1 List do Koryntian 8:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi jak przyznanie się do czegoś, co wszyscy dobrze znają. Paweł pisze: „A choćby byli na niebie i na ziemi tak zwani bogowie”, a więc w trybie przypuszczającym, bez potwierdzania ich istnienia. Wcześniej stwierdził przecież, że nie ma innego Boga prócz jedynego. Jego uwaga dotyczy raczej tego, jak wiele głosów domaga się władzy nad człowiekiem. Słowo „panów” niesie tu sporo ciężaru. Ludzie żyją pod naciskiem oczekiwań, lęków i pragnień, które chcą zająć pierwsze miejsce w sercu i w czasie. Taki pan nie potrzebuje ołtarza. Wystarcza, że wyznacza, czym się martwimy i do czego się spieszymy. Paweł nie opisuje tego z pogardą ani z przerażeniem, lecz spokojnie zestawia wielość tych panów z jednym Bogiem. Zaraz potem, w 1 Liście do Koryntian 8:6, pada zdanie o jednym Bogu, Ojcu, od którego wszystko pochodzi. Ta zestawiona prawda ma w sobie coś łagodnego. Liczba pretendujących do władzy nie decyduje o tym, do kogo należy serce, bo jest Ten, od którego pochodzi całe życie. Do Niego serce może wrócić, nawet gdy wokół jest głośno.

W 1 Liście do Koryntian 8:5 Paweł przyznaje, że w świecie istnieje „mnóstwo takich bogów i panów”. Nie oznacza to, że uznaje ich za równych jedynemu Bogu. Wyrażenie „tak zwani” wskazuje na nazwy i statusy przypisywane bóstwom; następny werset wyjaśnia chrześcijańskie wyznanie: „dla nas istnieje tylko jeden Bóg” i jeden Pan, Jezus Chrystus. To rozróżnienie ma znaczenie dla konkretnego sporu w Koryncie: chodzi o jedzenie pokarmów wcześniej składanych bożkom w ofierze. Niektórzy chrześcijanie wiedzą, że bożki nie są prawdziwymi bogami, ale inni wciąż wiążą takie jedzenie z kultem i mają z tego powodu słabe sumienie. Sama poprawna odpowiedź teologiczna nie rozwiązuje więc całej sprawy. Paweł zaczyna rozdział od ostrzeżenia, że wiedza może wbijać w pychę, podczas gdy miłość buduje. Werset 5 umieszcza wielość kultów w tle, ale nie pozwala, by ich nazwy zaciemniły chrześcijańskie wyznanie. Jednocześnie prawda o jednym Bogu nie staje się pretekstem do lekceważenia tych, których sumienie jest bardziej wrażliwe. Właśnie tu nauka o Bogu spotyka się z odpowiedzialnością za drugiego człowieka.

Paweł nie udaje, że bogów i panów nie ma. Pisze, że są tak zwani bogowie, w niebie i na ziemi, i dodaje, że ich jest mnóstwo. Ta uczciwość ma znaczenie. Apostoł nie przeczy temu, co ludzie widzą wokół siebie, ale odbiera tym rzeczom ostatnie słowo. W samym zdaniu tkwi ocena: to bogowie tylko „tak zwani”. Tytuł nie czyni boga. Zaraz potem, w Pierwszym Liście do Koryntian 8:6, Paweł stawia przeciw nim jednego Boga, Ojca, i jednego Pana, Jezusa Chrystusa. Oba fragmenty czyta się razem. Kontekst pokazuje, dlaczego Paweł tak mocno to waży. W Pierwszym Liście do Koryntian 8:1 czytamy, że wiedza wbija w pychę, a miłość buduje. Wiedza sama w sobie nie rozstrzyga, jak żyć. W codziennym życiu wielu panów rzadko nosi boskie imiona. Bywają nimi praca, która domaga się każdej godziny, cudza opinia, pieniądze rządzące każdą decyzją. Każdy z nich żąda czasu, uwagi i serca. Gdy któryś z nich zaczyna żądać bezwzględnego posłuszeństwa, pytanie brzmi, kto naprawdę rozstrzyga o tym, co ważne. Ciężar tych zobowiązań bywa realny, ale nie jest ostatnim słowem, bo nad nim stoi jeden Pan.

Paweł uznaje, że ludzie mówią o wielu „bogach i panach”, lecz określenie „tak zwani” zachowuje dystans wobec tych roszczeń. W następnym zdaniu wyznaje, że dla chrześcijan istnieje jeden Bóg, Ojciec, i jeden Pan, Jezus Chrystus (1 List do Koryntian 8:6). Werset 5 ukazuje więc świat pełen konkurujących ze sobą nazw i kultów, nie zaś wielu równych Bogu istot. To rozróżnienie ma znaczenie również dla codzienności. Pieniądz, władza czy prestiż mogą zyskać w ludzkim życiu niemal absolutną rangę, choć nie są bogami. Nazwanie ich „panami” odsłania, jak wiele sił domaga się zaufania i posłuszeństwa. Paweł nie zatrzymuje się jednak na sporze o to, co naprawdę boskie. W tym samym rozdziale przypomina, że sama wiedza może nadymać, a miłość buduje. Jedność Boga staje się zatem nie tylko wyznaniem o rzeczywistości, lecz także miarą chrześcijańskiego postępowania. Skoro wszystko pochodzi od Ojca i istnieje dla Niego, żaden ludzki autorytet ani religijny zwyczaj nie zajmuje Jego miejsca. Wśród wielu głosów wiara rozpoznaje jedno źródło i jednego Pana.