List do Galatów 3:6 – znaczenie i zastosowanie

Po zgromieniu Galatów za to, że nie trzymali się prawdy, apostoł przystępuje teraz do wykazania słuszności odrzuconej przez nich nauki: usprawiedliwienia przez wiarę, niezależnie od uczynków prawa. Czyni to na kilka sposobów.

Najpierw wskazuje na usprawiedliwienie Abrahama. Abraham uwierzył Bogu, a jego wiarę poczytano mu za sprawiedliwość (List do Galatów 3:6). Innymi słowy, Abraham zaufał słowu i obietnicy Boga, a Bóg uznał go za sprawiedliwego ze względu na tę wiarę. Ponieważ Abraham jest ojcem wszystkich wierzących, Paweł chce, byśmy zrozumieli, że ci, którzy należą do wiary, są dziećmi Abrahama (List do Galatów 3:7) — nie z pochodzenia, lecz na mocy obietnicy. Są więc usprawiedliwieni tak samo jak Abraham: przez wiarę.

Paweł mówi także, że obietnica dana Abrahamowi: „W tobie będą błogosławione wszystkie narody” (Księga Rodzaju 12:3), wskazywała właśnie na tę prawdę (List do Galatów 3:8). O Piśmie mówi się, że „przewidziało”, ponieważ Bóg, który je natchnął, wiedział z góry, że usprawiedliwi narody przez wiarę. A zatem w Abrahamie, czyli w jego potomstwie, którym jest Chrystus, błogosławieństwo miało objąć nie tylko Żydów, lecz także pogan. Mieli oni nie tylko otrzymać błogosławieństwo za pośrednictwem rodu Abrahama, ale też dostąpić go w taki sam sposób jak Abraham — przez usprawiedliwienie. Paweł nazywa tę zapowiedź ewangelią głoszoną Abrahamowi z wyprzedzeniem. Na jej podstawie wnioskuje, że ci, którzy żyją wiarą — prawdziwie wierzący ze wszystkich narodów — otrzymują błogosławieństwo wraz z wiernym Abrahamem (List do Galatów 3:9). Uczestniczą w jego błogosławieństwie, ponieważ otrzymują je w ten sam sposób: przez wiarę w Bożą obietnicę.

Po drugie, Paweł pokazuje, że usprawiedliwienie jest możliwe tylko przez wiarę w ewangelię, ponieważ prawo nas potępia. Gdybyśmy stanęli przed jego sądem, z pewnością przegralibyśmy, bo wszyscy, którzy polegają na uczynkach prawa, podlegają przekleństwu. Ci, którzy za swoją sprawiedliwość uznają własne czyny i próbują bronić się własnymi zasługami, z pewnością przegrają sprawę. Pismo mówi: „Przeklęty każdy, kto nie trwa we wszystkim, co jest napisane w księdze prawa, i tego nie wypełnia” (List do Galatów 3:10; Księga Powtórzonego Prawa 27:26). Prawo wymaga doskonałego, osobistego i nieustannego posłuszeństwa. Jego przesłanie brzmi: „Czyń to, a będziesz żyć”, albo, jak czytamy w Liście do Galatów 3:12: „Ten, kto je wypełnia, będzie dzięki nim żył”. Za każde uchybienie prawo ogłasza przekleństwo.

Jeśli nasze posłuszeństwo nie jest doskonałe, jeśli nie trwa we wszystkim, co zapisano w prawie, i nie utrzymuje się bez przerwy, podlegamy przekleństwu. Przekleństwo oznacza objawiony gniew i groźbę zagłady. Skazuje człowieka na wszelkie zło i w pełni ciąży na wszystkich grzesznikach, a więc na wszystkich ludziach, ponieważ wszyscy zgrzeszyli i są winni przed Bogiem. Skoro jako łamiący prawo podlegamy przekleństwu, szukanie usprawiedliwienia przez prawo jest daremne.

Paweł wyjaśnia jednak później, że można uwolnić się od tego przekleństwa i odzyskać Bożą przychylność. Drogą do tego jest wiara w Chrystusa, który wykupił nas spod przekleństwa prawa (List do Galatów 3:13). Chrystus dokonał tego w zaskakujący sposób: sam stał się za nas przekleństwem. Bóg uczynił Go za nas grzechem, a w tym sensie także przekleństwem. Nie oznacza to, że Chrystus został odłączony od Boga w swojej boskiej naturze. Przez pewien czas znalazł się pod widocznym znakiem Bożego niezadowolenia, który prawo Mojżeszowe wiązało z przekleństwem (Księga Powtórzonego Prawa 21:23). Stało się to po to, aby błogosławieństwo Abrahama dotarło do pogan przez Jezusa Chrystusa i aby wszyscy, którzy w Niego wierzą — Żydzi i poganie — mogli stać się dziedzicami błogosławieństwa Abrahama, a szczególnie wielkiej obietnicy Ducha, przeznaczonej dla czasu ewangelii. Widać więc wyraźnie, że człowiek staje się ludem Boga i dziedzicem obietnicy nie przez poddanie się prawu, lecz przez wiarę w Chrystusa.

