1 List do Koryntian 8:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset (1 List do Koryntian 8:4) brzmi spokojnie i pewnie: wiemy, że poza jednym Bogiem nie ma żadnych bożków. Paweł nie pociesza tu i nie straszy. Stwierdza fakt, który wypływa z wiary w Boga, a nie z nastroju. Właśnie dlatego ta pewność ma w sobie ciepło, bo opiera się na tym, kim jest Bóg. Warto jednak zauważyć, że sama wiedza nie zawsze uspokaja serce. Dalsze słowa tego rozdziału mówią o ludziach, których sumienie pozostaje słabe, choć rozumieją, czym są bożki. Prawda o jedynym Bogu nie znika z dnia na dzień tylko dlatego, że została dobrze wypowiedziana. Paweł przypomina, że liczy się także miłość wobec tych, którzy wciąż się zmagają. W tym widzę szczególną delikatność tego fragmentu. Serce może przez jakiś czas nosić ciężar, który rozum już odrzucił, i nie trzeba udawać, że jest inaczej. Werset 4 nie wymazuje tego doświadczenia, lecz wskazuje, gdzie leży oparcie: w jednym Bogu, od którego wszystko pochodzi i dla którego żyjemy. Pewność nie zaczyna się w nas, lecz w Nim.

Wypowiedź Pawła dotyczy konkretnego sporu: czy spożywanie pokarmu wcześniej złożonego w ofierze bożkom oznacza udział w ich kulcie. Apostoł stwierdza, że bożki nie są prawdziwymi bogami i że istnieje tylko jeden Bóg. Nie przeczy przy tym, że ludzie oddają cześć wielu bóstwom: w następnym wersecie mówi o „tak zwanych bogach”. Rozróżnia więc istnienie kultów od rzeczywistości jedynego Boga. Ta prawda nie kończy jednak sprawy. Paweł nie używa poprawnego wyznania wiary jako pozwolenia na lekceważenie innych. Już na początku rozdziału przeciwstawia wiedzę, która może wbijać w pychę, miłości, która buduje. Niektórzy wierzący nadal kojarzą taki pokarm z czcią dla bożka; ich sumienie jest wrażliwe, choć nie wszyscy rozumieją sytuację jednakowo. Werset 4 ustanawia więc teologiczną podstawę odpowiedzi, a nie samodzielną regułę dla każdej decyzji. Skoro pokarm sam w sobie nie przybliża do Boga ani od Niego nie oddala, ważna staje się także relacja z drugim człowiekiem. Wierność prawdzie o jednym Bogu nie zwalnia z miłości wobec tych, których sumienie mogłoby zostać zranione.

Ten werset zaczyna się od wiedzy, która jest pewna. Paweł mówi wprost, że poza jednym Bogiem nie ma innego boga, który miałby prawdziwą moc. To wyznanie stoi na mocnym gruncie i nie wymaga nerwowego szukania argumentów. Dla wierzącego jest punktem wyjścia, a nie ciężarem do ciągłego udowadniania. Jednak w tym samym rozdziale Paweł uczy, że sama wiedza nie wystarcza. Czytamy, że „wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje” (1 List do Koryntian 8:1). Werset 4 nie jest więc zaproszeniem do popisywania się rozumem. Jest przypomnieniem, na czym opiera się wierność: na prawdzie o jedynym Bogu. Warto zwrócić uwagę na sąsiedni werset. Paweł mówi o tych, którzy jeszcze nie mają tej wiedzy i których słabe sumienie się plami (1 List do Koryntian 8:7). Prawda wypowiedziana w tym wersecie zostaje więc powiązana z troską o drugiego człowieka. Pewność co do Boga nie daje prawa do obojętności wobec tych, którzy dopiero stawiają pierwsze kroki w wierze. W praktyce wiedza może iść w parze z wielkodusznością. Ktoś, kto zna prawdę, nie musi bronić jej pogardą wobec innych. Prawda o jedynym Bogu daje wolność, lecz wolność ta zobowiązuje do miłości.

Werset łączy bardzo konkretne pytanie o mięso składane w ofierze bożkom z wyznaniem wiary: istnieje jeden Bóg. Dla Pawła bożek nie jest prawdziwym bogiem, choć ludzie mogą oddawać cześć wielu „bogom i panom”. Ta prawda porządkuje świat: wszystko pochodzi od Ojca i ku Niemu zmierza, a Jezus Chrystus jest Panem, przez którego wszystko się stało. Sama poprawna wiedza nie wyczerpuje jednak chrześcijańskiego rozeznania. Już na początku rozdziału Paweł przypomina, że wiedza może wbijać w pychę, podczas gdy miłość buduje. Dlatego wolność związana z pokarmem nie staje się miarą duchowej dojrzałości ani powodem do lekceważenia osoby, której sumienie wciąż wiąże taki posiłek z kultem bożka. Jeden Bóg nie jest hasłem, które zwalnia z troski o innych. Jest fundamentem wspólnoty, w której nie trzeba bronić swojej pozycji przez demonstrację wolności. Jak dom oparty na jednym fundamencie, wiara może pomieścić różne stopnie zrozumienia. W tym fragmencie prawda o Bogu prowadzi ku miłości, która bierze pod uwagę także wrażliwe sumienie drugiego człowieka.