List do Rzymian 10:4 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „A przecież kresem Prawa jest Chrystus, dla usprawiedliwienia każdego, kto wierzy” zamykają fragment, w którym Paweł pisze o ludziach pełnych żarliwości, lecz pozbawionych pełnego zrozumienia. Ich gorliwość była szczera, ale oparta na własnej drodze do sprawiedliwości. Kto tak żyje, może nosić w sobie zmęczenie trudne do nazwania, bo zawsze wydaje się, że trzeba zrobić jeszcze trochę więcej. Apostoł nie odrzuca Prawa. Pokazuje raczej, że ono prowadziło do Chrystusa. Polskie słowo „kres” łączy myśl o zakończeniu z myślą o dotarciu do celu, i w tym zdaniu oba znaczenia wydają się splecione: Prawo dochodzi do swojego sensu w Chrystusie, a nie w ludzkiej próbie wypełnienia każdego nakazu o własnych siłach. Dalsze słowa Pawła o tym, że Słowo jest blisko, na ustach i w sercu, pokazują, jak bliski jest Bóg człowiekowi, który go szuka. Ten fragment dotyczy również serca. Usprawiedliwienie nie jest nagrodą za nieustanne dźwiganie ciężaru, lecz darem przyjmowanym przez wiarę. Dla kogoś, kto długo walczył o własną pewność, może to oznaczać zmianę kierunku, w którym nie trzeba już udowadniać swojej wartości.

Słowo „kresem” może oznaczać zarówno zakończenie, jak i osiągnięcie celu. W tym zdaniu sens rozjaśnia kontekst: Paweł mówi o ludziach gorliwych wobec Boga, którzy szukają usprawiedliwienia na własnej drodze, zamiast przyjąć je od Boga. Chrystus jest więc kresem Prawa nie dlatego, że Prawo było bezwartościowe, lecz dlatego, że w Nim dochodzi do celu jego rola w ukazywaniu sprawiedliwości. Kluczowe rozróżnienie dotyczy źródła usprawiedliwienia. Nie jest nim osiągnięcie człowieka oparte na wypełnianiu Prawa, lecz Chrystus, a człowiek przyjmuje ten dar przez wiarę. Następne wersety rozwijają tę myśl: sprawiedliwość z wiary nie wymaga sprowadzenia Chrystusa z nieba ani wyprowadzenia Go spośród umarłych. Słowo wiary jest blisko, w sercu i na ustach. „Każdy, kto wierzy” poszerza zakres obietnicy: nie ogranicza jej do jednej grupy ani do ludzi o szczególnym dorobku religijnym. Nie oznacza to, że Paweł odrzuca Pismo czy posłuszeństwo. Przesuwa akcent z ludzkiego starania o status przed Bogiem na Boży dar w Chrystusie. Prawo nie jest drogą do chlubienia się własną sprawiedliwością; w Chrystusie widać, dokąd prowadziło.

Ten werset stoi w centrum trudnego fragmentu. Paweł pisze o ludziach, którzy gorliwie szukali Boga, lecz trzymali się własnej drogi do usprawiedliwienia. Taka postawa mogła wyglądać jak pobożność: ktoś pilnuje przepisów, liczy dobre uczynki i dba, by niczego nie zabrakło. List do Rzymian 10:5 przypomina jednak, że droga Prawa obiecuje życie temu, kto je w pełni wypełnił. Wymaga to doskonałości, której człowiek nie może sobie zagwarantować. Paweł nie stawia Prawa i Chrystusa jak dwóch wrogich systemów. Mówi, że Chrystus jest kresem Prawa, czyli to w Nim Prawo znajduje swój cel. Wiara staje się drogą do usprawiedliwienia, ponieważ usprawiedliwienie zostaje przypisane wierze, a nie cudzej liczbie wykonanych zadań. Zakres zdania jest szeroki: „dla usprawiedliwienia każdego, kto wierzy”. Nie wskazuje grupy ani pochodzenia, a warunkiem jest wiara. W Liście do Rzymian 10:8 mowa o słowie, które jest blisko, na ustach i w sercu, czyli o czymś dostępnym, a nie odległym. Najmocniejszy wniosek z tego fragmentu jest prosty. Usprawiedliwienie nie zależy od ostatecznego bilansu zasług, lecz od przyjęcia tego, co Bóg daje w Chrystusie. Dopiero z tej podstawy może wyrosnąć prawdziwe posłuszeństwo.

W zdaniu „A przecież kresem Prawa jest Chrystus, dla usprawiedliwienia każdego, kto wierzy” Paweł wskazuje na Chrystusa jako kres, ku któremu prowadzi rozważanie o Prawie i sprawiedliwości. Nie przedstawia Go jako nagrody za doskonałe wypełnienie przepisów. W sąsiednich wersetach mówi o ludziach, którzy pragną ustanowić własną drogę usprawiedliwienia, zamiast przyjąć sprawiedliwość pochodzącą od Boga. Wiara nie jest tu kolejnym osiągnięciem, którym można się wykazać. Jest przyjęciem tego, co Bóg daje w Chrystusie. Słowo „każdego” otwiera tę obietnicę szeroko: usprawiedliwienie jest dla każdego, kto wierzy. Zaraz potem Paweł opisuje słowo wiary jako bliskie, obecne na ustach i w sercu. Chrystus nie jest więc dalekim celem, do którego człowiek musi wspiąć się własną siłą ani którego trzeba sprowadzić z nieba. W chrześcijańskiej nadziei to On jest blisko, a zbawienie nie opiera się na ludzkiej wspinaczce ku Bogu. Prawo nie staje się centrum ostatecznej ufności; tym centrum jest Chrystus. W Nim wysiłek samousprawiedliwienia ustępuje miejsca darowi, który można przyjąć w wierze.