Warto tu zwrócić uwagę na cztery sprawy. Po pierwsze, jako grzesznicy jesteśmy nieszczęśliwi, bo podlegamy przekleństwu i potępieniu prawa. Po drugie, widzimy miłość i łaskę Chrystusa, który zgodził się stać za nas przekleństwem, aby nas od niego wykupić. Po trzecie, dzięki Niemu mamy jasną nadzieję: nie tylko uwolnienie od przekleństwa, ale także dziedzictwo błogosławieństwa. Po czwarte, możemy dostąpić tej łaski wyłącznie przez wiarę w Chrystusa.

Po trzecie, Paweł dowodzi, że usprawiedliwienie jest przez wiarę, odwołując się do jasnego świadectwa Starego Testamentu (List do Galatów 3:11). Przytacza słowa z Księgi Habakuka 2:4: „Sprawiedliwy żyć będzie z wiary”. Ten sam werset przywołano też w Liście do Rzymian 1:17 i Liście do Hebrajczyków 10:38. Chodzi o to, że naprawdę sprawiedliwi są tylko ci, którzy naprawdę żyją — zostali uwolnieni od śmierci i gniewu, a ich życie odnowiło się dzięki Bożej przychylności. Takie życie i szczęście są możliwe tylko przez wiarę. Przez wiarę Bóg przyjmuje ludzi, uzdalnia ich, by żyli dla Niego już teraz, i daje im prawo do życia wiecznego z Nim w przyszłości.

Paweł stwierdza więc, że nikt nie zostaje usprawiedliwiony przed Bogiem przez prawo. Człowiek może wydawać się sprawiedliwy w oczach innych, ale nie w oczach Boga. Prawo nie opiera się na wierze, dlatego w sprawie usprawiedliwienia nie mówi o wierze i nie daje wierzącym życia. Mówi natomiast: „Ten, kto je wypełnia, będzie dzięki nim żył” (List do Galatów 3:12; Księga Kapłańska 18:5). Wymaga doskonałego posłuszeństwa jako warunku życia, dlatego nie może już być podstawą naszego usprawiedliwienia. Pokazuje to, że usprawiedliwienie przez wiarę nie jest nową nauką. Było ustanowione i głoszone w Kościele Boga na długo przed czasem ewangelii. W rzeczywistości jest jedyną drogą, na której grzesznicy kiedykolwiek zostali usprawiedliwieni i mogą zostać usprawiedliwieni.

Po czwarte, Paweł odwołuje się do trwałej mocy przymierza, które Bóg zawarł z Abrahamem. Przymierze to nie zostało unieważnione ani uchylone, gdy później zostało dane prawo przez Mojżesza (List do Galatów 3:15 i następne). Wiara poprzedzała prawo, ponieważ Abraham został usprawiedliwiony przez wiarę. Oparł się na obietnicy, a obietnice są właściwym przedmiotem wiary. Bóg zawarł przymierze z Abrahamem (List do Galatów 3:8), a przymierze to było trwałe i pewne. Umowy między ludźmi powinny obowiązywać, a przymierze Boga jest tym bardziej niezachwiane.

Gdy umowa zostaje podpisana i opieczętowana, wiąże obie strony. Nie można już wtedy zmieniać jej warunków. Nie należy więc sądzić, że później dane prawo mogło unieważnić przymierze Boga.

Greckie słowo *diathēkē* może oznaczać zarówno przymierze, jak i testament. Obietnica dana Abrahamowi bardziej przypominała testament niż zwykłą umowę. Gdy testament zaczyna obowiązywać po śmierci osoby, która go sporządziła, nie można go zmienić. Podobnie obietnica dana Abrahamowi pozostaje niezachwiana i nie może zostać zmieniona.

Można wysunąć zarzut, że zapis lub testament może nie dojść do skutku, jeśli nie ma nikogo, kto mógłby go odziedziczyć, albo jeśli brak prawowitego dziedzica (List do Galatów 3:16). Paweł pokazuje jednak, że w tym przypadku nie ma takiego niebezpieczeństwa. Abraham umarł, umarli też prorocy, ale przymierze zostało zawarte z Abrahamem i jego potomstwem. Paweł wyjaśnia to w zaskakujący sposób. Mogłoby się wydawać, że chodzi wyłącznie o naród żydowski. On jednak mówi, że słowo występuje w liczbie pojedynczej i wskazuje na jedną osobę: tym potomstwem jest Chrystus.

Przymierze nadal więc obowiązuje, ponieważ Chrystus żyje na wieki — osobiście i w swoim duchowym potomstwie, czyli w tych, którzy przez wiarę do Niego należą. Jeśli ktoś zarzuca, że prawo dane przez Mojżesza unieważniło to przymierze, bo mocno podkreślało uczynki, a niewiele mówiło o wierze i obiecanym Mesjaszu, Paweł odpowiada, że prawo dane później nie mogło unieważnić wcześniejszej obietnicy (List do Galatów 3:18). Gdyby dziedzictwo zależało od prawa, nie byłoby już dane na mocy obietnicy. Bóg jednak dał je Abrahamowi przez obietnicę, a to oznacza, że późniejsze działanie nie mogło jej zmienić.

Uchylenie własnej obietnicy i zmiana wybranej przez Boga drogi usprawiedliwienia grzeszników, czyli uznania ich za prawych przed Nim, nie byłoby zgodne ze świętością, mądrością ani wiernością Boga. Skoro dziedzictwo zostało dane Abrahamowi na mocy obietnicy i przekazane jego duchowemu potomstwu, możemy mieć pewność, że Bóg tej obietnicy nie cofnie. Nie jest jak człowiek, który zmienia zdanie.