Ewangelia Jana 1:4 – znaczenie i zastosowanie

Zdanie „W Nim było życie, a życie było światłością ludzi” brzmi spokojnie, a jednak niesie bardzo wiele. W Ewangelii Jana 1:4 najpierw mowa o Słowie, które było u Boga, a zaraz potem życie zostaje powiązane właśnie z Nim. Źródło życia znajduje się więc w Tym, który był od początku. Słowo „światłość” ma tu znaczenie bardzo konkretne: chodzi o to, że ludzie mogą widzieć drogę i nie błądzić w zupełnej ciemności. Można sobie wyobrazić kogoś, kto w nocy siedzi przy łóżku chorego dziecka i nie wie, co będzie dalej. W takiej chwili najbardziej ciąży poczucie, że nic nie widać. Ten werset mówi o świetle, które wiąże się z życiem ludzi od samego początku. Jan opisuje życie jako coś, co już jest obecne i ma oświetlać ludzkie istnienie, a nie jako nagrodę odłożoną na później. Tekst nie obiecuje, że każda noc będzie łatwa. Mówi jednak, że światło ma swoje źródło w Bogu, a nie w ludzkich siłach, i to właśnie daje spokój tym, którzy trzymają się go w najciemniejszych godzinach.

„W Nim było życie, a życie było światłością ludzi” łączy dwie rzeczy, które łatwo rozdzielić: życie i poznanie. W kontekście prologu „Nim” jest Słowo, które było u Boga i przez które wszystko się stało. Życie nie pojawia się więc jako niezależna siła ani ludzka zdobycz; jego źródłem jest Słowo. „Światłość ludzi” opisuje, co to życie wnosi w ludzkie doświadczenie: ujawnia prawdę o Bogu i pozwala widzieć rzeczywistość w jej właściwym świetle. Nie chodzi jedynie o biologiczne istnienie ani o wiedzę w oderwaniu od relacji. Jan przedstawia życie jako dar związany z obecnością Słowa, a światłość jako jego znaczenie dla ludzi. Następny werset mówi, że światłość świeci w ciemności i ciemność jej nie ogarnęła. To nie obietnica, że ludzkie życie będzie wolne od cierpienia lub niewiedzy. Podkreśla raczej, że ciemność nie ma ostatniego słowa nad światłością. W tej perspektywie prawda nie jest tylko informacją do przyjęcia: jest związana z Tym, w którym życie ma swoje źródło. Janowy werset odsłania więc nie tylko, skąd pochodzi życie, lecz także dlaczego ma ono znaczenie dla ludzi.

Ewangelia Jana 1:4 mówi krótko: „W Nim było życie, a życie było światłością ludzi”. Zdanie łączy życie ze Słowem, o którym poprzednie wersety mówią, że było u Boga i że przez Nie stało się wszystko (Ewangelia Jana 1:1–3). Życie ma więc źródło w Nim, a nie w ludzkich staraniach. Światłość jest tu przedstawiona jako dar dla ludzi. Ewangelista nie opisuje wprost, czym światło jest samo w sobie, lecz mówi, dla kogo ono jest. Kolejny wers dodaje, że światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła (Ewangelia Jana 1:5). Tekst nie obiecuje, że noc minie od razu. Mówi, że ciemność nie zdołała zgasić tego światła. W zwykłym tygodniu ten werset ma konkretny wymiar. Ktoś, kto uczciwie rozlicza pracę albo spokojnie odpowiada w kłótni, nie wytwarza światła sam. Czerpie z tego, co pochodzi od Słowa. Takie wybory bywają niezauważone, ale dla otoczenia mogą stać się czytelnym znakiem tej światłości. Werset przypomina też, że życie nie musi być wypracowane od podstaw. Jan pokazuje źródło, z którego wypływa światło, a nie listę dobrych uczynków, które mają je wywołać. Tam, gdzie to źródło jest obecne, światło ma swoje miejsce także w najciemniejszych dniach.

Jan nie zaczyna od ludzkiego pragnienia światła, lecz od Słowa, które było u Boga i przez które wszystko się stało. W Nim „było życie”, a życie to nie tylko istnienie ani pomyślność. Jest źródłem, od którego zależy całe stworzenie, i światłem dla ludzi: odsłaniającym prawdę o Bogu i o ludzkim życiu. Światło nie obiecuje, że zniknie każda ciemność. Następny werset mówi, że światłość świeci w ciemności i że ciemność jej nie ogarnęła. Jan nie pomniejsza więc tego, co mroczne; wskazuje, że nie ma ono ostatniego słowa. To ważne rozróżnienie dla wiary, która nie zawsze zna odpowiedź na pytanie, dlaczego cierpienie trwa. Można pomyśleć o świetle widocznym w oknie podczas długiej nocy. Nie wyjaśnia ono całej nocy, lecz pozwala rozpoznać, że nie wszystko zostało pochłonięte przez mrok. W Ewangelii Jana źródłem tej nadziei nie jest ludzka siła ani pogodny nastrój, ale życie obecne w Słowie. Dlatego światło nie jest jedynie pociechą: jest znakiem, że człowiek może odnaleźć życie w Bogu.