List do Rzymian 4:11 – znaczenie i zastosowanie

Znak obrzezania pojawia się w tym wersecie jako pieczęć, czyli potwierdzenie czegoś, co już istniało. Apostoł Paweł nie mówi, że obrzezanie przyniosło Abrahamowi usprawiedliwienie. Mówi, że usprawiedliwienie zostało osiągnięte z wiary, a ta wiara była obecna wtedy, gdy Abraham jeszcze nie był obrzezany. Zaufanie Bogu poprzedziło więc widoczny ślad w ciele, i ta kolejność nadaje całemu wersetowi spokojny ton. Ten akcent ma znaczenie, bo przesuwa uwagę z tego, co zewnętrzne, na to, co dzieje się w człowieku. Znak jest prawdziwy i ważny, a dla Abrahama mógł być czytelnym śladem przymierza. Jednak źródłem relacji pozostaje zaufanie. Paweł wyciąga z tego wniosek szeroki: Abraham staje się ojcem wszystkich, którzy wierzą, także tych, którzy nie są obrzezani. Wspólnota wiary nie zamyka się w jednym znaku ani w jednym narodzie. W tym tekście jest też coś bardzo ludzkiego. Wiara często przychodzi cicho, bez zewnętrznych dowodów, i nie zawsze da się ją pokazać innym. Słowa o pieczęci mówią, że Bóg uznaje to zaufanie za podstawę, zanim zostanie ono potwierdzone czymkolwiek widocznym. Pocieszające jest to, że wartość wiary nie zależy od tego, jak wygląda jej potwierdzenie, a sama wiara pozostaje ważna nawet wtedy, gdy nie ma jeszcze żadnego znaku.

W Liście do Rzymian 4:11 Paweł porządkuje relację między wiarą a obrzezaniem Abrahama. Patriarcha otrzymał znak obrzezania jako „pieczęć usprawiedliwienia osiągniętego z wiary”, którą miał jeszcze przed obrzezaniem. Znak nie spowodował więc, że Bóg uznał go za sprawiedliwego; potwierdził coś, co już zostało mu poczytane ze względu na wiarę. Ta kolejność ma znaczenie dla głównego pytania Pawła: czy błogosławieństwo Abrahama przysługuje wyłącznie obrzezanym? Skoro wiara Abrahama została uznana za sprawiedliwość przed otrzymaniem znaku, może on być ojcem także tych, którzy wierzą, choć nie są obrzezani. Nie chodzi jednak o samą przynależność do nowej grupy: w wersecie 12 Paweł mówi również o obrzezanych, którzy kroczą śladami wiary Abrahama. Obrzezanie pozostaje ważnym znakiem w historii Abrahama, ale nie staje się podstawą, na której człowiek może chlubić się przed Bogiem. W tym wywodzie znak wskazuje na Boże uznanie wiary, a nie na zasługę, która miałaby je kupić. Wspólnota wiary przekracza zatem granicę obrzezania, nie dlatego, że znak był bez znaczenia, lecz dlatego, że nie on stanowił podstawę usprawiedliwienia.

Abraham otrzymał znak obrzezania jak pieczęć na dokumencie. Pieczęć nie tworzy treści dokumentu, lecz ją potwierdza i zabezpiecza. Tak Paweł opisuje ten znak w Liście do Rzymian 4:11: to „pieczęć usprawiedliwienia osiągniętego z wiary”, którą Abraham miał, zanim został obrzezany. Odpowiedź na pytanie z Listu do Rzymian 4:10 jest jasna: wiara została mu poczytana, gdy był nieobrzezany. Znak nie był więc warunkiem przyjęcia. Był potwierdzeniem relacji, która już istniała. Z tego wynika szerokie znaczenie tego fragmentu. Abraham stał się ojcem tych, którzy wierzą, także tych, którzy nie mają obrzezania. Jego wiara stała się wzorem dla każdego, kto ufa Bogu, niezależnie od zewnętrznego znaku. Ktoś, kto w trudnej decyzji na co dzień wybiera zaufanie Bogu, idzie tą samą drogą co Abraham, nawet jeśli żaden widoczny znak nie wyraża jego wiary. Znak może towarzyszyć życiu z Bogiem, ale to wiara trzyma człowieka przy Bogu. Pieczęć potwierdza dokument, który już istnieje. Tak i znak obrzezania pokazuje, że wiara Abrahama była wcześniej niż jakikolwiek znak na ciele, a dla wszystkich wierzących to zasadnicza prawda.

Obrzezanie pojawia się tu jako pieczęć, nie jako początek wiary Abrahama ani jej źródło. Znak potwierdzał usprawiedliwienie, które zostało mu poczytane wcześniej, gdy uwierzył Bogu. Paweł podkreśla tę kolejność, by pokazać, że Boża łaska nie zamyka się w granicach jednego znaku czy wspólnoty. Abraham staje się więc ojcem także tych, którzy wierzą, choć nie są obrzezani. Nie dlatego, że każdy musi powtórzyć jego drogę w zewnętrznych szczegółach, lecz dlatego, że wiara łączy ich z tą samą obietnicą. W następnym wersecie Paweł mówi również o obrzezanych, którzy kroczą śladami wiary Abrahama sprzed obrzezania. Sam znak nie zastępuje zaufania Bogu. Pieczęć jest obrazem czegoś już danego: jak ślad na dokumencie potwierdza jego treść, tak obrzezanie świadczy o usprawiedliwieniu z wiary, a nie o zasłudze zdobytej własnym wysiłkiem. Współczesne praktyki religijne także mogą wyrażać przynależność i wierność, lecz nie stają się ceną Bożej przychylności. W tym fragmencie znak nie buduje muru. Wskazuje na wiarę, która otwiera obietnicę także dla tych spoza dawnej granicy.