Ewangelia Łukasza 13:4 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie z Ewangelii Łukasza 13:4 ma w sobie coś bardzo ludzkiego. Gdy spada na kogoś nieszczęście, łatwo szukać przyczyny w jego winie, bo wtedy świat wydaje się bardziej uporządkowany, a własne życie mniej kruche. W tym pytaniu słychać zarówno niepokój, jak i tęsknotę za sprawiedliwością, która często zostaje bez odpowiedzi. Tych osiemnastu nie zostało tu nawet opisanych bliżej, a mimo to wokół ich śmierci narasta sąd. Jezus nie zatrzymuje się na tym sądzie. W Ewangelii Łukasza 13:5 powtarza tę samą myśl, tym razem wyraźnie: „Wcale nie, mówię wam”. Ta odpowiedź nie odbiera żałobie jej ciężaru ani nie tłumaczy, dlaczego zawaliła się wieża. Mówi jednak, że śmierć tych ludzi nie jest miarą ich grzechów. Pytanie o winę zostaje przesunięte w inne miejsce, ku wezwaniu do nawrócenia skierowanemu do wszystkich. Dla tego, kto stoi nad cudzym cierpieniem, ta zmiana jest równie trudna, jak pocieszająca.

Pytanie Jezusa o osiemnastu zabitych przez zawalenie się wieży w Siloam dotyka częstego sposobu porządkowania świata: skoro spotkało ich nieszczęście, musieli być bardziej winni niż inni. Jezus odrzuca takie wyjaśnienie. Tragiczna śmierć nie jest miarą czyjejś większej grzeszności ani dowodem, że ofiary zasłużyły na swój los. Ważne jest jednak, że Jezus nie wyprowadza z tego wniosku, iż ludzkie życie nie wymaga przemiany. W bezpośrednim kontekście tę samą myśl kieruje ku słuchaczom: zamiast osądzać ofiary, mają uznać własną potrzebę nawrócenia. Nie twierdzi, że wszyscy zginą w takim samym wypadku; ostrzeżenie dotyczy powagi odwrócenia się od Boga. Ten fragment rozdziela dwie sprawy, które łatwo pomylić: cierpienie nie pozwala ogłosić człowieka bardziej winnym, ale też cudze nieszczęście nie zwalnia nikogo z odpowiedzialności za własne życie. Jezus odwraca spojrzenie od spekulacji o winie ofiar ku pilności nawrócenia. Późniejsza przypowieść o drzewie figowym rozwija temat odpowiedzialności i cierpliwie udzielonego czasu, nie zaś prostego przypisywania katastrof czyjejś winie.

Pytanie z Ewangelii Łukasza 13:4 opiera się na zwyczajnym rachunku. Jezus pyta: „Albo myślicie, że tych osiemnastu, na których zwaliła się wieża w Siloam i zabiła ich, było większymi winowajcami niż inni mieszkańcy Jerozolimy?” Ten rachunek kusi wtedy, gdy spada nieszczęście. Skoro spotkało tych ludzi, to pewnie zawinili bardziej niż inni. Tekst nie podaje, kto budował wieżę ani dlaczego runęła. Nie wyjaśnia też, czy ci ludzie zawinili w czymś szczególnym. Odpowiedź pada w Ewangelii Łukasza 13:5: „Wcale nie”. Najmocniej działa tu przesunięcie uwagi. Gdy spojrzenie zatrzymuje się na cudzym nieszczęściu i szuka w nim winnego, łatwo zapomnieć o własnej drodze. Wtedy pytanie nie brzmi, kto bardziej zawinił, lecz co wymaga zmiany w sercu. Słowa o nawróceniu z Ewangelii Łukasza 13:3 dotyczą wszystkich, nie tylko tych, których spotkało nieszczęście. Wieża w Siloam nie daje nam miary cudzej winy. Zostawia za to pytanie o własne życie, które nie zna jutra i wymaga dziś wierności.

Wieża w Siloam runęła i zabiła osiemnastu ludzi. Jezus nie pozwala, by z tej tragedii uczynić dowód, że jej ofiary były bardziej winne niż pozostali mieszkańcy Jerozolimy. Nieszczęście nie odsłania prostego rachunku moralnego, w którym cierpienie staje się miarą czyjejś winy, a ocalenie — znakiem niewinności. Pytanie Jezusa pada w szerszym kontekście: wcześniej mówi o Galilejczykach zabitych z rozkazu Piłata, a potem wzywa słuchaczy do nawrócenia. W Ewangelii Łukasza 13:4 nie wyjaśnia, dlaczego wieża się zawaliła. Zwraca uwagę na niebezpieczny osąd, który łatwo pojawia się wobec cudzej śmierci: przekonanie, że spotkała tych ludzi z powodu większej winy. Zarazem przypomina, że potrzeba przemiany nie dotyczy wyłącznie ofiar, lecz wszystkich. Przewrócona wieża nie jest wyrokiem, który można odczytać z życia zmarłych. Jest znakiem kruchości ludzkiego czasu. Jezus nie daje tu odpowiedzi na każde pytanie o cierpienie; nie pozwala jednak zamknąć drugiego człowieka w domniemanej winie. Nawrócenie zaczyna się od porzucenia takiego sądu i uznania własnej potrzeby powrotu do Boga.