List do Efezjan 4:3 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „Starajcie się zachować jedność Ducha dzięki więzi, jaką jest pokój” brzmią jak zadanie, ale apostoł pisze je w ciepłym kontekście. Wcześniej mowa jest o pokorze, cichości, cierpliwości i znoszeniu siebie nawzajem w miłości (List do Efezjan 4:2). Jedność dotyczy więc codziennego, cierpliwego przyjmowania drugiego człowieka z jego trudnościami. Słowo „zachować” mówi o strzeżeniu jedności, nie o jej wytwarzaniu. Dalsze wersety mówią o jednym Ciele, jednym Duchu, jednej nadziei, jednym Panu, jednej wierze i jednym chrzcie oraz o jednym Bogu i Ojcu wszystkich (List do Efezjan 4:4-6). Jedność jest więc czymś już danym, a wysiłek polega na jej strzeżeniu. Pokój nazwany jest tu więzią, która łączy ludzi wtedy, gdy pojawiają się różnice. Można to wyobrazić jako sytuację, w której ktoś milczy po trudnej rozmowie, a inni nie przesądzają o wygranej, tylko szukają sposobu, by pozostać razem. Taki pokój bywa cichy i mało widoczny, a jednak to on podtrzymuje jedność przy życiu. Ten fragment pokazuje, że jedność należy do Ducha, a ludzka troska o pokój staje się odpowiedzią na ten dar. Pokój nie jest ciężarem dźwiganym w pojedynkę, lecz wspólnym strzeżeniem tego, co zostało dane.

W Liście do Efezjan 4:3 Paweł łączy jedność z pokojem, ale nie każe wspólnocie stworzyć jej od zera. Jedność jest „jednością Ducha”; zadaniem wierzących jest ją zachować. To ważne rozróżnienie: jedność nie oznacza identyczności poglądów ani braku napięć, lecz wspólne życie zakorzenione w jednym Duchu, nadziei, Panu, wierze i chrzcie (List do Efezjan 4:4–5). Bezpośrednio wcześniej Paweł wymienia pokorę, cichość, cierpliwość i wzajemne znoszenie się w miłości (List do Efezjan 4:2). Pokój nie jest więc uprzejmym milczeniem za wszelką cenę ani zgodą wymuszoną przez silniejszych. To więź, która pozwala różnym osobom pozostać razem bez pogardy i rywalizacji. Zachowywanie jedności może oznaczać rezygnację z potrzeby wygrania sporu, uważne wysłuchanie drugiej strony czy cierpliwe znoszenie różnic, nie zaś uznanie każdej opinii za równie trafną. Słowo „starajcie się” wskazuje na odpowiedzialność wspólnoty. Zarazem pokój nie jest techniką kontroli nad innymi: jego podstawą jest to, co Bóg już łączy. Nie chodzi o jedność za wszelką cenę, lecz o wierność wspólnemu powołaniu pośród różnic.

Słowo „starajcie się” mówi wprost, że jedność nie powstaje sama. Jest darem Ducha, ale wspólnota ma o nią dbać. Jedność opiera się na więzi, jaką jest pokój. Kontekst pokazuje, jak ta więź wygląda. Wcześniej List do Efezjan 4:2 mówi o pokorze, cichości, cierpliwości i znoszeniu siebie nawzajem w miłości. Są to konkretne postawy, które kształtują zwykłe relacje, a pokój spina ludzi o różnych temperamentach. Fundament jedności jest już dany. Kolejne wersety mówią o jednym Ciele, jednym Duchu, jednym Panu i jednym Bogu. Wspólnota ma tę jedność przeżywać i chronić w codziennych wyborach. Można to sobie przedstawić na przykładzie. Dwie osoby z tej samej parafii spierają się o organizację wspólnego wydarzenia. Jeśli pamiętają, że łączy je ten sam Pan, rozmowa może dotyczyć sprawy, a nie tego, kto ma rację, i więź przetrwa różnicę zdań. Ten werset pokazuje więc, że jedność Ducha jest jednocześnie darem i zadaniem. Pokój, który ludzie wciąż od nowa wybierają, staje się jej widocznym znakiem.

Jedność Ducha nie jest kruchą zgodą, którą trzeba podtrzymywać przez przemilczanie różnic. W Liście do Efezjan Paweł łączy wezwanie do jej zachowania z pokorą, cichością, cierpliwością i znoszeniem siebie nawzajem w miłości. Pokój staje się więzią, która pozwala wspólnocie trwać razem, także gdy jej członkowie nie są jednakowi. Jedność nie należy do ludzkiego projektu. W kolejnym wersecie Paweł mówi o jednym Ciele i jednym Duchu oraz o wspólnej nadziei powołania. Zarazem wskazuje, że każdemu została dana łaska według miary daru Chrystusowego. Wspólnota nie musi więc zacierać odrębności, by należeć do jednego Ciała. Pokój nie oznacza obojętności wobec krzywdy ani zgody za wszelką cenę. Jest przestrzenią, w której cierpliwość i miłość chronią więź przed rozdarciem, a pokora nie pozwala uznać własnego głosu za jedyny. Jak nić łącząca różne części tkaniny, jedność Ducha nie usuwa odmienności, lecz służy wspólnemu życiu. Jej źródłem pozostaje Bóg, a horyzontem nadzieja, do której zostali powołani wierzący. Taki pokój staje się świadectwem przynależności do większej, wiecznej nadziei.