Ewangelia Jana 1:9 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Jana 1:9 mówi o Światłości, która oświeca każdego człowieka, gdy ten przychodzi na świat. To zdanie jest krótkie, ale niesie spokój. Zanim ktokolwiek nauczy się nazywać swoje uczucia, zanim pojawi się pierwszy lęk albo pierwsza radość, Światło jest już obecne w czyimś życiu. Ten fragment nie obiecuje jednak, że każdy przyjmie je w ten sam sposób. Kolejne wersety, Ewangelia Jana 1:10-11, mówią o świecie, który Go nie poznał, i o tych, którzy Go nie przyjęli, więc oświecenie i przyjęcie to nie to samo. Na uwagę zasługuje słowo „każdego”. Światło nie czeka na zasługi ani na wiarę, by dotrzeć do człowieka. Wchodzi w jego historię od początku, nawet wtedy, gdy ciemność wydaje się ogromna. Ewangelia Jana 1:5 mówi, że ciemność jej nie ogarnęła, a więc obecność światła nie zależy od tego, jak mocne są noce w życiu człowieka. Tekst nie opisuje, jak długo ta obecność trwa ani jak człowiek ją odczuwa. Pozostaje w nim jednak wyraźna myśl, że Światło towarzyszy ludziom od pierwszych chwil ich istnienia, zanim jeszcze są w stanie je rozpoznać.

Janowy obraz światłości nie opisuje jedynie wiedzy ani moralnego przykładu. W prologu Ewangelii Jana światłość jest związana ze Słowem, przez które wszystko się stało. Werset 9 mówi więc o działaniu Chrystusa: Jego światło dociera do każdego człowieka, choć nie każdy je rozpoznaje. Zaraz potem tekst stwierdza, że świat Go nie poznał, a swoi Go nie przyjęli. Powszechne oświecenie nie oznacza zatem powszechnego przyjęcia ani automatycznego zbawienia. Sformułowanie „gdy przychodzi na świat” można w polskim zdaniu odnieść do człowieka, który się rodzi. W wielu przekładach wiąże się je z przyjściem światłości na świat. W obu odczytaniach kluczowa pozostaje jej powszechność: światło nie jest zastrzeżone dla jednej grupy. To, jak rozumieć jego działanie w każdym człowieku, bywa ujmowane różnie: jako światło sumienia i rozumu albo jako uprzedzające działanie Chrystusa. Sam werset nie rozwija tych wyjaśnień. Kontekst rozróżnia światłość od Jana, który jedynie o niej świadczy. Świadek nie jest źródłem światła; wskazuje na Tego, od którego pochodzi. Dlatego werset 9 łączy uniwersalny zasięg Chrystusa z potrzebą rozpoznania i przyjęcia Go.

Ten werset mówi o świetle, które nie czeka na wyjątkowe okoliczności. Prawdziwa światłość „oświeca każdego człowieka, gdy przychodzi na świat”. Dar jest więc dany przed wszelkimi zasługami, osiągnięciami czy wyborami. W codziennym życiu oznacza to, że nikt nie zaczyna dnia w zupełnej ciemności. Światło towarzyszy od początku, nawet wtedy, gdy trudno je dostrzec. Ewangelista nie twierdzi jednak, że wszyscy je przyjmą. W Ewangelii Jana 1:10 czytamy, że świat Go nie poznał, a w Ewangelii Jana 1:11, że swoi Go nie przyjęli. Światło jest dane każdemu, ale to, czy zostanie uznane i przyjęte, pozostaje sprawą wolnej odpowiedzi. Tekst nie tłumaczy, skąd bierze się ta odmienność, i nie zamienia jej w prosty schemat. Warto zauważyć, że Jan Chrzciciel został posłany, aby zaświadczyć o światłości, a sam nim nie był (Ewangelia Jana 1:8). Człowiek nie jest źródłem światła. Może jedynie na nie wskazać i pomóc je zobaczyć. Dla kogoś, kto stoi przed trudną decyzją, ten fragment przypomina, że prawda nie musi być wymyślana od zera. Została już dana wszystkim. Pozostaje pytanie, czy zdecyduje się iść w jej blasku.

W Ewangelii Jana światłość prawdziwa należy do Słowa, przez które wszystko się stało. Nie jest jedną z wielu wskazówek rozjaśniających ludzkie życie, lecz obecnością Boga, która weszła w świat. Zdanie mówi, że oświeca każdego człowieka. Nie stwierdza jednak, że każdy tę światłość rozpoznaje albo przyjmuje. W dalszych wersetach Jan mówi zarówno o tych, którzy Go nie poznali, jak i o tych, którzy Go przyjęli. Słowo „każdego” nadaje temu zdaniu szeroki horyzont. Żadne ludzkie życie nie znajduje się poza zasięgiem światła Chrystusa, choć spotkanie z nim nie zawsze od razu staje się jasne czy świadome. Czasem jego obecność odsłania się w prawdzie, która przerywa samooszukiwanie, albo w dobru, które przywraca nadzieję pośród ciemności. To przykłady możliwego doświadczenia, nie pełna miara działania Boga. Jan Chrzciciel daje świadectwo światłości, lecz sam nią nie jest. To ważne rozróżnienie: człowiek może wskazywać ku Bogu, ale źródłem światła pozostaje Chrystus. Ewangelia nie obiecuje, że ciemność zniknie natychmiast. Świadczy, że nie ma władzy zgasić światłości, która przyszła do świata i oświeca każdego człowieka.