List do Efezjan 4:31 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset nie zaczyna się od pytania, czy odczuwać gniew, lecz od tego, co ma zniknąć z życia wspólnoty. Gorycz, uniesienie, gniew, wrzaskliwość i znieważenie to nazwy tego, co zostaje między ludźmi, gdy zranienie nie zostaje nazwane i przepracowane. Bóg widzi, jak łatwo uczucia zamieniają się w osad, który ciąży nad całą relacją. Pełne zdanie brzmi: „Niech zniknie spośród was wszelka gorycz, uniesienie, gniew, wrzaskliwość, znieważenie – wraz z wszelką złością.” Słowo „spośród” pokazuje, że chodzi o to, co krąży między ludźmi, a nie tylko o to, co dzieje się w jednym sercu. Kontekst wokół tego fragmentu pokazuje, dokąd ta droga zmierza. Zaraz po nim, w Liście do Efezjan 4:32, czytamy o dobroci, miłosierdziu i przebaczeniu, wzorowanych na tym, jak Bóg przebaczył w Chrystusie. Ostrość nie zostaje wyrzucona, lecz oddana w ręce łaski, która pozwala ją odłożyć. W Liście do Efezjan 4:30 mowa o niezasmucaniu Bożego Ducha Świętego, którym wierni zostali opieczętowani na dzień odkupienia. Nie chodzi więc o to, by przestać czuć, lecz o to, by to, co gorzkie, nie stało się raną dla innych.

List do Efezjan 4:31 nie przedstawia pojedynczego wybuchu gniewu jako odosobnionego problemu. Wymienia cały splot postaw i zachowań: od goryczy, która może podtrzymywać urazę, przez gniew i wrzaskliwość, aż po znieważanie innych. Paweł pisze do wspólnoty, więc stawką jest nie tylko wewnętrzny spokój pojedynczej osoby, lecz także sposób, w jaki ludzie odnoszą się do siebie. To ważne w świetle początku rozdziału. Wezwanie, by postępować godnie powołania, wiąże się z pokorą, cierpliwością i zachowywaniem jedności. Werset 31 pokazuje, co tej jedności zagraża. Nie chodzi o nakaz udawania, że krzywda albo konflikt nie istnieją. Tekst nazywa destrukcyjne postawy, które ranią relacje; następny werset przeciwstawia im dobroć, miłosierdzie i przebaczenie. Także wcześniejsze ostrzeżenie przed szkodliwą mową łączy ten fragment z codziennymi rozmowami. Słowa mogą wspierać wspólnotę albo ją niszczyć. Werset 31 jest więc czymś więcej niż zakazem ostrego tonu: odsłania, jak utrwalona wrogość przenika myślenie, emocje i język. Przebaczenie wskazane dalej nie unieważnia zła, lecz wyznacza inny kierunek relacji.

Ten werset nie opisuje nastrojów, tylko konkretne rzeczy, które mają zniknąć ze wspólnoty: gorycz, uniesienie, gniew, wrzaskliwość i znieważenie, a obok nich wszelką złość. Każda z nich ma swoje miejsce w zwyczajnym dniu, przy stole, w samochodzie czy w wiadomości napisanej zbyt szybko. Apostoł nie zostawia tej listy samej. W tym samym liście mówi o mowie, która ma budować, a w Liście do Efezjan 4:32 wskazuje dobroć i miłosierdzie. Zakaz ma więc swoją drugą stronę, bo po złym słowie powinno zostać coś dobrego. Najtrudniej bywa z goryczą, bo rzadko krzyczy. Zostaje w sercu jako cicha pretensja, która wraca przy każdej okazji. Może to być człowiek, który od miesięcy nie odzywa się do brata po sprawie rodzinnej i nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego nadal go to boli. Werset zwraca uwagę właśnie na to, co łatwo przeoczyć, bo gorycz zwykle nie wybucha, tylko powoli zatruwa relacje. Całość opiera się na przekonaniu, że złość ma odejść, a jej miejsce zajmuje łagodność i gotowość do przebaczenia. Ta gotowość wyrasta z tego, że Bóg przebaczył w Chrystusie, więc człowiek nie musi nosić każdej krzywdy w pojedynkę.

Gorycz, gniew i znieważające słowa nie pozostają zamknięte w sercu jednej osoby. Paweł mówi o tym, co ma zniknąć „spośród was”, ze wspólnoty, której jedność ma być strzeżona więzią pokoju. Jego słowa dotyczą więc nie tylko prywatnego usposobienia, lecz także przestrzeni, którą ludzie tworzą między sobą. Można pomyśleć o dymie, który wypełnia wspólny pokój. Nawet jeśli nie wiadomo już, od czego się zaczął, utrudnia oddychanie wszystkim obecnym. Podobnie wrzaskliwość i znieważanie ranią słuchających; wcześniej w tym samym rozdziale Paweł przeciwstawia szkodliwą mowę słowom, które budują i przynoszą dobro. To wezwanie nie stoi w oderwaniu od Bożego działania. Werset wcześniej Paweł przypomina, że wierzący zostali opieczętowani Duchem Świętym na dzień odkupienia. A zaraz potem kieruje uwagę ku dobroci, miłosierdziu i przebaczeniu w Chrystusie. Wspólnota nie jest wezwana do udawania, że nie ma ran. Ma nie pozwalać, by gorycz stała się jej wspólnym językiem. Pokój, o którym mowa na początku rozdziału, potrzebuje słów i postaw, które nie odbierają drugiemu godności.