Ewangelia Jana 1:3 – znaczenie i zastosowanie

W Ewangelii Jana 1:3 czytamy: „Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.” To zdanie obejmuje całą rzeczywistość, od nieba i ziemi po każde pojedyncze istnienie. Fragment mówi o początku wszystkiego, a nie o tym, jak ułożą się dni człowieka, dlatego nie należy czytać go jako obietnicy wolnej od trudności. Mimo to dla serca jest w nim coś ważnego. Gdy ból jest bardzo duży, łatwo uwierzyć, że świat dzieje się sam, bez ładu i bez Kogoś, kto go trzyma. Jan mówi inaczej: wszystko ma swoje źródło w Słowie, które od początku było u Boga. Ten sam obraz łączy się z wierszem czwartym, w którym w Słowie jest życie, a życie jest światłością ludzi. Stworzenie nie jest więc w tej ewangelii zimnym faktem z odległej przeszłości. Mówi o tym, że życie ma początek w Bogu, a nie w przypadku. Nie każdy szczegół bolesnej historii staje się od razu zrozumiały, ale pochodzenie tego, co istnieje, pozostaje w rękach Tego, przez którego wszystko się stało.

Zdanie „Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało” określa Słowo nie jako część stworzonego świata, lecz jako Tego, przez którego wszystko zaistniało. Wcześniejsze wersety mówią zarazem, że Słowo było u Boga i było Bogiem. Jan ukazuje więc więź Słowa z Bogiem oraz Jego odrębność od wszystkiego, co zostało stworzone. Chrześcijańska lektura rozpoznaje w tym Słowie Chrystusa, choć sam werset mówi przede wszystkim o Jego roli w powstaniu wszystkiego. Powtórzenie „wszystko” i „nic” nadaje temu twierdzeniu pełny zakres: nie ma wyjątku, który istniałby niezależnie od Słowa. Nie oznacza to, że każda rzecz jest Bogiem ani że wszystko, co ludzie czynią, jest dobre. Jan rozróżnia Stwórcę od stworzenia; nie zaciera różnicy między Bożym dziełem a ludzkim złem. Następny werset mówi, że w Słowie było życie, a życie było światłością ludzi. W ten sposób początek opowieści o stworzeniu prowadzi ku temu, co Słowo przynosi człowiekowi. Jego udział w powstaniu świata nie jest odległą ideą: stanowi podstawę późniejszego obrazu życia i światła pośród ciemności.

Ewangelia Jana 1:3 mówi wprost: „Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.” Słowo, o którym mowa w pierwszych wersach tego fragmentu, stoi u początku wszystkiego, co istnieje. Tekst nie ogranicza tego działania do wielkich wydarzeń. Obejmuje wszystko, co się stało, także zwyczajne sprawy. Weźmy pracownika, który w poniedziałek rano ma przed sobą trudną rozmowę z szefem. Jego dzień nie wygląda jak karta z historii świętej, a jednak według tego wersetu także ten poranek nie wydarzył się poza zasięgiem Słowa. Nie znaczy to, że wszystko jest łatwe albo przyjemne. Znaczy natomiast, że żaden zwykły szczegół nie jest zdany wyłącznie na przypadek. Ta prawda niesie też spokój. Jeśli wszystko, co powstało, ma swój początek w Słowie, codzienność nie jest czekaniem na prawdziwe życie. Jest miejscem, w którym to życie się dzieje. Jan wiąże stworzenie ze Słowem, a nie z ludzkimi planami czy okolicznościami, i to nadaje zwykłym dniom wagę, której nie widać od razu.

W pierwszych zdaniach Ewangelii Jana świat nie jest samotnym zbiorem rzeczy, które pojawiły się bez źródła. „Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało” — mówi tekst o Słowie, które było u Boga i było Bogiem. To właśnie przez Nie wszystko otrzymało istnienie. W perspektywie wieczności stworzenie nie jest więc obojętnym tłem ludzkiego życia. Każdy oddech, światło poranka i chleb na stole należą do rzeczywistości, której początek jest w Bogu. Nie oznacza to, że każde ludzkie działanie jest dobre ani że każde cierpienie łatwo wyjaśnić. Werset mówi o źródle istnienia, nie podaje prostego wyjaśnienia zła. Jan zaraz dopowiada, że w Słowie było życie, a życie stało się światłością ludzi. Stworzenie i nadzieja spotykają się tu w jednym obrazie: światło nie jest czymś obcym ciemnościom ludzkiego losu, lecz świeci pośród nich. Ciemność nie ogarnęła go. Dlatego przemijający świat nie jest zamknięty w sobie. Jego początkiem jest Słowo, a jego najgłębszą nadzieją — życie, które w Nim jest.