List do Galatów 3:28 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset wymienia trzy pary, które w ówczesnym świecie wyraźnie dzieliły ludzi: Żyda i poganina, niewolnika i człowieka wolnego, mężczyznę i kobietę. Apostoł nie zatrzymuje się przy tym, jak te podziały wyglądały w życiu codziennym, lecz mówi, czym przestają być w Chrystusie Jezusie. Kontekst listu wskazuje, że podstawą tej jedności jest wiara i chrzest, o którym mowa w wersecie 27, a nie zasługa któregokolwiek z nas. Najbardziej poruszające jest w tym zdaniu jego zakończenie: „wszyscy bowiem jesteście kimś jednym w Chrystusie Jezusie”. Bywa, że człowiek czuje się na zewnątrz, poza kręgiem, w którym inni wydają się mieć swoje miejsce. Paweł nie pyta o pochodzenie, pozycję ani to, jak ktoś wypada w oczach świata. Mówi o przynależności, która wyrasta z tego, że wszyscy należą do Chrystusa, a z Jego strony nie opiera się na ludzkich kryteriach. Ta jedność nie kasuje tożsamości. Żyd pozostaje Żydem, a kobieta kobietą, a jednak w Chrystusie nikt nie musi dopiero zdobywać prawa do wspólnoty. Właśnie to czyni ten fragment tak ciepłym: bliskość Boga nie zależy od tego, kim ktoś jest według ludzkich miar, lecz od tego, że Chrystus przyjmuje wszystkich, którzy do Niego należą.

Paweł nie twierdzi, że różnice między ludźmi przestają istnieć. Żyd i poganin, niewolnik i człowiek wolny, mężczyzna i kobieta nadal mają odmienne położenie i doświadczenia. Sedno Listu do Galatów 3:28 jest inne: żadna z tych różnic nie wyznacza już, kto może należeć do Chrystusa i otrzymać Bożą obietnicę. W bezpośrednim kontekście Paweł pyta, czy Galaci otrzymali Ducha dzięki uczynkom Prawa, czy dzięki wierze. Odpowiada, że ich wspólna przynależność do Chrystusa nie wynika z pochodzenia ani statusu. Ci, którzy zostali ochrzczeni w Chrystusie, „ubrali się w Chrystusa” (List do Galatów 3:27), a należący do Niego są dziedzicami obietnicy (List do Galatów 3:29). „Jedno” oznacza więc wspólną tożsamość i równe miejsce wśród dziedziców, nie zatarcie osobistej historii. Ten werset nie rozstrzyga sam przez się wszystkich pytań o role społeczne czy kościelne. Rozstrzyga jednak coś podstawowego: ani pochodzenie, ani status społeczny, ani płeć nie dają komuś wyższej pozycji przed Bogiem. W Chrystusie wspólnota nie jest zbudowana na hierarchii wartości ludzi, lecz na wspólnym darze obietnicy.

Ta krótka lista w Liście do Galatów 3:28 pokazuje, na czym opiera się wiara. Apostoł wymienia trzy pary, które w jego świecie wyraźnie dzieliły ludzi: Żyda i poganina, niewolnika i człowieka wolnego, mężczyznę i kobietę. Każda z nich dotyczyła pochodzenia, pozycji albo roli. Tekst nie opisuje tu programu społecznego. Mówi o tym, kim ludzie są przed Bogiem w Chrystusie Jezusie. W Liście do Galatów 3:26 czytamy o synostwie Bożym przez wiarę, a w 3:27 o przyobleczeniu się w Chrystusa. Ta tożsamość stoi wyżej niż etykiety, którymi ludzie określają siebie i innych. Warto zwrócić uwagę na słowo „jednym”. Apostoł nie pisze „takim samym”. Jedność w Chrystusie może współistnieć z różnicami w życiu. Wspólne zakorzenienie w jednym Panu łączy ludzi głębiej niż wspólne cechy. Rodzina, parafia czy zespół w pracy mogą dzięki temu patrzeć na drugiego człowieka jako na dziedzica obietnicy, a nie jako na przedstawiciela grupy, której trzeba się obawiać. Najmocniejsze w tym fragmencie jest to, że jedność zaczyna się od Boga, a nie od ludzkiej zgody.

Paweł nie mówi, że różnice między ludźmi znikają albo że ich historia przestaje mieć znaczenie. Wskazuje na coś głębszego: żydowskie lub pogańskie pochodzenie, niewola lub wolność, bycie mężczyzną lub kobietą nie rozstrzygają już o przynależności do Chrystusa ani o udziale w obietnicy. Wspólnym centrum nie jest pozycja społeczna czy zasługa, lecz Chrystus Jezus. Wcześniej w tym rozdziale Paweł przypomina, że Galaci otrzymali Ducha przez wiarę, a nie przez wypełnianie Prawa. Zaraz przed tym wersetem pisze, że przez wiarę są w Chrystusie dziećmi Bożymi i że ochrzczeni „ubrali się w Chrystusa”. Jedność, o której mówi, wyrasta więc z przynależności do Niego. Nie jest nagrodą za osiągnięcie bezróżnicowości, lecz darem, który zmienia sposób rozumienia godności i dziedzictwa. Obraz ubrania może pomóc uchwycić tę myśl: odmienność osób pozostaje, lecz każda z nich może należeć do Chrystusa. Dlatego tekst podważa wszelkie roszczenie do wyższej wartości przed Bogiem. Wspólnota wiary nie ma być miejscem, gdzie różnice służą do wykluczania, lecz gdzie wspólne życie w Chrystusie staje się ważniejsze niż podziały.