List do Rzymian 12:16 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki fragment dotyka tego, jak uczucia układają się między ludźmi. Słowa „Bądźcie zgodni we wzajemnych uczuciach” nie wymagają, by wszyscy czuli tak samo. Chodzi raczej o to, by czyjaś radość znalazła miejsce w cudzym sercu, a czyjaś łza nie zostawała bez świadka. Tuż wcześniej, w Liście do Rzymian 12:15, czytamy: „Radujcie się z tymi, którzy się radują. Płaczcie z tymi, którzy płaczą.” Zgodność w uczuciach rodzi się więc z uważnej obecności, a nie z uzgodnionej opinii. Dalsza część fragmentu mówi o pokorze, która ma własny urok. Ktoś, kto goni za wielkością, zwykle musi pilnować swojego miejsca i ciągle sprawdzać, czy ktoś go zauważył. Ktoś, komu pociąga to, co pokorne, może usiąść obok cierpiącego i nie zamieniać tej chwili w pokaz własnej mądrości. Przekonanie o własnej racji łatwo oddala od innych i od ich bólu, często zanim ktokolwiek zdąży to zauważyć. Ten werset nie daje gotowej recepty na każdą trudną rozmowę. Pokazuje jednak, że bliskość w uczuciach zaczyna się od gotowości, by nie być najmądrzejszym w pokoju, i od zgody na to, że cudza radość oraz cudzy smutek mogą stać się także naszymi. Wtedy pokora staje się miejscem, w którym serce ma przestrzeń na drugiego człowieka.

„Bądźcie zgodni we wzajemnych uczuciach” nie oznacza, że wszyscy mają myśleć i czuć identycznie. Wskazuje raczej na wspólnotę, w której cudza radość nie budzi zazdrości, a cudzy smutek nie jest zbywany. Sąsiednie wersety konkretyzują tę postawę: Paweł mówi o współradowaniu się i płaczu z innymi. Dalsza część wersetu odsłania przeszkodę dla takiej więzi: pogoń za wielkością i przekonanie o własnej mądrości. „To, co pokorne” nie musi oznaczać wyłącznie skromnego stylu życia; obejmuje także ludzi i zadania, które nie przynoszą prestiżu. Wspólnota słabnie, gdy uznanie staje się ważniejsze niż obecność przy drugim człowieku. To współbrzmi z wcześniejszym wezwaniem, by nie mieć o sobie zbyt wysokiego mniemania, lecz oceniać siebie trzeźwo. Pokora nie jest pogardą dla własnych zdolności. Jest zgodą na to, że własny osąd nie stanowi miary wszystkich rzeczy. W szerszym kontekście rozdziału taka zmiana należy do odnowy umysłu i rozumnej służby Bogu. Werset łączy więc jedność z pokorą: nie przez wymuszoną zgodę, lecz przez rezygnację z wywyższania siebie i uważność na innych.

Ten werset opisuje wspólnotę, w której ludzie czują razem. Apostoł Paweł pisze: „Bądźcie zgodni we wzajemnych uczuciach”. Zgodność nie oznacza tu jednakowych emocji ani braku sporów. Chodzi o to, że radość jednego staje się radością innych, a cudzy smutek nie zostaje samotny. Ta myśl rozwija się w Liście do Rzymian 12:15, gdzie czytamy o radowaniu się z radujących i płakaniu z płaczącymi. Druga część wersetu dotyczy pokory: „Nie gońcie za wielkością, lecz niech was pociąga to, co pokorne”. To obraz serca, które wybiera ukryte, małe dobro zamiast miejsca na pierwszym planie. Pokora oznacza przyjęcie miary, którą Bóg każdemu wyznaczył w wierze, jak przypomina List do Rzymian 12:3. Nie jest udawaniem, że człowiek nic nie znaczy. Jest trzeźwym spojrzeniem na siebie. Trzecie zdanie, „Nie uważajcie sami siebie za mądrych”, zamyka całość. Mądrość, która nie dopuszcza cudzej racji, bardzo łatwo przeradza się w dumę. Paweł nie odbiera rozumu. Pokazuje jednak, że prawdziwa roztropność dojrzewa we wspólnocie, w której ktoś potrafi słuchać i przyjąć korektę.

Paweł opisuje wspólnotę, której życie staje się odpowiedzią na miłosierdzie Boga. „Bądźcie zgodni we wzajemnych uczuciach” nie oznacza, że wszyscy mają przeżywać to samo ani myśleć jednakowo. W sąsiednich słowach apostoł mówi o radości z radującymi się i płaczu z płaczącymi. Zgodność rodzi się więc z gotowości, by cudze doświadczenie nie pozostało obce. Przypomina o tym wspólny stół: nie każdy przynosi na niego tyle samo, ale każdy może zrobić miejsce dla drugiego. Wspólnota nie jest sceną, na której trzeba zabiegać o znaczenie. Paweł każe odwrócić wzrok od wielkości i zwrócić się ku temu, co pokorne: ku służbie, która nie domaga się uznania, i ku człowiekowi, którego łatwo pominąć. „Nie uważajcie sami siebie za mądrych” nie odbiera rozumu ani rozeznania. Chroni przed zamknięciem się we własnym osądzie. Człowiek przyjmujący życie jako dar nie musi dowodzić swojej wyższości. W perspektywie miłosierdzia Bożego pokora nie jest pomniejszaniem siebie, lecz zgodą, by inni także mieli miejsce. Taka postawa nadaje codziennym relacjom kształt służby Bogu.