List do Rzymian 1:29 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment brzmi surowo, bo wylicza wiele ciemnych rzeczy jedna po drugiej. Apostoł Paweł pisze: „Pełni są też wszelkiej nieprawości, przewrotności, chciwości, niegodziwości. Oddani zazdrości, zabójstwu, waśniom, podstępowi, złośliwości;”. Uwagę zwraca słowo „pełni”, które mówi o wnętrzu wypełnionym przez to, co rani innych i samego człowieka. Zazdrość, waśnie i złośliwość potrafią zająć całe serce, zanim ktokolwiek zauważy, jak bardzo zrobiło się w nim ciasno i ciemno. Werset stoi zaraz po słowach o umyśle, który przestał uznawać prawdziwe poznanie Boga (List do Rzymian 1:28). Tekst nie ustala jednak prostego porządku przyczyn, więc nie warto czytać go jako prostego wyjaśnienia. Ważniejsze wydaje się to, że Paweł opisuje wnętrze, które zostało zmęczone i zranione, a mimo to jest nazwane wprost. Lista brzmi twardo, lecz nazywanie tego, co dzieje się w sercu, pozwala przestać udawać, że nic się w nim nie dzieje.

Lista z Listu do Rzymian 1:29 nie jest przypadkowym katalogiem wad. Paweł pokazuje, jak odrzucenie prawdy o Bogu splata się z nieporządkiem w relacjach między ludźmi. W poprzednim wersecie mówi o rozumie, który nie rozpoznaje już tego, co słuszne; tutaj wymienia skutki: nieprawość, chciwość, zazdrość, waśnie i podstęp. Nie opisuje jednego rodzaju człowieka ani odosobnionego upadku, lecz rozległy obraz ludzkiego grzechu. Ważne jest też brzmienie słów „pełni są” i „oddani”. Nie oznaczają one, że każda osoba popełnia wszystkie wymienione czyny ani że lista wyznacza kolejność ich pojawiania się. Podkreślają raczej, jak głęboko zło może przeniknąć życie: od pragnienia posiadania więcej, przez rywalizację, aż po krzywdę i przemoc. Są to nie tylko prywatne wady; waśń, podstęp i zabójstwo ranią innych i rozbijają wspólnotę. Ten fragment należy czytać jako część argumentu Pawła o powszechności grzechu, nie jako narzędzie do wywyższania się nad konkretną grupą. Jego ostrze obejmuje całą ludzkość. W sąsiednich wersetach obraz staje się jeszcze szerszy: zło obejmuje także mowę, pychę i brak miłosierdzia.

Ten werset otwiera długą listę postaw, które Paweł nazywa po imieniu. Zaczyna się od słów „Pełni są też wszelkiej nieprawości”, a nie od jednego konkretnego grzechu. Słowo „pełni” mówi o czymś, co wypełnia całe wnętrze, jak naczynie napełnione po brzegi. Lista obejmuje chciwość i przewrotność, a dalej zazdrość, waśnie i podstęp. Wśród tych postaw są też takie, które rosną po cichu, zanim wybuchną w czynach. Paweł umieszcza tę listę zaraz po zdaniu o tym, że ludzie nie uznali za słuszne zachować prawdziwego poznania Boga. Tekst nie wyjaśnia jednak, jak dokładnie jedno prowadzi do drugiego, więc nie warto budować z tego prostego schematu. Sugeruje natomiast, że serce oderwane od poznania Boga zapełnia się tym, co rani innych. W zwyczajnym życiu wygląda to skromnie. Ktoś, kto co wieczór porównuje swoje życie z cudzymi sukcesami, z czasem zaczyna chować urazę i patrzeć na ludzi przez pryzmat zazdrości. Mały, powtarzany wybór waży tu często więcej niż jeden spektakularny upadek. Ten werset pokazuje, że serce zawsze czymś się napełnia. Dlatego to, czym się karmi, ma tak wielkie znaczenie.

Paweł nie przedstawia tu katalogu cudzych wad, z którego można by wybrać wygodny zarzut. Słowa o nieprawości, chciwości, zazdrości i podstępie układają się w obraz życia, w którym człowiek przestaje widzieć drugiego jako bliźniego, a zaczyna traktować go jak przeszkodę, rywala albo narzędzie. Nawet gdy nie dochodzi do zabójstwa, waśń i złośliwość mogą odbierać drugiemu godność po cichu. W kontekście Listu do Rzymian 1:28–32 Paweł opisuje skutki odrzucenia poznania Boga. Nie wskazuje jednego czynu jako całej prawdy o człowieku; pokazuje raczej, jak grzech obejmuje różne sfery życia i zatruwa wspólnotę. Lista nie służy do ustawiania ludzi w bezpiecznej odległości od siebie. Jej ciężar spoczywa także na tych, którzy potępiają zło, a zarazem potrafią je pochwalać, gdy przynosi korzyść lub przewagę. Jest w tym ostrzeżenie przed powolnym oddalaniem się od Stwórcy: serce, które nie chce przyjąć prawdy, może z czasem uznać krzywdę za coś zwyczajnego. Nazwanie zła jest początkiem uczciwego stanięcia przed Bogiem, nie ostatecznym wyrokiem nad człowiekiem.