List do Rzymian 5:14 – znaczenie i zastosowanie

W Liście do Rzymian 5:14 pada zdanie trudne do przyjęcia: śmierć rozpanoszyła się także nad tymi, którzy nie zgrzeszyli przestępstwem na wzór Adama. Czytając je, trudno nie zatrzymać się przy ludziach, którzy dźwigają skutki cudzej decyzji, choć sami jej nie podejmowali. Paweł nie łagodzi tego faktu ani nie tłumaczy go do końca. Nazywa go wprost, i to samo w sobie daje cierpieniu jakieś miejsce w słowach. Zaraz potem Adam zostaje nazwany „typem” Tego, który miał przyjść. Słowo to wskazuje na obraz i zapowiedź, która prowadzi dalej, a nie kończy się na sobie. Ten sam człowiek, przez którego weszła śmierć, staje się więc punktem odniesienia dla nadziei, bo wskazuje na Chrystusa. Historia nie zatrzymuje się na Adamie, a cierpienie przechodzące z pokolenia na pokolenie nie jest ostatnim słowem. Ten fragment nie obiecuje, że każdy ból zniknie od razu. Mówi natomiast, że ciemność nie ma w tej opowieści ostatniego głosu. Bóg zna zasięg śmierci i odpowiedział na nią w Chrystusie, a to daje spokój, który nie wymaga wyjaśnienia każdego cierpienia.

Paweł wskazuje na okres „od Adama do Mojżesza”, by pokazać, że śmierć panowała także wtedy, gdy nie istniało jeszcze Prawo Mojżeszowe. Ludzie umierali, choć nie popełniali przestępstwa takiego jak Adam, który przekroczył wyraźny zakaz. Werset nie rozstrzyga tu wszystkich pytań o osobistą odpowiedzialność; odsłania szerszy zasięg skutków grzechu. Kluczowe jest określenie Adama jako „typu Tego, który miał przyjść”. Adam i Chrystus są w argumentacji Pawła postaciami reprezentującymi ludzkość: czyn jednego ma konsekwencje dla wielu. Nie oznacza to jednak, że są równorzędni ani że ich skutki są identyczne. W następnych wersetach Paweł wyraźnie podkreśla przewagę daru łaski nad przestępstwem. W kontekście rozdziału ten obraz pogłębia wcześniejsze słowa o pojednaniu z Bogiem przez Jezusa Chrystusa. Historia Adama ukazuje powszechność śmierci; zapowiada zarazem temat nowego działania Boga przez Chrystusa. „Typ” oznacza tu wzorzec lub zapowiedź, nie pełną tożsamość. Dlatego werset nie kończy się na wyjaśnieniu, skąd bierze się śmierć: przygotowuje Pawłowy kontrast między panowaniem śmierci a obfitszym darem życia.

Ten werset mówi o śmierci, która panowała nad ludźmi od Adama do Mojżesza, także nad tymi, którzy nie zgrzeszyli przestępstwem na wzór Adama. Apostoł nie wyjaśnia tu szczegółowo, dlaczego tak było. Stwierdza fakt, który trudno przejść obojętnie. Z tego wynika praktyczna lekcja. Człowiek może żyć uczciwie, nie łamać znanego mu przykazania i mimo to dźwigać skutki czegoś, czego nie wybrał. Śmierć obejmuje wszystkich, bo wszyscy weszli w bieg spraw zapoczątkowany przez jednego człowieka, jak mówi wcześniejszy werset tego fragmentu. Dlatego Adam zostaje nazwany „typem Tego, który miał przyjść”. Dawny upadek zapowiada odnowienie. Jeden człowiek otworzył drogę śmierci, a dalsza część rozdziału ukazuje Jezusa Chrystusa jako źródło życia i usprawiedliwienia dla wielu. Werset 14 tego nie rozwija, lecz ustawia całą myśl: ratunek nie zaczyna się od ludzkiego wyboru, ale od czynu Jednego. Najmocniej działa tu kontrast. Śmierć panuje szeroko, obejmując także tych, którzy nie świadomie przekroczyli nakaz. Łaska jednak, jak zapisano w Liście do Rzymian 5:15, spływa obficiej, i to właśnie daje temu fragmentowi jego nadzieję.

Paweł zatrzymuje uwagę na czasie przed Mojżeszem. Prawo nie zostało jeszcze dane, a jednak śmierć panowała także nad ludźmi, którzy nie popełnili takiego przestępstwa jak Adam, przekraczający wyraźny zakaz. Jej zasięg nie ograniczał się więc do tych, którzy powtórzyli jego czyn. Grzech i śmierć dotknęły ludzką kondycję szerzej niż pojedyncze, nazwane przewinienie. Adam jest tu „typem Tego, który miał przyjść”: postacią zapowiadającą Jezusa. To podobieństwo nie oznacza jednak równości skutków. W dalszych słowach Paweł podkreśla, że dar łaski przewyższa następstwa przestępstwa jednego człowieka. Śmierć rozpanoszyła się i naznaczyła ludzką historię, lecz nie otrzymuje ostatniego słowa. W tym obrazie jest powaga, ale także kierunek nadziei. Chrystus nie przychodzi jedynie, by odwrócić wzrok od śmierci. Wchodzi w historię, którą ona objęła, i otwiera drogę ku życiu oraz pojednaniu z Bogiem. Zestawienie Adama z Jezusem pozwala dostrzec, że ludzka przyszłość nie musi być zamknięta w dawnym pęknięciu. To, co przez jednego człowieka stało się wspólnym losem, w Chrystusie spotyka się z darem większym niż jego ciężar.