Judasza ani jego motywów. Dopiero dalszy kontekst odsłania, że troska o ubogich, na którą się powoływał, nie była szczera. Nie trzeba więc dopisywać jego wypowiedzi do tego wersetu, by dostrzec ciężar narracyjnego przypomnienia: słowa ucznia rozbrzmiewają już w cieniu zdrady. W tej scenie Maria ofiarowuje coś cennego Jezusowi, a zapach pozostaje w domu. Wkrótce Jezus mówi o swoim pogrzebie. Obecni przy stole nie widzą jeszcze pełnego znaczenia tej chwili, lecz czytelnik słyszy, że czas Jezusa jest ograniczony, a bliskość może zostać odrzucona. Wieczność nie czyni tych wyborów mniej rzeczywistymi; ukazuje ich wagę. Werset nie rozstrzyga tajemnicy ludzkiego serca, ale przypomina, że zewnętrzna przynależność do grona uczniów nie jest tym samym co oddanie Jezusowi.