1 List Jana 1:6 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset ma w sobie coś z cichej próby szczerości. Jan nie opisuje człowieka, który tylko się potknął, lecz kogoś, kto mówi o łączności z Bogiem, a jednocześnie chodzi w ciemności, czyli żyje tak, jakby Boża światłość nie miała wpływu na jego codzienne wybory. Czasownik „chodzimy” wskazuje na sposób życia, a nie na pojedynczy moment, więc tekst dotyka tego, co człowiek ukrywa, czego unika i czym sam siebie usprawiedliwia. Słowa o współuczestnictwie tracą wtedy oparcie, choć Jan mówi o tym spokojnie, bez pogardy. Warto zauważyć, że fragment łączy mowę z postępowaniem. Piękne zapewnienia nie wystarczą, gdy codzienność idzie w przeciwnym kierunku. Ta prawda bywa trudna, bo pokazuje rozdźwięk między tym, co wyznajemy, a tym, jak naprawdę żyjemy. Dalszy ciąg listu, zwłaszcza 1 List Jana 1:9, nie zostawia jednak czytelnika w tej ciemności, ponieważ mówi o wyznawaniu grzechów i wierności Boga. Werset 6 pozostaje więc w świetle tej nadziei, a nie w cieniu oskarżenia. Prawda, o której mówi Jan, zawsze prowadzi do światła, nawet wtedy, gdy najpierw odsłania to, co w nas jest ciemne.

W 1 Liście Jana 1:6 zasadnicze napięcie przebiega między deklaracją a sposobem życia. Autor nie podważa znaczenia współuczestnictwa z Bogiem: wcześniej wyjaśnia, że oznacza ono także więź z Ojcem, Synem i wspólnotą wierzących. Pokazuje natomiast, że same słowa nie potwierdzają tej więzi, jeśli życie pozostaje w ciemności. Ciemność nie oznacza tu po prostu każdej chwili słabości ani faktu, że człowiek popełnia grzech. Dwa wersety dalej autor wprost odrzuca twierdzenie, że ktoś jest bez grzechu, a następnie mówi o wyznaniu winy i Bożym oczyszczeniu. Chodzi więc o ważne rozróżnienie: czym innym jest zmaganie się z grzechem i uznawanie go, a czym innym życie, które trwa w sprzeczności z prawdą, jednocześnie zasłaniając tę sprzeczność religijną deklaracją. Praktycznym obrazem takiej niespójności może być ktoś, kto mówi o więzi z Bogiem, lecz świadomie krzywdzi innych i odrzuca prawdę o własnym postępowaniu. Jan nie przedstawia wiary jako bezbłędności. Wzywa raczej do uczciwego uznania, że wspólnota z Bogiem, który jest światłością, nie da się pogodzić z udawaniem, że ciemność nie ma znaczenia.

W 1 Liście Jana 1:6 obok siebie stoją dwie rzeczy: to, co człowiek mówi o swojej więzi z Bogiem, i to, jak naprawdę chodzi. Słowo „chodzić” oznacza codzienny sposób życia, a nie jeden szczególny moment. Słowa łatwo wypowiedzieć w kościele albo w rozmowie z bliskimi. Kroki pokazują jednak, dokąd zmierza człowiek. Jan nie opisuje tu rozpaczy ani zwątpienia, lecz rozdźwięk między deklaracją a drogą. Ktoś może szczerze pragnąć bliskości z Bogiem i równocześnie być nieuczciwy w pracy albo lekceważyć obietnice składane rodzinie. Wtedy słowa o współuczestnictwie zaczynają brzmieć fałszywie, nawet jeśli nie były zamierzonym kłamstwem. W 1 Liście Jana 1:7 pojawia się chodzenie w światłości. Dzięki temu widać, że liczy się kierunek, w którym idziemy, a nie tylko to, co wyznajemy. Werset 6 mówi o życiu prowadzonym w ciemności, a nie o pojedynczym upadku. Prawda w tym fragmencie zgadza się z codziennymi krokami albo się z nimi rozmija.

Jan zestawia wyznanie wiary z kierunkiem życia. Mówi o ludziach, którzy twierdzą, że mają z Bogiem współuczestnictwo, a zarazem „chodzą w ciemności”. Ciemność nie jest tu jedynie chwilą zagubienia; oznacza życie sprzeczne z prawdą o Bogu, który jest światłością. Słowa o kłamstwie odsłaniają rozdźwięk między tym, co człowiek mówi, a tym, czemu pozwala kształtować swoje postępowanie. Współuczestnictwo ma wymiar głębszy niż prywatne przekonanie. Wcześniej Jan wiąże je z Ojcem, Jego Synem Jezusem Chrystusem i wspólnotą wierzących. Dlatego ukrywanie krzywdy, uporczywe usprawiedliwianie nieuczciwości czy odwracanie się od prawdy rani także więź z innymi. Ten fragment nie wymaga bezgrzeszności. Tuż dalej Jan mówi o oczyszczeniu przez krew Jezusa i o Bożym przebaczeniu dla tych, którzy wyznają grzech. Światło nie odsłania winy po to, by zamknąć człowieka w niej, lecz by nie pozwolić kłamstwu udawać wspólnoty z Bogiem. Wieczność zaczyna się już w tej więzi, która uczy życia w prawdzie.