1 List do Koryntian 8:2 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset mocno dotyka sedna sprawy: „Gdyby ktoś sądził, że coś wie, to jeszcze nie wie, jak należy wiedzieć”. Stawka dotyczy raczej sposobu poznawania niż ilości wiadomości czy pewności siebie. Kontekst prowadzi w tym samym kierunku. W 1 Liście do Koryntian 8:1 czytamy, że „wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje”, a w 1 Liście do Koryntian 8:3 zapisano, że ten, kto miłuje Boga, jest przez Niego uznany. Apostoł nie odbiera Koryntianom rozumu. Pokazuje, że poznanie oderwane od miłości pozostaje niepełne. Można sobie wyobrazić człowieka, który z wielką pewnością wytyka innym błędy w sprawach, na których zna się dobrze, ale bez troski o ludzi, których te sprawy dotyczą. Jego wiedza może być trafna, a mimo to nikogo do siebie nie przybliża. Poznawanie staje się wtedy sposobem na wyróżnienie się, a nie drogą do bliskości z Bogiem i bliźnim. Werset nie opisuje tego jako winy samej wiedzy, lecz jako wiedzy, która nie ma jeszcze właściwego kształtu. Być może dlatego apostoł nie rozwija tej myśli w katalog zasad. Odpowiedź na pytanie, jak należy wiedzieć, wyłania się z relacji, w której poznanie służy miłości i pozostaje otwarte na Boga.

Paweł nie rozstrzyga tu, czy chrześcijanie mogą jeść mięso z ofiar składanych bożkom. W wersecie 2 podważa raczej sposób, w jaki można myśleć o własnej wiedzy: samo przekonanie, że się coś wie, nie oznacza jeszcze, że rozumie się to właściwie. Werset trzeba czytać w świetle poprzedniego zdania: wiedza może wbijać w pychę, podczas gdy miłość buduje. Koryntianie znali argument, że bożki nie są prawdziwymi bogami. Paweł nie odrzuca tej prawdy; sam potwierdza, że jest jeden Bóg i jeden Pan, Jezus Chrystus. Pokazuje jednak, że poprawne twierdzenie nie wyczerpuje chrześcijańskiego rozeznania. Człowiek może trafnie nazwać fakt, a zarazem nie dostrzegać, jak jego postępowanie wpływa na innych. Dlatego „wiedzieć, jak należy wiedzieć” oznacza tu więcej niż gromadzić słuszne informacje. Chodzi o poznanie, które pozostaje pokorne i służy miłości. W dalszej części rozdziału ta kwestia nabiera praktycznego znaczenia dla osób o słabszym sumieniu. Werset nie potępia wiedzy, lecz pychę, która uznaje własne rozumienie za wystarczające. Przy chrześcijańskim poznaniu prawda i odpowiedzialność za drugiego nie powinny być rozdzielane.

W Pierwszym Liście do Koryntian 8:2 Paweł pisze: „Gdyby ktoś sądził, że coś wie, to jeszcze nie wie, jak należy wiedzieć”. Zdanie nie odbiera wiedzy. Zmienia sposób, w jaki ją mierzymy. Już w wersecie 1 ten sam autor stwierdza: „Wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje”. Werset 2 rozwija tę myśl i pokazuje, że samo posiadanie informacji nie czyni człowieka dojrzałym. Mowa tu o wiedzy, która ma służyć życiu razem z innymi. Wersety 3 i 6 wskazują, dokąd prowadzi ta dojrzałość. Paweł pisze o tym, kto „miłuje Boga”, i przypomina, że dla chrześcijan istnieje jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi. Wiedza ma więc swój punkt odniesienia poza sobą samą. Można sobie wyobrazić kogoś, kto dobrze zna zasady dotyczące pokarmów i używa ich, by wytykać innym błędy. Taka osoba wie dużo, ale jej wiedza nie uczy troski o drugiego człowieka. Werset 2 nie każe rezygnować z rozumienia spraw wiary. Przypomina jednak, że prawdziwa miara wiedzy leży w tym, jak człowiek kocha Boga i jak żyje z innymi.

W Koryncie pytanie o pokarmy składane bożkom w ofierze dotykało nie tylko wiedzy, lecz także miłości i wolności sumienia. Paweł nie odrzuca wiedzy; ostrzega, że samo przekonanie o własnym rozeznaniu nie oznacza jeszcze właściwego poznania. Można trafnie rozumieć, że bożki nie są prawdziwymi bogami, a jednak używać tej prawdy bez troski o drugiego człowieka. Wiedza przypomina budulec: sama nie staje się domem. Werset poprzedzający mówi, że wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje. Dlatego pytanie „jak należy wiedzieć” prowadzi ku pokorze i odpowiedzialności za wspólnotę. Chrześcijańskie poznanie nie kończy się na poprawnym sądzie o sprawie; kształtuje się w relacji z Bogiem i w miłości bliźniego. Zaraz potem Paweł mówi o tym, kto miłuje Boga, i o jedynym Bogu oraz Jezusie Chrystusie. To szerszy horyzont dla ludzkiego poznania: życie i wszelkie istnienie mają źródło w Bogu, nie w ludzkiej pewności siebie. Werset nie potępia dociekania ani nie mówi, że wszystko jest niepoznawalne. Przypomina, że wiedza pozbawiona miłości może być niepełna, nawet gdy brzmi przekonująco.