Ewangelia Mateusza 5:37 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset zamyka wątek przysiąg w Kazaniu na górze. Jezus nie zakazuje mówienia prawdy, lecz zwraca uwagę na to, po co sięgamy po dodatkowe zapewnienia. W Ewangelii Mateusza 5:34-36 wymienia niebo, ziemię, Jerozolimę i własną głowę jako miejsca, do których ludzie się odwoływali, by uwiarygodnić swoje słowa. Za tym kryje się znajome pragnienie, by zostać usłyszanym, i czasem lęk, że zwykłe „tak” albo „nie” nie wystarczy. Zdanie o tym, co jest ponad to, pochodzi od Złego, łatwo odczytać jako ostrzeżenie przed całym mówieniem. Tekst raczej wskazuje kierunek. Gdy mowa potrzebuje coraz więcej podpór, łatwo wejść w kręty język, w którym prawda rozmywa się w półsłówkach i zastrzeżeniach. Prosta mowa, w której tak znaczy tak, a nie znaczy nie, nie musi niczego nikomu udowadniać, bo jej wiarygodność rośnie z codziennej wierności. Jezus nie obiecuje, że ludzie zawsze uwierzą. Zostawia jednak obraz słów, które nie potrzebują ozdobników, bo opierają się na tym, co naprawdę jest. Wtedy mowa robi się spokojniejsza, a zaufanie ma szansę wzrastać bez pośpiechu i bez nieustannego lęku, że nikt nie uwierzy.

W Ewangelii Mateusza 5:37 Jezus podsumowuje naukę o przysięgach: „Niech wasza mowa będzie: Tak, tak; nie, nie. A co jest ponad to, pochodzi od Złego”. Nie chodzi jedynie o dobór słów, lecz o zgodność między słowem a prawdą. Przysięga miała wzmacniać wiarygodność obietnicy; Jezus wskazuje na życie, w którym zwykłe „tak” i „nie” nie wymagają dodatkowego zabezpieczenia. „Co jest ponad to” odnosi się w tym kontekście do przysięgania, nie do każdej dłuższej wypowiedzi czy wyjaśnienia. Jezus odrzuca odwoływanie się do nieba, ziemi czy Jerozolimy jako gwarancji, bo rzeczywistość należy do Boga, a człowiek nie panuje nawet nad własnym życiem. Słowa nie stają się prawdziwsze przez uroczystą oprawę. Wzmianka o Złym nadaje sprawie powagę: manipulowanie prawdą i podważanie zaufania wpisuje się w porządek zła. Nie oznacza to, że każde podkreślenie wypowiedzi jest samo w sobie grzechem. Przykładem jest prosta deklaracja ucznia, który przyznaje się do błędu bez zasłaniania się wymówkami. W centrum pozostaje wiarygodność: słowo ma być przejrzyste, bo prawda nie potrzebuje przysięgi, by stać się prawdą.

Ewangelia Mateusza 5:37 jest krótka, a dotyka zwykłej, codziennej uczciwości. Jezus mówi: „Niech wasza mowa będzie: Tak, tak; nie, nie. A co jest ponad to, pochodzi od Złego”. Wcześniej, w Ewangelii Mateusza 5:34-36, zakazuje przysięgania na niebo, ziemię czy własną głowę, bo żadnej z tych rzeczy człowiek w pełni nie posiada. Słowo ma więc wystarczyć samo. Ten fragment mocno mówi o wiarygodności. Człowiek, który musi każdą obietnicę podpierać mocnymi przysięgami, zwykle osłabia własne słowo. Ktoś, czyje „tak” znaczy tak, nie potrzebuje dodatkowych zapewnień, bo sama prostota buduje zaufanie. Warto zauważyć, że Jezus nie opisuje tu sztywnego formalizmu. Mówi o zwykłych sprawach: o umówionej godzinie, o obietnicy złożonej w pracy, o porozumieniu w rodzinie. Słowa „ponad to” obejmują wszystko, co dokładamy do prostej odpowiedzi, by ją upiększyć, ukryć albo wymusić. Tekst mówi, że takie dodatki pochodzą od Złego. Nie orzeka to jednak o każdym, kto mocniej zapewnia, lecz wskazuje, że kręcenie i przebiegłość nie służą prawdzie. Najmocniejszym świadectwem bywa więc zwykłe słowo, które dotrzymuje tego, co zapowiada.

W Kazaniu na górze Jezus mówi o przysięgach, a zaraz potem wskazuje na prostotę mowy: „Tak” ma znaczyć „tak”, a „nie” — „nie”. Nie chodzi jedynie o dobór słów. Jego nauka odsłania życie, w którym prawda nie potrzebuje uroczystej oprawy, by stać się wiarygodna. Przysięga może służyć temu, by wzmocnić słowa, którym inni nie ufają. Jezus kieruje uwagę głębiej: ku zgodności między tym, co ktoś mówi, a tym, co rzeczywiście zamierza. Wspomnienie o Złym nadaje tej sprawie powagę. Mowa pełna krętactwa, manipulacji i pozorów oddala ludzi od prawdy, która ma swoje źródło w Bogu. Nie oznacza to, że każde wyjaśnienie czy obietnica jest czymś złym. W codziennym życiu bywają potrzebne rozmowy i zobowiązania. Jezus przestrzega raczej przed takim używaniem słów, które ma ukryć brak uczciwości albo zdobyć zaufanie bez pokrycia. Jego wezwanie jest wymagające, lecz zarazem uwalniające: prawdomówność nie potrzebuje podpórek. Jak czysta woda nie wymaga ozdobnego naczynia, tak uczciwe słowo czerpie swoją wagę z życia, które za nim stoi.