1 List do Koryntian 8:1 – znaczenie i zastosowanie

W 1 Liście do Koryntian 8:1 mowa o czymś bardzo ludzkim: wiedza potrafi dawać poczucie wyższości, a miłość potrafi budować. Apostoł Paweł wraca do pytania o pokarmy składane bożkom w ofierze. Słowo „pycha” brzmi surowo, lecz w tym kontekście opisuje postawę, w której ktoś czuje się pewniejszy od innych i zaczyna patrzeć na nich z góry. Paweł nie odrzuca wiedzy i nie zaprzecza, że wszyscy ją posiadamy. Zauważa jednak, że wiedza bez miłości zatrzymuje się na własnej racji, a miłość pozwala być z drugim człowiekiem. Słowo „buduje” przywołuje obraz wspólnoty, która rośnie z troski o drugiego. Może właśnie dlatego wiedza, która wynosi, bywa samotna: stoi ponad innymi, zamiast stać obok nich. Pycha wiedzy może zacząć się cicho, od myśli, że lepiej wiem, i od chłodu wobec kogoś, kto myśli inaczej. Wtedy ktoś, kto ma rację, zostaje sam ze swoją racją, choć otacza go wielu ludzi. Miłość w tym ujęciu jest tym, co pozwala wiedzy służyć innym i wciąż prowadzić do drugiego człowieka. Może największa mądrość tego wersetu polega na tym, że wiedza bez miłości zamyka człowieka w samotnej pewności siebie.

W 1 Liście do Koryntian 8:1 Paweł podejmuje konkretny spór: czy wolno jeść pokarmy wcześniej złożone bożkom w ofierze. Część Koryntian powołuje się na wiedzę, że bożki nie są prawdziwymi bogami. Samą tę prawdę Paweł potwierdza w następnym wersecie. Problemem nie jest więc wiedza jako taka, lecz przekonanie, że jej posiadanie rozstrzyga każdą sprawę. „Wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje” wyznacza kryterium dojrzałego rozumienia. Wiedza może trafnie opisać rzeczywistość, a jednak zostać użyta tak, że człowiek staje się wyniosły i przestaje liczyć się z innymi. Miłość nie unieważnia prawdy; pyta, jak jej użycie wpływa na wspólnotę. W dalszej części rozdziału Paweł rozwinie ten wątek, odnosząc go do osób, których sumienie wiąże jedzenie mięsa z kultem bożków. Werset nie stawia zatem rozumu i miłości po przeciwnych stronach. Pokazuje raczej, że poprawny sąd nie wystarcza, jeśli brak mu troski o drugiego człowieka. Wiedza rozpoznaje, co jest prawdą; miłość pomaga używać tej prawdy tak, by wspólnota mogła wzrastać.

Apostoł nie przeciwstawia wiedzy wierze. W 1 Liście do Koryntian 8:4 wiedza jest prawdziwa: nie ma bożków ani innego boga poza jednym Bogiem. Problem zaczyna się wtedy, gdy ta prawda służy do pokazania własnej racji. Wcześniej w tym rozdziale czytamy, że ktoś, kto sądzi, że coś wie, „jeszcze nie wie, jak należy wiedzieć” (1 List do Koryntian 8:2). Słowa „Lecz wiedza wbija w pychę, miłość zaś buduje” opisują dwa różne kierunki. Człowiek, który wie więcej, łatwo zaczyna patrzeć na innych z góry. Wystarczy rozmowa, w której nie chodzi już o prawdę, tylko o to, kto ma rację, a wiedza zamienia się w oręż zamiast w pomoc. Miłość pyta inaczej. Zanim powie, co wie, zastanawia się, co służy drugiemu i jego drodze z Bogiem. Nie rezygnuje z prawdy, ale zmienia sposób jej niesienia. Wiedza pozostaje wtedy pokorna i służy budowaniu wspólnoty. Wiedza mówi, co jest prawdą. Miłość decyduje, jak ta prawda ma zabrzmieć wśród ludzi.

W Koryncie pytanie o pokarmy składane bożkom dotykało czegoś więcej niż samego jadłospisu. Paweł uznaje, że wspólnota ma wiedzę, lecz od razu przypomina o jej granicy: wiedza może „wbijać w pychę”, miłość zaś „buduje”. Nie przekreśla poznania ani nie mówi, że prawda jest nieważna. Pokazuje, że sama świadomość, iż istnieje jeden Bóg, nie wystarcza, jeśli służy wywyższeniu siebie zamiast dobru wspólnoty. Miłość nie jest tu tylko łagodnym uczuciem. Ma kształt troski o to, co słowa i decyzje czynią z innymi. Kto zna odpowiedź, może użyć jej jak muru oddzielającego „wiedzących” od pozostałych. Może też pozwolić, by ta wiedza stała się częścią domu, który pomieści więcej niż własną pewność. W następnym zdaniu Paweł przypomina, że człowiek może sądzić, iż wie, a jednak nie wiedzieć, jak należy wiedzieć. Zaraz potem wiąże miłość Boga z byciem przez Niego uznanym. Perspektywa wieczności przesuwa więc miarę mądrości: nie chodzi wyłącznie o to, ile prawdy ktoś potrafi nazwać, lecz o to, czy prawda w jego rękach staje się miejscem wzrostu dla innych.