Ewangelia Jana 11:48 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają w chwili napięcia, gdy rada zbiera się, bo coraz więcej ludzi widzi znaki i coraz wyraźniej słychać imię Jezusa. Słychać w nich strach przed utratą tego, co bliskie: miejsca świętego i narodu. Jest w tym coś bardzo ludzkiego. Gdy coś drogiego wydaje się zagrożone, myśl zaczyna szybko liczyć straty i trudniej wtedy dostrzec, co naprawdę się dzieje. Zdanie z Ewangelii Jana 11:48 łączy dwie obawy w jeden ciąg: najpierw wiarę tłumu, potem najazd obcej władzy. Strach przesuwa się od jednej myśli do drugiej, aż przestaje widzieć cokolwiek poza zagrożeniem. Ci, którzy to mówią, nie podważają tego, co właśnie się wydarzyło. Pytają jedynie, co może im odebrać ta sprawa. Obok tej trwogi stoi Betania, skąd pochodzili Łazarz, Maria i Marta. Tam zmarły wyszedł z grobu, a Jezus powiedział: „Rozwiążcie go i pozwólcie mu chodzić” (Ewangelia Jana 11:44). Ten obraz nie uspokaja rady ani nie odbiera jej lęku. Pokazuje jednak, że Bóg działa właśnie tam, gdzie ludzki strach widzi już tylko koniec. Te słowa o rozwiązywaniu pęt brzmią jak zapowiedź życia, a nie wyrok, i to właśnie stawia lękowi wyraźne granice.

Słowa z Ewangelii Jana 11:48 odsłaniają sposób myślenia przywódców zgromadzonych w Wysokiej Radzie: znak dokonany przez Jezusa oceniają przede wszystkim przez pryzmat politycznego zagrożenia. Łazarz wrócił do życia, a wielu świadków uwierzyło w Jezusa. Arcykapłani i faryzeusze obawiają się jednak, że dalsza wiara ludzi sprowokuje Rzymian do zniszczenia świątyni i narodu. Ich obawa dotyczy wspólnego dobra, ale w tej ocenie nie ma miejsca na pytanie, co znak mówi o Jezusie. Warto zachować proporcje: tekst przedstawia kalkulację konkretnych przywódców, nie wydaje wyroku na cały naród żydowski. Spór dotyczy reakcji na Jezusa i lęku przed konsekwencjami politycznymi. W tym napięciu pojawia się ironia narracji Jana. Przywódcy chcą zapobiec śmierci narodu, lecz ich rozumowanie prowadzi ku śmierci Jezusa. W kolejnych wersetach słowa Kajfasza otrzymują dodatkowy sens: śmierć jednego ma służyć ludowi, a także zgromadzeniu rozproszonych dzieci Bożych. To nie znaczy, że Kajfasz świadomie rozumie tę teologiczną wymowę. Rozdział pokazuje raczej, że ludzkie kalkulacje nie wyczerpują znaczenia wydarzeń: znak budzi wiarę, ale też odsłania konflikt o to, kim jest Jezus.

Te słowa padają w Ewangelii Jana 11:48, podczas zebrania arcykapłanów i faryzeuszy. Wcześniej wielu spośród Żydów uwierzyło w Jezusa po tym, co zobaczyli (Ewangelia Jana 11:45). Rada mówi: „Jeżeli Go tak pozostawimy, to wszyscy uwierzą w Niego, i przyjdą Rzymianie, i zniszczą nasze miejsce święte i nasz naród.” Nie pada tu pytanie o to, czy znaki są prawdziwe. Pada lęk o miejsce, świątynię i naród, czyli o to, co można stracić. Ten mechanizm dobrze znamy z codzienności. Kiedy ktoś bardzo boi się o swoją pozycję, zaczyna oceniać nowe rzeczy wyłącznie przez pryzmat zagrożenia. Obrona własnego świata potrafi szybko stać się sędzią tego, co wolno uznać za prawdę. Rada tłumaczy swój strach bezpieczeństwem narodu, a ta szlachetna racja sprawia, że opór wobec znaków wygląda na roztropność. Kajfasz w tej samej wypowiedzi mówi, że Jezus ma umrzeć za naród; narrator dodaje, że ma On także zgromadzić rozproszone dzieci Boże w jedno (Ewangelia Jana 11:51-52). Lęk o to, co posiadamy, potrafi zasłonić to, co Bóg już czyni.

„Jeżeli Go tak pozostawimy...” — w tych słowach słychać lęk przed utratą: świątyni, narodu, kruchego porządku, który wydaje się ostatnią osłoną. Arcykapłani i faryzeusze mówią o Rzymianach, bo widzą w działalności Jezusa możliwe zagrożenie polityczne. Znak przywrócenia Łazarza do życia nie pozostaje jednak zamknięty w prywatnej historii jednej rodziny. Wielu świadków zaczyna wierzyć, a wieść dociera do tych, którzy mają władzę. Ten werset pokazuje, jak strach potrafi zawęzić spojrzenie: zamiast pytać, co znak odsłania o Jezusie, zgromadzeni rozważają, co może im odebrać. Nie należy jednak sprowadzać ich słów do obojętności. Mówią o miejscu świętym i narodzie, o dobrach wspólnych, za które czują się odpowiedzialni. W dalszym toku opowieści Kajfasz wypowie myśl o śmierci jednego człowieka za lud, a Ewangelista ukaże w niej sens większy niż polityczna kalkulacja. Tuż obok siebie stoją więc dwa kruche obrazy: człowiek wychodzący z grobu i wspólnota lękająca się, że utraci to, co zna. Ewangelia prowadzi od tego lęku ku tajemnicy życia, którego nie da się zabezpieczyć samą kontrolą.