List do Rzymian 12:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset łatwo przeczytać jako opis wspólnoty, ale mieści się w nim coś bardzo osobistego. Zaczyna się od słowa „podobnie”, które odsyła do obrazu z Listu do Rzymian 12:4: w jednym ciele jest wiele członków, a nie wszystkie wykonują tę samą czynność. Paweł nie zaciera tej różnicy, lecz na niej opiera jedność. Różnorodność nie zagraża wspólnocie, bo to ona sprawia, że całość w ogóle może funkcjonować. Najmocniej porusza mnie zestawienie słów „razem” i „z osobna”. Wszyscy tworzą jedno ciało, a jednocześnie każdy jest członkiem w swoim, niezastępowalnym sensie. Słowo „nawzajem” mówi, że przynależność działa w obie strony: człowiek jest potrzebny innym i sam potrzebuje ich obecności. Kto w kościele czy w rodzinie czuje się niewidzialny, może nie dostrzegać, że jego miejsce zostało mu wyznaczone, podobnie jak Paweł pisze w Liście do Rzymian 12:3 o mierze wiary, którą Bóg każdemu wyznacza. Ten fragment nie obiecuje, że przynależność do ciała uchroni od bólu. Pokazuje jednak, że cierpienie nie musi być dźwigane w izolacji, bo ciało istnieje jako całość złożona z wzajemnie związanych części. Wspólnota nie jest więc dodatkiem do wiary, lecz miejscem, w którym wiara staje się konkretna wobec drugiego człowieka.

W tym zdaniu Paweł łączy dwie prawdy, które łatwo rozdzielić: chrześcijanie są jednym ciałem „w Chrystusie”, a zarazem pozostają odrębnymi członkami, potrzebującymi siebie nawzajem. Jedność nie oznacza więc jednakowości, a różnica nie oznacza niezależności. Bezpośredni kontekst wyjaśnia, dlaczego to ważne. Paweł najpierw ostrzega przed zawyżoną oceną siebie, a następnie wskazuje na różne funkcje członków ciała i różne dary. Nie każdy wykonuje tę samą pracę, żaden członek nie istnieje jednak wyłącznie dla siebie. Wspólnota nie jest zbiorem osób rywalizujących o znaczenie ani tłumem, w którym różnice trzeba zatrzeć. To nie pochwała bierności: każdy wnosi to, co otrzymał, w sposób odpowiadający jego darowi. Słowa „w Chrystusie” określają podstawę tej więzi: nie jest nią podobieństwo charakterów, pochodzenia czy zdolności, lecz wspólna przynależność do Chrystusa. Dlatego zdanie „jesteśmy nawzajem dla siebie członkami” mówi zarówno o odpowiedzialności, jak i o zależności. Dar jednej osoby może służyć innym, a potrzeba drugiej nie czyni jej mniej wartościową. Paweł przedstawia dojrzałą wspólnotę jako jedność, w której różnorodność staje się wzajemną służbą.

Ten werset zaczyna się od jedności: „wszyscy razem tworzymy jedno ciało w Chrystusie”. Zaraz potem apostoł dodaje słowa, które łatwo przeoczyć: „każdy z osobna jesteśmy nawzajem dla siebie członkami”. Przynależność do wspólnoty nie oznacza więc samego bycia obok innych. Każdy ma swoje miejsce w ciele i jest z innymi związany. W Liście do Rzymian 12:4 obraz jest bardziej konkretny: w jednym ciele mamy wiele członków, a nie wszystkie wykonują tę samą czynność. Różnica funkcji pozwala ciału działać. Dary wymienione dalej, takie jak posługa, nauczanie, upominanie, rozdawanie czy pomoc potrzebującym, służą innym, a nie porównywaniu się z kimś. Fragment chroni też przed dwiema pokusami. Pierwsza to przekonanie, że wszystko spoczywa na jednej osobie. Druga to przekonanie, że mała rola oznacza brak sensu. Obie mogą prowadzić do samotności. W 12:3 apostoł wzywa, by oceniać siebie trzeźwo, według miary, którą Bóg każdemu wyznaczył w wierze. Wspólnota nie jest więc sumą wybitnych ludzi. Jest miejscem, gdzie wiele wiernych, zwyczajnych funkcji tworzy jedną całość, a jedność może łączyć ludzi o bardzo różnych zadaniach.

Paweł przedstawia wspólnotę jako jedno ciało w Chrystusie, złożone z ludzi, którzy nie tracą odrębności. Każdy pozostaje kimś osobnym, a zarazem jest związany z innymi. Nie chodzi więc o jednakowość ani o samowystarczalność, lecz o przynależność, która zmienia sposób używania własnych darów. W poprzednich wersetach mowa o trzeźwej ocenie siebie, a zaraz potem o różnych darach i służbie. Obraz ciała pomaga zobaczyć ich sens: ręka nie musi być okiem, by służyć całemu ciału. Wspólnota potrzebuje rozmaitych zdolności, a żadna z nich nie czyni człowieka ważniejszym od pozostałych. To, co jedna osoba otrzymuje, może stać się dobrem dla innych. Słowa „nawzajem dla siebie członkami” mówią także o wzajemnej zależności. Czyjaś cicha, wierna obecność może podtrzymywać wspólnotę, choć pozostaje mało widoczna. Z kolei przyjęcie pomocy przypomina, że życie w Chrystusie nie polega wyłącznie na dawaniu. Werset wyrasta z wezwania do oddania życia Bogu, lecz ukazuje tę służbę jako wspólną drogę, nie samotne staranie o doskonałość. Jedność ma swoje źródło w Chrystusie; różnorodność osób nie jest jej przeszkodą, lecz częścią jej kształtu.