Ewangelia Łukasza 13:3 – znaczenie i zastosowanie

W pytaniu o Galilejczyków, których Piłat zmieszał z krwią ich ofiar, i o osiemnastu ludzi zabitych przez wieżę w Siloam słychać niepokój o to, czy cudze nieszczęście mówi coś o czyjejś winie. Jezus odpowiada wprost, że nie. Ci, którzy zginęli, nie byli większymi winowajcami od innych mieszkańców, a ciężar prostego wniosku zostaje zdjęty. Zaraz potem pada zdanie poważne w treści, choć spokojne w brzmieniu: „Wcale nie, mówię wam; lecz jeśli się nie nawrócicie, wszyscy podobnie zginiecie.” Jezus nie rozstrzyga tu o losach zmarłych. Zwraca uwagę słuchających na ich własną drogę. Wezwanie do nawrócenia nie brzmi jak oskarżenie o cudzą tragedię. Jest zaproszeniem do zwrócenia się ku Bogu, zanim przyjdzie chwila, której nikt nie potrafi przewidzieć. Fragment nie mówi jednak, jak to nawrócenie ma wyglądać ani kiedy się dokona. Mówi tylko, że jest potrzebne. Ta prostota ma w sobie coś uspokajającego, bo nie wymaga rozumienia cudzego bólu, by zadbać o własne serce przed Bogiem. Nawrócenie zaczyna się tam, gdzie człowiek zauważa, co w nim czeka na przemianę, a nad resztą Bóg pozostaje wierny.

Jezus odpowiada na wiadomość o Galilejczykach zabitych z rozkazu Piłata. Odrzuca wniosek, że spotkała ich tragedia, ponieważ byli większymi grzesznikami niż inni. Przywołuje też ofiary katastrofy w Siloam: nieszczęście nie jest prostą miarą czyjejś winy ani dowodem, że Bóg osądził właśnie tych ludzi. Ostrzeżenie „jeśli się nie nawrócicie, wszyscy podobnie zginiecie” kieruje uwagę z cudzej tragedii ku własnej odpowiedzialności. „Podobnie” nie musi znaczyć, że każdego spotka identyczna śmierć. Wypowiedź podkreśla raczej, że życie jest kruche, a człowiek nie może odkładać zwrócenia się ku Bogu, jakby miał zagwarantowany czas. Nawrócenie oznacza tu coś więcej niż żal z powodu pojedynczego błędu: zmianę kierunku życia. W następnym obrazie drzewa figowego pojawia się temat oczekiwanego owocu i czasu, który jeszcze został. Nie unieważnia on ostrzeżenia, lecz pokazuje, że wezwanie Jezusa łączy pilność z cierpliwością. Tekst nie daje podstaw, by przypisywać ofiarom szczególną winę; stawia natomiast pytanie o życie, które przynosi owoc. Tragedia staje się przestrogą, nie narzędziem osądzania zmarłych.

Jezus nie pozwala, by cudza tragedia stała się wygodnym dowodem na czyjąś winę. Ludzie przynoszą Mu wiadomość o Galilejczykach, których krew Piłat zmieszał z krwią ich ofiar, i pytają o przyczynę. Jezus odpowiada, że ci ludzie nie byli bardziej winni od innych. Dodaje przykład osiemnastu osób, na które zwaliła się wieża w Siloam. Potem mówi: „Wcale nie, mówię wam; lecz jeśli się nie nawrócicie, wszyscy podobnie zginiecie” (Ewangelia Łukasza 13:5). Najważniejsze w tym zdaniu jest słowo „wszyscy”. Nikt nie stoi poza wezwaniem do nawrócenia, a los innych ludzi nie jest miarą własnego sumienia. Warunek jest jasny: nawrócenie ma zmieniać kierunek życia, a nie tylko budzić lęk przed nieszczęściem. Zaraz potem Jezus opowiada o drzewie figowym, które przez trzy lata nie wydało owocu. Właściciel chce je wyciąć, bo wyjaławia ziemię. Obraz ten pokazuje, że czas, który jeszcze trwa, ma sens tylko wtedy, gdy prowadzi do owocu.

„Wcale nie” przerywa pochopne łączenie nieszczęścia z większą winą ofiar. Jezus mówi o Galilejczykach zabitych z rozkazu Piłata, a następnie przywołuje ludzi, których zabiła zawalona wieża. Żadne z tych wydarzeń nie dowodzi, że zmarli byli gorsi od pozostałych. Cierpienie nie daje podstaw do wydawania wyroku na tych, których spotkało. Ostrzeżenie Jezusa nie pozwala jednak odsunąć sprawy nawrócenia. „Jeśli się nie nawrócicie, wszyscy podobnie zginiecie” — mówi. Nie zapowiada, że każdego spotka śmierć w taki sam sposób. Przypomina, że życie nie jest zabezpieczone przed nagłym końcem, a odpowiedź na wezwanie Boga nie powinna być odkładana. Nawrócenie nie oznacza tu szukania przyczyny cudzej tragedii. To zwrot całego życia ku Bogu: uznanie prawdy o własnym postępowaniu, odejście od zła i otwarcie się na Jego wolę. W następnych słowach Jezus opowiada o drzewie figowym, na którym właściciel wciąż szuka owocu. Ten obraz dopełnia ostrzeżenie cierpliwością: czas jest dany, lecz nie jest bez znaczenia. Słowa Jezusa nie oskarżają ofiar; wzywają żyjących do owocnego życia przed Bogiem.