1 List do Koryntian 12:2 – znaczenie i zastosowanie

Paweł nie zaczyna od wyrzutu. Przypomina Koryntianom coś, co dobrze pamiętają: kiedy byli poganami, „ciągnęło ich nieodparcie ku niemym bożkom”. Słowo „nieodparcie” nazywa siłę przyciągania, której nie da się łatwo odeprzeć. Tak bywa, gdy ktoś wraca do tego samego, choć wie, że to go nie karmi. Apostoł nie udaje, że to pragnienie było obce albo słabe. Traktuje je poważnie i pozostawia jako wspólne doświadczenie, o którym wspólnota pamięta. Ten obraz pojawia się na początku rozdziału o darach Ducha. Tęsknota za niemymi bożkami i poruszenie przez Ducha Świętego stoją tu obok siebie jako dwa różne kierunki serca. Paweł nie wyjaśnia, skąd bierze się pierwszy z nich, mówi tylko o jego sile. Wskazuje natomiast, że nad tym pociągiem jest Bóg, który wzywa i sam wie, czego ludzkie serce szuka. Ta myśl pokazuje, że uczuciowa tęsknota, nawet zbłąkana, nie zamyka drogi do Boga.

Paweł przypomina Koryntianom ich wcześniejsze życie wśród pogan: byli wtedy pociągani ku niemym bożkom. Nie przedstawia tu pełnego opisu pogańskiej religijności ani nie oskarża konkretnych osób. Wyznacza punkt wyjścia dla nauki o darach duchowych. Dawne doświadczenie pokazuje, że nie każde religijne uniesienie samo w sobie świadczy o działaniu Ducha. Werset 2 prowadzi do rozróżnienia rozwiniętego w wersecie 3: natchnienie Ducha Bożego nie może skłaniać do przeklinania Jezusa, a wyznanie „Panem jest Jezus” dokonuje się z pomocą Ducha Świętego. W kontekście wspólnoty w Koryncie, gdzie dary i posługi były różne, Paweł wskazuje więc wspólny punkt odniesienia. Znaczenie przeżycia religijnego rozpoznaje się nie tylko po jego intensywności, lecz także po tym, ku komu prowadzi. Obraz niemych bożków uwydatnia kontrast z wyznaniem, w którym Jezus zostaje nazwany Panem. Współczesnym odpowiednikiem nie musi być posąg: coś stworzonego może zyskać miejsce ostatecznego autorytetu. Nie jest to jednak prosty przepis na ocenę każdej pobożności. W tym fragmencie kryterium Pawła pozostaje konkretne: stosunek do Jezusa i źródło wspólnotowego daru.

W 1 Liście do Koryntian 12:2 Paweł przypomina wierzącym, czym byli wcześniej: „Wiecie, że gdy byliście poganami, ciągnęło was nieodparcie ku niemym bożkom”. Słowo „nieodparcie” mówi o sile tego pociągu. Nikt nie idzie w stronę bożka przez przypadek. Coś w człowieku szuka oparcia, a bożek wydaje się je dawać. W codzienności bożki rzadko mają postać posągów. Bywa nimi praca, która staje się jedyną miarą wartości, pieniądze, które mają zagwarantować spokój, albo opinia innych, od której zależy cały dzień. Takie oparcia obiecują dużo. Ich słabością jest milczenie. Bożek nie odpowiada, nie prowadzi i nie troszczy się o nikogo. Niczego nie zmienia w sercu, bo sam nie jest żywy. Dlatego ten werset ma swoją wagę. Paweł nie wspomina przeszłości po to, by wstydzić wiernych. Pokazuje ją jako punkt, z którego widać różnicę między tym, co niemie, a Bogiem, który działa. Kolejne wersety mówią o Duchu, który prowadzi do wyznania, że Panem jest Jezus, oraz o jednym Bogu, sprawcy wszystkiego we wszystkich. Pociąg, który kiedyś kierował w stronę pustki, zostaje tu zestawiony z Bogiem, który mówi i działa.

Paweł przypomina Koryntianom ich dawną drogę: gdy byli poganami, ciągnęło ich nieodparcie ku niemym bożkom. To zdanie nie jest pogardą wobec ludzi ani prostym osądem ich przeszłości. Wprowadza naukę o darach duchowych i rozeznawaniu tego, co rzeczywiście pochodzi od Ducha. Dalej Paweł wskazuje na wyznanie „Panem jest Jezus” jako słowa wypowiadane z pomocą Ducha Świętego. Bożek jest niemy: nie odpowiada na ludzkie wołanie ani nie prowadzi ku życiu z Bogiem. Ten obraz odsłania kruchość tego, co przyciąga serce, lecz nie może ofiarować relacji ani prawdy. Nie należy jednak sprowadzać Pawłowego wspomnienia do wyroku nad każdą dawną religijnością Koryntian; tekst mówi o ich własnym doświadczeniu. Wspólnota chrześcijańska nie opiera się na jednym rodzaju zdolności czy posługi. W dalszych słowach listu Paweł podkreśla różnorodność darów i jedność Ducha, Pana i Boga. Kieruje uwagę nie ku niezwykłości przeżyć, lecz ku temu, czy Jezus zostaje uznany za Pana, a różne dary służą wspólnocie. Dawna siła przyciągania nie jest ostatnim słowem o człowieku: w centrum stoi żywe wyznanie Jezusa.