1 List Jana 1:9 – znaczenie i zastosowanie

W 1 Liście Jana 1:9 uderza mnie przede wszystkim to, na czym opiera się obietnica. Jej podstawą jest wierność Boga, a nie to, jak dobrze umiemy opisać własny żal. Apostoł pisze: „Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości”. Warunek należy do człowieka, ale odpowiedź należy do Boga, który pozostaje wierny i sprawiedliwy. Ten wers ma też wymiar emocjonalny, który łatwo przeoczyć. Wcześniejsze słowa z tego samego rozdziału mówią, że twierdzenie, iż nie ma się grzechu, prowadzi do samooszukiwania się. Kiedy coś bolesnego pozostaje w środku niewypowiedziane, potrafi ciążyć coraz mocniej, a serce zaczyna szukać kryjówki. Jan nie wymaga od nikogo udawanej pewności ani doskonałej mowy. Mówi o przyznaniu, które otwiera drogę do oczyszczenia. Warto zauważyć, że Jan posługuje się pierwszą osobą liczby mnogiej, więc sam staje wśród tych, którzy grzech wyznają. Nie opisuje ludzi, którzy już wszystko rozumieją. Opisuje wspólnotę, która wciąż potrzebuje oczyszczenia i której Bóg daje pewność przebaczenia. Najmocniej działa tu prosta prawda, że serce, które przestaje się ukrywać, nie zostaje samo z ciężarem.

W 1 Liście Jana 1:9 wyznanie grzechu zostaje umieszczone w obrazie światła: wspólnota z Bogiem nie polega na udawaniu, że ciemności nie ma, lecz na życiu w prawdzie. Wersety 8 i 10 odrzucają twierdzenie, że człowiek nie grzeszy. Wyznanie nazywa więc rzeczywistość, którą łatwo zasłonić usprawiedliwieniem albo zaprzeczeniem. Obietnica nie opiera się na sile ludzkiego żalu ani na doskonałości wyznania. Jan wskazuje na Boga: jest wierny i sprawiedliwy, dlatego odpuszcza grzechy i oczyszcza z nieprawości. Wierność oznacza, że Bóg pozostaje zgodny ze swoją obietnicą; sprawiedliwość podkreśla, że przebaczenie nie jest obojętnością wobec zła. W poprzednim wersecie oczyszczenie wiąże się z krwią Jezusa, Syna Bożego. „Wszelka nieprawość” rozszerza obietnicę na cały ciężar winy, ale nie czyni wyznania pustą formułą. W kontekście listu prawdziwe życie w światłości wiąże się także ze wspólnotą z innymi. Ten werset nie zaprzecza temu, że chrześcijanin nadal może zgrzeszyć; odrzuca natomiast ukrywanie grzechu jako rzekomej oznaki więzi z Bogiem. Przebaczenie i oczyszczenie są Bożą odpowiedzią na uczciwe uznanie winy.

Ten werset zaczyna się od warunku, a dopiero potem mówi o obietnicy: „Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości”. Wyznanie oznacza nazwanie rzeczy po imieniu. Autor Pierwszego Listu Jana wcześniej ostrzega, że twierdzenie o braku grzechu oszukuje nas samych (Pierwszy List Jana 1:8), a mówienie, że nie zgrzeszyliśmy, czyni Boga kłamcą (Pierwszy List Jana 1:10). Problemem jest więc udawanie, a nie sama ludzka słabość. Werset ten dotyczy uczciwości wobec Boga, a nie doskonałości człowieka. Obietnica opiera się na charakterze Boga. Podstawą przebaczenia jest Jego wierność i sprawiedliwość, a nie siła naszego żalu ani to, jak dobrze potrafimy się wypowiedzieć. Dzięki temu nie trzeba ciągle zgadywać, czy przebaczenie jest prawdziwe, bo słowo Boga nie zależy od nastroju człowieka. Werset nie obiecuje, że po wyznaniu znikną wszystkie skutki wcześniejszych wyborów. Mówi o oczyszczeniu z nieprawości, czyli z tego, co w nas nie zgadza się z prawdą. Dla kogoś, kto dźwiga wstyd, może to oznaczać zdjęcie ciężaru ukrywania. Ta ulga bywa cicha, ale jest realna, bo wyrasta z prawdy, która wreszcie wychodzi na światło.

Jan nie przedstawia wyznania grzechu jako ceny, którą człowiek płaci za przebaczenie. W jego słowach ciężar spoczywa na Bogu: jest wierny i sprawiedliwy, dlatego odpuszcza grzechy i oczyszcza z nieprawości. Wyznanie otwiera prawdzie miejsce; nie zmusza Boga do miłosierdzia ani nie ukrywa, że zło ma realną wagę. Werset należy do obrazu światłości. Wspólnota z Bogiem nie polega na twierdzeniu, że człowiek jest bez skazy. Jan ostrzega, że takie zaprzeczenie staje się samooszukiwaniem. Chodzenie w światłości obejmuje więc gotowość, by grzech nie pozostał zakryty i by relacje nie były budowane na pozorze. To prawda wypowiedziana przed światłem, nie rozpaczliwa próba samousprawiedliwienia. Obietnica oczyszczenia mówi zarazem o przebaczeniu i o odnowieniu: nieprawość nie otrzymuje ostatniego słowa. W perspektywie życia wiecznego ważne jest, że Jan zaczyna od świadectwa o życiu objawionym w Chrystusie i pisze o współuczestnictwie z Ojcem oraz Synem. Wyznanie grzechu nie jest zatem samotnym rachunkiem win. Przywraca człowieka prawdzie, w której może trwać wspólnota z Bogiem i z innymi. Nadzieja tego wersetu wyrasta nie z bezbłędności, lecz z Bożej wierności.