List do Rzymian 7:17 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa brzmią jak wyznanie kogoś, kto czuje się rozdarty między tym, czego pragnie, a tym, co faktycznie robi. Apostoł nie mówi o obojętności. Pisze o chceniu dobra, które przychodzi łatwo, i o rękach, które wykonują coś innego. W takim doświadczeniu jest wiele bólu, bo zło dzieje się w tym samym sercu, które pragnie czego innego. Zdanie „już nie ja to robię, ale mieszkający we mnie grzech” może zabrzmieć jak ucieczka od odpowiedzialności. Czytane razem z Listem do Rzymian 7:18 i 7:19 brzmi jednak jak smutne stwierdzenie wewnętrznej rozbieżności. Piszący widzi dobro w zasięgu chcenia, ale nie w zasięgu wykonania. Podobne zdanie wraca w Liście do Rzymian 7:20, co pokazuje, że jest to przemyślany opis jego położenia. Ten fragment nie ukrywa tego, co w człowieku trudne. Paweł nazywa słabość wprost i pozwala, by została wypowiedziana w całej swojej ciężkości. Ta szczerość sama w sobie jest świadectwem, że wewnętrzny konflikt może być przeżywany głęboko i zapisany w Piśmie, a nie zamieciony pod dywan.

„A zatem już nie ja to robię, ale mieszkający we mnie grzech” nie jest uniewinnieniem człowieka, lecz próbą nazwania wewnętrznego rozdarcia. W poprzednich zdaniach Paweł mówi, że czyni to, czego nie chce, a przez to uznaje dobro Prawa. Grzech nie jest więc po prostu innym słowem na zły czyn: jawi się jako działająca w człowieku moc, która sprzeciwia się jego pragnieniu dobra. Kluczowe rozróżnienie dotyczy odpowiedzialności i panowania grzechu. Paweł nie twierdzi, że czyn nie należy do niego; opisuje, jak grzech może zawładnąć działaniem, choć człowiek rozpoznaje zło i go nie pragnie. Uznanie tej mocy nie usuwa odpowiedzialności, ale wyjaśnia, dlaczego sama znajomość dobra nie wystarcza, by je czynić. Chrześcijanie różnie odczytują, kogo Paweł opisuje w tym rozdziale: człowieka pod Prawem, który zmaga się z grzechem, czy także doświadczenie wierzącego. Werset sam nie rozstrzyga całego sporu. Pokazuje jednak wyraźnie, że Prawo nie jest źródłem zła; odsłania konflikt, w którym grzech wykorzystuje ludzką słabość. Nazwanie tego konfliktu jest diagnozą, nie usprawiedliwieniem.

Ten werset pada w środku wywodu, w którym Paweł opisuje wewnętrzny konflikt między chceniem dobra a jego wykonaniem. Wcześniej pisze, że nie rozumie tego, co robi, a dalej wyjaśnia, że w jego ciele nie mieszka dobro. Ten fragment nie jest więc usprawiedliwieniem z odpowiedzialności. Zdanie „A zatem już nie ja to robię, ale mieszkający we mnie grzech” wskazuje, skąd bierze się zło w człowieku, a nie zwalnia go z wyboru. Prosty przykład pokazuje to lepiej. Ktoś, kto po wybuchu gniewu mówi tylko, że to nie on, zwykle zostawia wszystko tak jak było. Ktoś, kto nazywa wzorzec, który w nim działa, i zna sytuacje, w których się uruchamia, ma realną szansę na zmianę. Czytelnicy katoliccy i protestanccy różnie rozumieją, kim jest „ja” w tym fragmencie: człowiekiem pozostającym pod władzą grzechu czy wierzącym, który z grzechem walczy. Ta rozbieżność ma znaczenie dla całego sposobu czytania rozdziału. Werset nie szuka winnego. Pokazuje, że zło ma źródło, które trzeba nazwać, zanim da się mu stawić czoło.

„A zatem już nie ja to robię, ale mieszkający we mnie grzech” nie brzmi jak uniewinnienie. To bolesne rozpoznanie, że człowiek może pragnąć dobra, a mimo to czynić zło, którego nie chce. W sąsiednich wersetach Paweł nie ukrywa tej sprzeczności: przyznaje, że Prawo jest dobre, a zarazem opisuje własną bezsilność wobec grzechu. Słowa „mieszkający we mnie” ukazują grzech nie jako pojedynczy błąd, lecz jako siłę, która zadomowiła się w ludzkim życiu. Nie oznacza to jednak, że człowiek i grzech są tym samym. Właśnie opór wobec zła świadczy, że pragnienie dobra nie znikło, choć samo nie wystarcza, by je wypełnić. Można pomyśleć o domu, w którym ktoś odkrywa zamknięte drzwi i nie potrafi sam ich otworzyć. Takie rozpoznanie nie usuwa odpowiedzialności za czyn, ale odbiera złudzenie, że wystarczy mocniejsze postanowienie. W tym napięciu nie ma łatwej pociechy. Jest uczciwe nazwanie niewoli, a wraz z nim miejsce na nadzieję, że grzech nie musi być ostatnim słowem o człowieku.