List do Rzymian 7:16 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „Jeżeli zaś robię to, czego nie chcę, to tym samym przyznaję Prawu, że jest dobre” (List do Rzymian 7:16) opisują rozdarcie, które dobrze oddaje następne zdanie tego fragmentu: nie robię bowiem dobra, którego chcę, ale robię to zło, którego nie chcę (List do Rzymian 7:19). Paweł nie udaje, że tego nie widzi. Mówi o tym otwarcie, z wyraźnym bólem, a jednak nie obwinia za to Prawa. Ten werset niesie łagodniejszą myśl, niż mogłoby się wydawać. Upadek wobec tego, czego się nie chce, nie przekreśla pragnienia dobra, a wręcz pokazuje, po czyjej stronie stoi serce. Ktoś, kto boleśnie przeżywa własną słabość, już w tym bólu przyznaje Prawu rację. Smutek z powodu niechcianego zła nie jest więc dowodem utraty wiary, lecz śladem tego, że dobro wciąż ma swoje miejsce. Warto też pamiętać, że Paweł nie opisuje tu końca walki, lecz rzeczywistość, w której ona trwa. Samo Prawo pozostaje święte i dobre (List do Rzymian 7:12), a sprzeczność nie unieważnia tego. Dla serca zmęczonego własnymi porażkami może to być cicha pociecha: w tym, że nie wychodzi tak, jak by się chciało, wciąż żyje tęsknota za tym, co słuszne.

W Liście do Rzymian 7:16 Paweł nie usprawiedliwia czynu, którego sam nie chce. Pokazuje raczej, co jego sprzeciw wobec własnego postępowania mówi o Prawie: jeśli uznaje, że postępuje źle, potwierdza zarazem, że norma ujawniająca to zło jest dobra. Prawo nie staje się wadliwe dlatego, że człowiek go nie przestrzega. Kontekst wyjaśnia napięcie. Paweł nazywa Prawo świętym i dobrym, a człowieka „sprzedanym w niewolę grzechu” (List do Rzymian 7:14). Problemem nie jest więc to, że Boże przykazanie rodzi zło, lecz że grzech działa w człowieku mimo jego pragnienia dobra. Werset 16 odróżnia wartość normy od zdolności jej przestrzegania. To rozróżnienie ma znaczenie także w zwykłym doświadczeniu: ktoś może wiedzieć, że powinien powiedzieć prawdę, a jednak skłamać ze strachu. Sama świadomość, że postąpił źle, nie naprawia czynu, ale pokazuje, że prawda nadal jest uznawana za dobrą. Paweł nie przedstawia tu grzechu jako niewinnego ani nie usuwa odpowiedzialności. Ujawnia, że uznanie dobra i czynienie dobra nie są tym samym. Właśnie ta rozbieżność odsłania głębię ludzkiego uwikłania.

Ten werset mówi o czymś bardzo konkretnym. Kiedy człowiek robi to, czego sam nie chce, jego własny sprzeciw wobec tego czynu świadczy, że Prawo jest dobre. Apostoł Paweł nie szuka tu wymówki. Pokazuje, że wewnętrzne niezadowolenie z własnego zła staje po stronie Prawa. Ktoś, kto w ciągu dnia uległ gniewowi i potem sam się go wstydzi, nie dowodzi tym, że zasada jest zbyt surowa. Jego wstyd pokazuje raczej, że zasada jest słuszna i że jego sumienie ją uznaje. Warto zauważyć warunek, który stawia Paweł: „Jeżeli zaś robię to, czego nie chcę”. Werset nie opisuje każdego człowieka w każdej chwili. Mówi o doświadczeniu walki, w której wola i czyn się rozchodzą. Słowa „już nie ja to robię” z wersetów 17 i 20 nie zdejmują odpowiedzialności, bo w samym wersecie 16 Paweł stoi po stronie tego, co dobre. Ta część Listu do Rzymian daje nadzieję bez taniego usprawiedliwienia. Żal z powodu własnego grzechu nie jest dowodem klęski. Jest znakiem, że dobro wciąż ma głos w sercu, a Prawo pozostaje dobre.

Zdanie Pawła zatrzymuje się przy bolesnym rozpoznaniu: czyn sprzeczny z pragnieniem dobra nie dowodzi, że dobro było błędem. Przeciwnie, właśnie dlatego, że człowiek widzi rozdźwięk, może przyznać Prawu, że jest dobre. Prawo nie staje się winne temu, że grzech wykorzystuje je i ujawnia własną siłę; tak brzmi myśl sąsiednich wersetów. Można wyobrazić sobie światło padające na pęknięcie w ścianie. Nie ono je stworzyło, lecz dzięki niemu pęknięcie przestaje być niewidoczne. Obraz ten nie usuwa ciężaru odpowiedzialności ani nie rozwiązuje całego napięcia, które Paweł opisuje. Pokazuje jednak, dlaczego uznanie dobra pozostaje możliwe nawet po upadku. W tym wyznaniu nie ma pochwały bezradności. Jest szczerość człowieka, który nie nazywa zła dobrem tylko dlatego, że sam je popełnia, i nie oskarża Bożego przykazania o własne rozdarcie. Paweł nie przedstawia tu Prawa jako drogi, która sama uzdrawia wewnętrzne rozdarcie. Takie rozpoznanie nie jest jeszcze pełnią wolności, lecz otwiera przestrzeń na prawdę. W perspektywie wiary prawda o grzechu nie musi być ostatnim słowem o człowieku: pozostaje świadectwem, że dobro nadal jest rozpoznawane i że serce nie przestaje za nim tęsknić.