Ewangelia Jana 1:2 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset brzmi jak echo tego, co padło już w Ewangelii Jana 1:1, i właśnie w tym powtórzeniu słychać coś cichego i czułego. Ewangelista jakby zatrzymał się przy jednej myśli i pozwolił jej wybrzmieć raz jeszcze: „Ono było na początku u Boga”. Samo zdanie o czasie mówi mniej niż to, co odsłania słowo „u”. Wskazuje ono na bliskość, a nie na chłodną wiedzę o tym, kiedy coś się zaczęło. Serce zatrzymuje się przy tym obrazie szczególnie długo. Bycie u kogoś oznacza miejsce przy sercu drugiej osoby, a nie odległe spojrzenie z zewnątrz. Dla człowieka, który czuje się wypchnięty poza krąg bliskich, taka myśl bywa wielką ulgą, bo przypomina, że nawet najtrudniejsze chwile nie powstają w pustce. Początek wszystkiego, co istnieje, został już otoczony obecnością Boga. Jan nie opisuje tu żadnego przeżycia ani wysiłku, tylko stan, który trwa niezależnie od tego, jak się w danej chwili czujemy. Być może właśnie dlatego ta bliskość tak dobrze znosi czas bezsilności. Nie zależy od tego, czy potrafimy ją wyczuć, bo była już wtedy, gdy jeszcze nic się nie zaczęło.

Werset „Ono było na początku u Boga” powraca do myśli z pierwszego zdania Ewangelii Jana i umacnia ją: Słowo nie pojawia się dopiero wraz ze stworzeniem świata ani z początkiem ludzkiej historii. Było już „na początku”, a więc nie należy do rzeczy, które — jak mówi następny werset — zaistniały przez Nie. Jan nie przedstawia Słowa jako jednego z elementów stworzenia, lecz jako Tego, przez którego wszystko się stało. Zaimek „Ono” odnosi się do Słowa z pierwszego wersetu. To ono było „u Boga”. Sformułowanie wskazuje na bliskość i odrębność: Słowo pozostaje w relacji z Bogiem, a zarazem, według wersetu pierwszego, „Bogiem było Słowo”. Te dwa zdania trzeba czytać razem; samo „u Boga” nie oznacza, że Słowo jest jedynie stworzoną istotą stojącą obok Boga. Werset drugi nie dodaje osobnego wydarzenia, lecz zabezpiecza sens początku Ewangelii. Zanim pojawią się życie, światłość i ludzkie dzieje, Jan kieruje uwagę ku Słowu i Jego relacji z Bogiem. Chrześcijańska nauka o Trójcy rozwija tę biblijną prawdę, choć sam werset nie przedstawia jeszcze całej tej nauki.

Zdanie „Ono było na początku u Boga.” jest krótkie, ale niesie wiele. Powtarza to, co Ewangelia Jana 1:1 mówi o Słowie, i stawia je przed wszystkim, co zaczęło istnieć. Zanim cokolwiek powstało, Słowo było przy Bogu. Nie pojawiło się dopiero podczas stworzenia i nie zostało dołączone do planu w późniejszym czasie. Ewangelia Jana 1:3 mówi, że wszystko powstało przez Nie. Początek nie jest więc chwilą, w której Bóg zaczyna działać bez Słowa. Jest raczej przypomnieniem, że bliskość Słowa z Ojcem istniała, zanim świat pojawił się w ogóle. W codziennym życiu ta prawda ma konkretny wymiar. Na przykład ktoś, kto wraca do pracy po długiej przerwie, może mieć wrażenie, że musi zaczynać od zera. Ten fragment przypomina jednak, że to, co najważniejsze, nie zaczyna się w nas samych. Od początku jest przy Bogu. Ten werset nie rozstrzyga wszystkich codziennych spraw. Daje natomiast pewność, że źródło mądrości istnieje przed naszymi decyzjami i poza nimi. Dzięki temu nasze wybory mogą opierać się na czymś trwałym.

„Ono było na początku u Boga” mówi o Słowie, o którym Jan napisał już w poprzednim zdaniu. Zanim zaistniało cokolwiek stworzonego, Słowo było u Boga. Nie pojawia się więc dopiero wraz ze światem ani nie należy do tego, co powstało. Następny werset dopowiada, że wszystko stało się przez Nie. W tych krótkich słowach początek świata nie jest samotnym początkiem. Słowo jest u Boga, a zarazem — jak mówi pierwszy werset — jest Bogiem. Chrześcijańska wiara rozpoznaje tu tajemnicę jedności i bliskości, która należy do samego życia Boga. Nie usuwa jej prostym wyjaśnieniem; pozwala zobaczyć, że stworzenie ma źródło w Bogu, który nie jest odosobniony. To ma znaczenie także dla ludzkiego życia. Jego najgłębszy początek nie leży w przypadku ani w ludzkiej zasłudze, lecz w Bogu, przez którego Słowo wszystko się stało. Jan zaraz łączy Słowo z życiem i światłością ludzi. Zanim pojawi się ciemność, zanim zostanie wypowiedziane ludzkie świadectwo, Słowo już jest. Ta kolejność niesie cichą nadzieję: Boża obecność nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy człowiek potrafi ją dostrzec.