List do Rzymian 10:16 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi jak cicha skarga, w której słychać ból. Paweł stwierdza, że Ewangelia została usłyszana, lecz nie wszyscy na nią odpowiedzieli. Pod tym zdaniem kryje się smutek kogoś, kto głosił z całego serca i widzi, że słowo nie zawsze dociera do słuchających. Apostoł sięga przy tym po słowa Izajasza, który również pytał, kto uwierzył temu, co usłyszał. Warto zauważyć, że Paweł nie tłumaczy tu wprost, dlaczego tak się dzieje. Zostawia pytanie otwarte i pozwala mu wybrzmieć. Chwilę później, w Liście do Rzymian 10:17, pisze, że wiara rodzi się z tego, co się słyszy, więc słuchanie ma ogromne znaczenie. Pytanie z 10:16 przypomina jednak, że głoszący nie zna wszystkich skutków swojej pracy i że wierność słowu może trwać także wtedy, gdy odpowiedź jest niepełna. Najbardziej w tym wersecie porusza to, że żal nie odbiera Ewangelii jej dobrej wieści. Ból odrzucenia zostaje w sercu tego, kto mówi, a mimo to dobra nowina pozostaje dobra.

Paweł nie utożsamia samego usłyszenia Ewangelii z wiarą. Werset 16 stawia obok siebie dwa fakty: dobra nowina została ogłoszona, lecz nie wszyscy przyjęli ją posłuszeństwem. Cytat Izajasza — „Panie, kto uwierzył temu, co od nas usłyszał?” — wyraża bolesną rozbieżność między głoszonym świadectwem a odpowiedzią słuchaczy. Ważny jest kontekst. Wersety 14–15 opisują łańcuch: głoszenie umożliwia usłyszenie, a usłyszane słowo prowadzi ku wierze. Zaraz potem Paweł dopowiada, że wiara rodzi się ze słuchania słowa Chrystusa. Nie wynika z tego jednak, że każdy, kto usłyszy, uwierzy. Werset 16 właśnie temu zapobiega: posłannictwo i głoszenie są konieczne, ale nie wymuszają przyjęcia orędzia. „Nie wszyscy” nie oznacza, że Paweł odrzuca cały Izrael. Na początku rozdziału mówi o trosce o jego zbawienie i uznaje żarliwość Izraelitów, choć nieopartą na pełnym zrozumieniu. Problemem nie jest brak religijności, lecz nieprzyjęcie Bożego sposobu usprawiedliwienia. Werset łączy odpowiedzialność słuchaczy z koniecznością wiernego głoszenia: Ewangelia dociera przez słowo, ale samo jej usłyszenie nie jest jeszcze wiarą.

Ten werset przypomina, że usłyszeć i posłuchać to nie to samo. Paweł nie pisze, że ludzie nie usłyszeli dobrej nowiny. Pisze: „Ale nie wszyscy dali posłuch Ewangelii”. Przekład „dać posłuch” oznacza gotowość, by przyjąć usłyszane słowo i pozwolić mu zmienić kierunek życia. Apostoł cytuje Izajasza: „Panie, kto uwierzył temu, co od nas usłyszał?”. Pytanie brzmi z żalem. Głos został wypowiedziany, ale odpowiedź była niepełna. Wcześniejsze wersety pokazują, że głoszenie jest konieczne, a jednak samo głoszenie nie gwarantuje przyjęcia. Można to sobie wyobrazić na przykładzie kogoś, kto co niedzielę słucha kazania z uwagą, a w poniedziałek wraca do tych samych decyzji, które wcześniej go przygniatały. Słuchał dobrze, ale nie przełożył usłyszanego na czyn. Werset nie mówi jednak, że Bóg przestał przemawiać. Pokazuje raczej, że słowo potrzebuje serca gotowego odpowiedzieć. Taka odpowiedź nie jest jednorazowym gestem, lecz wiernością temu, co zostało usłyszane, także wtedy, gdy trzeba ją powtarzać każdego dnia.

Paweł nie mówi o obojętności samej w sobie: tuż wcześniej wyznaje, że pragnie zbawienia swoich rodaków i modli się za nimi. Dlatego słowa Izajasza brzmią jak lament nad Ewangelią, która została usłyszana, lecz nie przez wszystkich przyjęta: „Panie, kto uwierzył temu, co od nas usłyszał?” Pytanie proroka nie unieważnia głoszonej nowiny ani nie czyni wiary czymś, co można wymusić. Wskazuje na bolesną szczelinę między słowem docierającym do człowieka a odpowiedzią, która rodzi się w jego wnętrzu. Paweł podkreśla w tym rozdziale, że wiara przychodzi przez słuchanie słowa Chrystusa; zarazem przyznaje, że samo usłyszenie nie oznacza jeszcze posłuszeństwa Ewangelii. Można pomyśleć o głosie niosącym się przez otwarte drzwi: jest słyszalny, ale nie każdy zaprasza go dalej. Ten obraz nie służy osądowi tych, którzy nie wierzą. Przypomina raczej o powadze głoszenia i o kruchości ludzkiej odpowiedzi. Werset pozostawia miejsce na żal, lecz nie na rozpacz: Paweł nadal modli się za tych, których pragnie widzieć zbawionymi. Właśnie dlatego jego pytanie pozostaje pełne troski, a nie pogardy. Wiara jest odpowiedzią na słowo Chrystusa, nie triumfem ludzkiej pewności.