List do Efezjan 4:29 – znaczenie i zastosowanie

Słowa mają ogromną moc, a List do Efezjan 4:29 mówi o tym bardzo konkretnie: „Niech nie wychodzi z waszych ust żadna mowa szkodliwa, lecz tylko budująca, zależnie od potrzeby, by wyświadczała dobro słuchającym.” Zwrot „z waszych ust” kieruje uwagę na całą wspólnotę, na ludzi, którzy żyją blisko siebie i rozmawiają ze sobą na co dzień. Kontekst jest tu ważny. Wcześniej pojawiają się prawda wobec bliźniego, gniew, który nie powinien trwać do zachodu słońca, oraz gorycz, która ma zniknąć. Warto więc pamiętać, że mowa łączy się z tym, co dzieje się w sercu, i właśnie tam ten fragment najmocniej dotyka człowieka. Można sobie wyobrazić kogoś, kto po ostrej kłótni w rodzinie zauważa, że jego zdania wciąż brzmią w domu długo po tym, jak głos ucichł. Ktoś inny, słuchając cudzej skargi, potrafi powiedzieć jedno spokojne zdanie, które daje drugiemu oddech. Werset nie odbiera prawa do bólu ani do szczerego słowa. Pyta raczej o to, czy wypowiedź niesie troskę o słuchającego i czy odpowiada na jego rzeczywistą potrzebę. Najbardziej poruszająca jest w tym myśl, że słowo potrafi zranić równie łatwo, jak uleczyć. Każda rozmowa staje się wtedy miejscem, w którym serca mogą się minąć albo spotkać.

W Liście do Efezjan 4:29 Paweł nie ogranicza się do zakazu obraźliwych słów. Przeciwstawia mowie szkodliwej mowę, która buduje, i dodaje dwa kryteria: odpowiada potrzebie oraz przynosi dobro słuchającym. Nie wystarczy więc pytać, czy wypowiedź jest prawdziwa albo czy mówiący ma dobre intencje. Ważne jest także, jaki skutek może mieć dla drugiego człowieka. „Budująca” nie znaczy jednak zawsze łagodna ani bezkrytyczna. Kilka wersetów wcześniej wspólnota jest wezwana, by mówić prawdę, zachowywać jedność i znosić się w miłości. Prawda może korygować; jej przeciwieństwem nie jest trudna rozmowa, lecz mowa, która rani, poniża lub rozbija bez troski o słuchacza. Paweł nie proponuje milczenia za wszelką cenę, lecz odpowiedzialność za słowa. Nie są one tylko wyrazem prywatnych emocji: wpływają na więzi między członkami wspólnoty. Zwrot „zależnie od potrzeby” przypomina, że nie każda chwila wymaga tej samej wypowiedzi. Czasem potrzebne jest wyjaśnienie, czasem pocieszenie, a czasem rzeczowe upomnienie. Miara nie sprowadza się do tego, czy słowa brzmią przyjemnie. Chodzi o dobro osoby, która ich słucha. W ten sposób mowa staje się częścią budowania jedności wspólnoty.

W Liście do Efezjan 4:29 apostoł pisze: „Niech nie wychodzi z waszych ust żadna mowa szkodliwa, lecz tylko budująca, zależnie od potrzeby, by wyświadczała dobro słuchającym.” Słowa mogą budować albo niszczyć, więc ten werset dotyczy nie tylko treści wypowiedzi, lecz także tego, jak i po co mówimy. Ktoś wraca z pracy zmęczony i widzi nieporządek w domu. Może rzucić: „Znowu nic nie zrobiliście”. Może też powiedzieć: „Widzę, że dziś był ciężki dzień. Posprzątamy razem”. Problem jest ten sam, ale tylko druga wypowiedź ma moc budowania. Zwrot „zależnie od potrzeby” pokazuje, że słowo ma trafić w konkretną chwilę. Ta sama prawda bywa pociechą dla jednego człowieka, a wyrzutem dla drugiego, zależnie od tego, czego ten ktoś w danej chwili potrzebuje. Celem jest, by słuchający odchodził z rozmowy wzmocniony, a nie tylko pouczony. Ten fragment warto czytać razem z wersetami 31 i 32. Gorycz, wrzaskliwość i gniew zostają tam wymienione jako rzeczy, które mają zniknąć, a w ich miejsce pojawia się dobroć i przebaczenie. Słowa często wyrastają z tego, co dzieje się w sercu. Mowa budująca bywa więc owocem serca, które samo przyjęło przebaczenie.

Paweł umieszcza słowa w samym środku wspólnego życia: wspólnota ma zachowywać jedność, mówić prawdę i troszczyć się o potrzebujących. Dlatego zakaz „mowy szkodliwej” nie dotyczy wyłącznie jawnej obelgi. Słowa mogą ranić także wtedy, gdy poniżają, podsycają gniew albo odbierają drugiemu godność. Apostoł nie nakazuje jednak milczenia. Mowa ma być „budująca, zależnie od potrzeby” — dobrana do chwili i do tego, czego słuchający rzeczywiście potrzebuje. Czasem będzie to prawda wypowiedziana bez pogardy, czasem życzliwe słowo, które pomaga komuś nieść ciężar. Jej miarą nie jest błyskotliwość mówiącego, lecz dobro drugiego człowieka. W tym zdaniu słychać troskę o coś większego niż pojedyncza rozmowa. Słowa mogą wzmacniać więź między ludźmi, którzy są dla siebie nawzajem członkami, albo ją osłabiać. Towarzyszy im także świadomość obecności Ducha Świętego, wspomnianego w następnym wersecie. Mowa staje się więc częścią życia wiary: codziennym miejscem, w którym prawda i miłość mogą przybrać słyszalną postać. Budujące słowo nie musi być wielkie. Ma służyć dobru tego, kto je przyjmuje.