List do Rzymian 4:15 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset brzmi surowo, bo mówi o gniewie, który przychodzi razem z Prawem. Ciężar, który w nim słychać, dobrze znają ci, którzy wiedzą, czego się od nich wymaga, i wiedzą też, że nie zawsze tego dokonają. Apostoł Paweł nie zostawia jednak tej myśli w lęku. Pokazuje raczej, skąd bierze się potrzeba innej drogi, którą opisuje dalej w tym samym rozdziale. Druga część zdania otwiera przestrzeń, którą łatwo przeoczyć. Przestępstwo zakłada wcześniejsze wezwanie do posłuszeństwa, więc tam, gdzie nakazu nie ma, nie może być także jego przekroczenia. Nie jest to jednak pochwała braku norm. Kontekst mówi dalej, że obietnica dana Abrahamowi została powiązana z wiarą i łaską, a nie z wypełnieniem Prawa, o czym czytamy w Liście do Rzymian 4:13 i 4:16. Ten fragment nie wyjaśnia, jak człowiek ma uwolnić się od gniewu, o którym mówi. Zachowuje jednak wyraźne rozróżnienie: Prawo pokazuje granicę, a łaska daje to, czego sama granica nie zapewnia. Dla kogoś, kto boi się, że jego słabość zasłoni mu wszystko inne, może to być cicha ulga. W tym sensie ostry ton wersetu prowadzi dalej, ku obietnicy opartej na łasce.

Prawo nie jest w tym wersecie przedstawione jako źródło obietnicy, lecz jako to, co ujawnia przestępstwo i wiąże je z karzącym gniewem. „Gdzie zaś nie ma Prawa, tam nie ma też przestępstwa” nie znaczy, że każde działanie staje się dobre, gdy brakuje zakazu. Paweł mówi o przekroczeniu określonego nakazu: bez niego nie można nazwać czynu przestępstwem w tym ścisłym sensie. Kontekst rozdziału pokazuje, dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie. Abraham otrzymał obietnicę, zanim Prawo stało się podstawą przynależności do ludu Bożego; Paweł podkreśla, że usprawiedliwienie wiąże się z wiarą, nie z chlubą z uczynków. Gdyby dziedzictwo zależało od wypełnienia Prawa, obietnica nie obejmowałaby wszystkich, do których Paweł odnosi wiarę Abrahama. Werset nie umniejsza dobra Prawa ani odpowiedzialności za zło. Rozróżnia jego rolę od roli obietnicy: Prawo określa granicę i odsłania jej przekroczenie, ale nie jest podstawą dziedzictwa. W tym rozdziale tą podstawą pozostaje wiara i łaska Boga.

Ten werset wyjaśnia, dlaczego obietnica dana Abrahamowi nie może opierać się na Prawie. „Prawo bowiem pociąga za sobą karzący gniew”. Prawo ujawnia przekroczenie i sprawia, że grzech staje się wyraźny. Dalej czytamy: „Gdzie zaś nie ma Prawa, tam nie ma też przestępstwa”. Przestępstwo zostaje nazwane dopiero wtedy, gdy istnieje wyraźna norma, która zostaje przekroczona. Dla kogoś, kto mierzy swoje życie listą nakazów, ta myśl może być trudna. Im bardziej wartość człowieka zależy od tego, czy wszystko zostało wykonane bez zarzutu, tym łatwiej o lęk przed kolejnym potknięciem. Abraham otrzymał dziedzictwo przez wiarę, którą Bóg mu poczytał za sprawiedliwość, jak czytamy w Liście do Rzymian 4:3. Ten fragment nie odbiera Prawu jego powagi. Pokazuje raczej jego rolę: wskazuje grzech, ale sam nie daje życia. Dlatego obietnica pozostaje z łaski i obejmuje całe potomstwo Abrahama, a nie tylko tych, którzy opierają się na Prawie.

„Prawo bowiem pociąga za sobą karzący gniew. Gdzie zaś nie ma Prawa, tam nie ma też przestępstwa”. Te słowa nie unieważniają dobra ani nie czynią zła obojętnym. Wskazują, że Prawo odsłania przekroczenie i jego ciężar, ale samo nie daje dziedzictwa obiecanego Abrahamowi. Paweł zestawia tu Prawo z wiarą i obietnicą. Gdyby dziedzictwo zależało od wypełnienia Prawa, wiara straciłaby znaczenie, a obietnica nie mogłaby objąć wszystkich potomków Abrahama. Dlatego, jak czytamy w Liście do Rzymian 4:16, dziedzictwo jest z wiary, aby było z łaski. Werset mówi o granicy, której nie przekracza nawet słuszne rozpoznanie winy: Prawo może nazwać przestępstwo, lecz nie staje się przez to źródłem życia. Przypomina to światło padające na pęknięcie w ścianie. Dzięki niemu widać uszkodzenie, ale samo światło nie naprawia muru. W centrum tego fragmentu nie stoi więc chluba z własnego osiągnięcia, lecz obietnica przyjęta wiarą. Jej nadzieja nie opiera się na bezbłędności człowieka, ale na Bogu, który ożywia umarłych i powołuje do istnienia to, czego jeszcze nie ma.