Ewangelia Marka 12:8 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zamyka krótki, a zarazem bardzo gorzki fragment przypowieści. Syn, którego właściciel posłał jako ostatniego, w nadziei że go uszanują, zostaje najpierw chwycony, potem zabity, a na końcu wyrzucony poza mury winnicy. Ewangelista nie dopowiada nic o uczuciach, ale trzy czasowniki ustawione jeden po drugim mówią o przemocy, która narasta i nie zatrzymuje się przed niczym. Słowa rolników z wersetu 7 pokazują, skąd bierze się ten czyn. Myślą o dziedzictwie, które chcą zdobyć dla siebie, bez właściciela i bez prawa, jakie do niego ma. Ewangelia Marka 12:12 dodaje, że słuchacze zrozumieli, iż przypowieść dotyczy właśnie ich. Zrozumieli ją aż za dobrze i właśnie dlatego zostawili Jezusa, bojąc się tłumu. Najmocniej działa tu wyrzucenie za mur. Ktoś zostaje odsunięty od miejsca, które należało do niego, i pozostawiony poza tym, co dawało mu dom i pracę. Osoba, która przeżyła odrzucenie, może w tym obrazie rozpoznać coś bardzo bliskiego. Ewangelia nie zatrzymuje się jednak na tej ciemności, bo Ewangelia Marka 12:10-11 mówi o kamieniu odrzuconym przez budujących, który stał się głowicą węgła. Odrzucenie nie jest w tej historii ostatnim słowem.

W Ewangelii Marka 12:8 przemoc rolników osiąga punkt kulminacyjny: chwytają syna właściciela, zabijają go i wyrzucają z winnicy. Ten szczegół domyka narastający ciąg odrzucenia posłańców. Nie chodzi już o spór o należną część plonów, lecz o próbę przejęcia dziedzictwa przez usunięcie dziedzica. Wcześniej rolnicy mówią wprost, że zabicie syna ma sprawić, iż dziedzictwo stanie się ich własnością. W ramach przypowieści syn jest „ukochanym” i „ostatnim” posłanym przez właściciela. Czytelnik Ewangelii rozpoznaje tu zapowiedź odrzucenia i śmierci Jezusa, choć przypowieść nie jest prostym szyfrem, w którym każdy szczegół musi mieć osobny odpowiednik. Jej ciężar spoczywa na kontraście między prawem właściciela a roszczeniem dzierżawców: korzystają z winnicy, ale zachowują się tak, jakby należała do nich. Wyrzucenie ciała poza winnicę podkreśla skrajność odrzucenia, nie ustanawia jednak samodzielnej symboliki miejsca. Następny werset kieruje uwagę ku odpowiedzialności właściciela i losowi rolników. Sens sceny jest poważny: religijne lub moralne roszczenia nie unieważniają odpowiedzialności za odrzucenie tego, kogo właściciel posyła.

Ten werset nie pozostawia wątpliwości co do tego, co zrobili dzierżawcy. Chwycili, zabili i wyrzucili. Trzy czynności opisane są krótko, bez ozdób, bo w takich sprawach opowieść nie potrzebuje słów więcej. Warto zauważyć, czego w tej historii brakuje. Dzierżawcy nie mieli winnicy na własność. Mieli ją prowadzić i oddać część plonów właścicielowi. Kiedy jednak doszli do wniosku, że dziedzictwo będzie ich, zaczęli działać tak, jakby prawo do cudzego należało do nich. Praktyczny wniosek jest prosty. Człowiek łatwo myli zarządzanie z posiadaniem. Powierzone sprawy, czas, pieniądze czy wpływ na innych mogą z czasem zacząć wydawać się własnością. Wtedy wystarczy jeden krok, żeby rzeczy zostały wzięte siłą albo zaniedbane. Sama przypowieść ma jednak więcej do powiedzenia niż ostrzeżenie. Pokazuje cierpliwość właściciela, który posyłał kolejnych sług, i to, jak daleko sprawa zaszła, gdy zabito nawet syna. Historia dotyczy serca, które zapomniało, czyje są plony. W Ewangelii Marka 12:8 jeszcze nie ma rozstrzygnięcia. Werset opisuje przemoc wobec syna, a dopiero następne słowa mówią, co zrobi właściciel, i wskazują kamień odrzucony przez budujących.

„I chwycili go, zabili i wyrzucili z winnicy”. W przypowieści Jezusa te słowa opisują los ukochanego syna, którego właściciel posłał do dzierżawców. Nie jest to przypadkowa przemoc: rolnicy rozpoznają dziedzica, a mimo to chcą zagarnąć jego dziedzictwo. Winnica, powierzona im do pracy, staje się w ich oczach własnością, którą można zatrzymać siłą. W tej scenie pobrzmiewa długa historia odrzucania wysłanników Boga, a zarazem zapowiedź odrzucenia Syna. Ewangelia nie łagodzi tego, co się dzieje. Syn zostaje zabity i usunięty poza granice winnicy, jakby można było usunąć także prawo właściciela i jego obietnicę. Przypowieść jednak nie kończy się na tym obrazie: Jezus mówi dalej o sądzie nad dzierżawcami i o kamieniu odrzuconym przez budujących, który staje się głowicą węgła. Winnica przypomina, że to, co człowiek otrzymuje i pielęgnuje, nie staje się przez to jego ostateczną własnością. Odrzucenie Syna jest rzeczywiste i bolesne, lecz nie odbiera Bogu ostatniego słowa. W samym miejscu odrzucenia zaczyna się zapowiedź innego porządku: dziedzictwo pozostaje w ręku Boga.