Ewangelia Jana 1:10 – znaczenie i zastosowanie

W tym krótkim zdaniu wybrzmiewa coś bardzo smutnego. Na świecie było Słowo, a świat stał się przez Nie, lecz świat Go nie poznał. Tekst mówi o obecności, która pozostaje niezauważona przez tych, dla których i przez których istnieje, i pokazuje, jak dotkliwe bywa bycie kimś bliskim, kogo nikt nie rozpoznaje. Ewangelia Jana 1:11 dopowiada ten obraz słowami: „Przyszło do swojej własności, a swoi Go nie przyjęli”. Ten fragment nie zamyka się jednak w żalu. Już na początku Ewangelii Słowo było u Boga, a w Ewangelii Jana 1:14 zamieszkało wśród nas. Niedostrzeżenie nie unieważnia więc Jego obecności ani Jego bliskości wobec ludzi. Najbardziej poruszające jest to, że Słowo nie rezygnuje z bycia obecnym tam, gdzie zostało pominięte. Jan nie tylko opisuje brak poznania, lecz pokazuje, że przyjście Boga nie zależy od tego, czy świat je rozpoznaje.

Jan zestawia w tym wersecie dwa fakty, które trudno pogodzić: świat zaistniał przez Słowo, a jednak Go nie rozpoznał. Wcześniej Ewangelia mówi, że wszystko stało się przez Nie. „Świat” oznacza więc zarówno stworzenie zależne od Słowa, jak i ludzi, którzy nie dostrzegli Jego obecności. Nie chodzi o brak informacji o istnieniu Boga, lecz o głębsze niepoznanie: stworzenie nie rozpoznaje Tego, któremu zawdzięcza istnienie. To zdanie nie przedstawia Słowa jako odległej zasady. Słowo jest obecne w świecie, który powołało do istnienia. Później Jan powie, że stało się ciałem i zamieszkało pośród ludzi. Werset 10 tworzy napięcie, które ta dalsza część Ewangelii rozwija: obecność Boga nie gwarantuje, że zostanie On przyjęty i rozpoznany. Niepoznanie nie unieważnia jednak zależności świata od Słowa. W sąsiednich wersetach pojawia się też odpowiedź odmienna: niektórzy przyjmują Słowo i otrzymują moc, by stać się dziećmi Bożymi. Jan nie zaciera więc sprzeciwu świata ani nie uznaje go za ostatnie słowo. Pokazuje paradoks: Stwórca przychodzi do własnego stworzenia, lecz Jego tożsamość nie jest oczywista dla wszystkich.

Jan od początku pokazuje, że świat nie powstał obok Boga. Według Ewangelii Jana 1:3 wszystko zostało uczynione przez Słowo, więc każdy zwykły dzień, każdy posiłek i każda wykonana praca mają swoje źródło w Stwórcy. Werset dziesiąty brzmi: „Na świecie było Słowo, a świat stał się przez Nie, lecz świat Go nie poznał”. Najbardziej uderza w nim słowo „lecz”. Świat został uczyniony przez Chrystusa, a mimo to przeszedł obok Niego jak obok zwykłego tła. Przykładem może być możliwa sytuacja. Ktoś przez lata pracuje, troszczy się o dom i cieszy się dobrymi chwilami, ale wszystko przypisuje wyłącznie własnym siłom. Nie zatrzymuje się, by zapytać, kto dał mu zdrowie i możliwości. Jego życie opiera się na Bożym dziele, a on tego nie dostrzega. Ten fragment pokazuje, że codzienność nie jest odcięta od Boga. Ślad Słowa widać w zwykłych rzeczach, nawet wtedy, gdy trudno go rozpoznać. Rozpoznanie Stwórcy w codziennym rytmie kształtuje wdzięczność, odpowiedzialność i sposób, w jaki przyjmujemy dary, które otrzymujemy.

Na świecie było Słowo: nie jako odległa myśl, lecz Ten, przez którego wszystko się stało. Jan stawia obok siebie dwa zdania, które trudno pogodzić: świat zawdzięcza Mu istnienie, a jednak Go nie poznaje. Stworzenie nosi ślad Jego działania, lecz sama bliskość nie gwarantuje rozpoznania. To słowo „świat” obejmuje tutaj rzeczywistość stworzoną, która nie rozpoznała swojego źródła. Nie oznacza, że Bóg przestał być obecny ani że każde ludzkie serce świadomie Go odrzuca. Werset odsłania raczej bolesną możliwość: można żyć pośród daru, a nie dostrzegać Dawcy; można patrzeć na światło, a nie rozpoznać, skąd przychodzi. Rozpoznanie wymaga czegoś więcej niż samego znalezienia się w Jego świecie. W prologu Ewangelii Jana Słowo jest Bogiem i przez Nie powstaje wszystko. Kilka zdań dalej Ewangelista mówi, że Słowo stało się ciałem. Wieczność nie pozostaje więc obojętna wobec świata, który Go nie poznał. Bóg wchodzi w jego historię, nie przestając być źródłem istnienia. W tym napięciu jest zarówno prawda o ludzkiej ślepocie, jak i nadzieja: nierozpoznanie nie unieważnia obecności Słowa. Ono pozostaje u początku świata i przychodzi pośród niego.