Ewangelia Mateusza 5:34 – znaczenie i zastosowanie

Jezus w Ewangelii Mateusza 5:34 zakazuje przysięgania na niebo i od razu podaje powód: „Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, bo jest tronem Bożym;”. Ten krótki wers przypomina, że gdy wiążemy swoje słowo z czymś tak wielkim, w rozmowie przywołujemy samego Boga. Łatwo sięgnąć po taki gest z pośpiechu albo z potrzeby, by zostać uwierzonym, zwłaszcza gdy w środku panuje lęk i chcemy kogoś przekonać, że nasze uczucia są szczere. Fragment nie opisuje tu wszystkich obietnic ani każdego sposobu zapewniania. Mówi raczej o tym, że obecność Boga nie powinna stawać się narzędziem do wzmacniania własnych słów. Tron pozostaje poza zasięgiem naszych gestów, a jednocześnie jest blisko tych, którzy przychodzą do Boga bez zaklinania i bez dodatkowych zapewnień. W sąsiednich wersetach ta myśl zostaje rozwinięta w stronę prostoty mowy. Ewangelia Mateusza 5:37 nie każe zabiegać o wiarygodność mocniejszymi słowami, lecz o uczciwość w tym, co się mówi. Może właśnie ta prostota pozwala utrzymać w sercu coś wiarygodnego, nawet gdy samo mówienie o trudnych sprawach przychodzi z trudem.

W Ewangelii Mateusza 5:34 Jezus mówi: „Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, bo jest tronem Bożym”. Niebo nie jest tu mocniejszym zabezpieczeniem dla ludzkich słów. Należy do Boga, więc przywoływanie go na świadka nie daje człowiekowi większej kontroli nad prawdą ani nad własną wiarygodnością. Kontekst dopowiada sens tej wypowiedzi. Jezus zestawia przysięgę z prostą mową: „Tak, tak; nie, nie”. Chodzi o uczciwość, która nie potrzebuje uroczystej oprawy, by zasługiwać na zaufanie. Gdy ktoś mówi prawdę tylko pod przysięgą, zwykłe słowa zaczynają brzmieć podejrzanie. Uczniowska wiarygodność ma obejmować także codzienną rozmowę, na przykład obietnicę złożoną bliskiej osobie. Chrześcijanie różnie rozstrzygają, czy zakaz obejmuje każdą przysięgę, czy przede wszystkim lekkomyślne i manipulacyjne przysięganie. Sam fragment wyraźnie odrzuca używanie nieba jako poręczenia i stawia wysoko prawdomówność. Nie daje jednak podstaw do sprowadzenia całej nauki Jezusa do zakazu jednego sformułowania. Jej ostrze sięga głębiej: żadna formuła nie zastąpi charakteru, który mówi prawdę bez dodatkowego zabezpieczenia.

Ta część Kazania na Górze dotyczy mowy, która ma być wiarygodna bez dodatkowych zabezpieczeń. W Ewangelii Mateusza 5:34 Jezus odchodzi od dawnego sposobu składania przysiąg, o którym mowa w poprzednim wersecie. Jako powód podaje: „Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, bo jest tronem Bożym;”. Niebo nie jest tu narzędziem do wzmacniania własnych słów. Należy do Boga, więc nie może służyć jako zastaw cudzych ani własnych obietnic. Praktycznie oznacza to, że wielkie słowa nie czynią mowy pewniejszą. Ktoś, kto zapewnia „na pewno, na co chcesz”, a potem nie dotrzymuje, traci więcej niż zaufanie do jednej obietnicy. Jezus w Ewangelii Mateusza 5:37 mówi prostym językiem: „Niech wasza mowa będzie: Tak, tak; nie, nie.” Fragment 5:34 nie wymaga dopisywania wzniosłych zapewnień, bo wiarygodność rodzi się z uczciwego słowa. Werset uczy też pokory wobec własnych obietnic. Nie każdy plan leży w rękach mówiącego, a przyszłość nie zawsze poddaje się naszym zapewnieniom. Mowa, która zapowiada tylko tyle, ile człowiek może dotrzymać, staje się mową wierną.

W Ewangelii Mateusza 5:34 Jezus zwraca się do uczniów i mówi: „Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, bo jest tronem Bożym”. Niebo nie jest tu ozdobnym porównaniem ani poręcznym świadkiem, którego można przywołać, by wzmocnić własne słowa. Należy do Boga. Przysięga odwołująca się do tego, co święte, nie może uczynić człowieka właścicielem prawdy ani dać mu większej władzy nad nią. To nauczanie rozwija wcześniejsze wezwanie do wierności przysiędze. Jezus kieruje uwagę ku zwyczajnej mowie: w dalszych słowach mówi, by „tak” znaczyło „tak”, a „nie” — „nie”. Szczerość nie powinna zależeć od uroczystej formuły ani od tego, czy za słowem stoi niebo, ziemia czy własna głowa. Jej miarą jest wierność człowieka w codziennych zobowiązaniach. Obraz nieba jako tronu Bożego przypomina, że rzeczywistość nie należy do tych, którzy próbują użyć jej jako poręczenia. Słowo wypowiedziane uczciwie nie potrzebuje podpory złożonej z tego, co święte. W prostocie mowy może być widoczna cicha cześć dla Boga.