List do Rzymian 1:23 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset mówi o zamianie, która dokonuje się powoli i niemal niezauważalnie. Niezniszczalny Bóg zostaje zastąpiony obrazami, które można ująć w dłoni, a te zajmują miejsce tego, co najważniejsze. Paweł wymienia ludzi, ptaki, czworonożne zwierzęta i płazy, jakby chciał pokazać, jak szeroko rozlewa się serce szukające oparcia w tym, co widzialne i kruche. Warto zauważyć, co Paweł przypomina wcześniej. W Liście do Rzymian 1:20 czytamy, że niewidzialne przymioty Boga stają się widzialne dla umysłu przez Jego dzieła, a w Liście do Rzymian 1:21 mowa o tym, że ludzie poznali Boga, ale nie oddali Mu czci. Wymiana dokonuje się więc stopniowo, przez przesuwanie wzroku od Stwórcy ku stworzeniu. Dla serca, które dźwiga lęk albo żałobę, ten fragment ma również drugą stronę. Pokazuje, jak łatwo szukać zastępczej pewności wtedy, gdy prawdziwa wydaje się daleka. Chwała Boga pozostaje niezniszczalna nawet wtedy, gdy serce na jakiś czas przestaje ją dostrzegać.

Werset 23 nazywa konkretnie to, co poprzedni opis prowadził ku kulminacji: ludzie zamienili chwałę niezniszczalnego Boga na podobizny stworzeń. Nie chodzi tylko o pomyłkę w wyobrażeniu Boga. W kontekście Listu do Rzymian 1:21–25 jest to odwrócenie porządku czci: zamiast dziękować Stwórcy, człowiek oddaje cześć temu, co stworzone i śmiertelne. Wymienione obrazy — człowieka, ptaków, zwierząt i płazów — wskazują na konkretne przedstawienia kultowe, znane w świecie starożytnym. Paweł nie sprowadza jednak problemu do materiału, z którego wykonano posąg. Sednem jest przypisanie stworzeniu miejsca należnego Bogu. Podobny mechanizm może ujawniać się także bez posągów: gdy władza, sukces albo ludzkie uznanie stają się ostatecznym źródłem wartości i bezpieczeństwa. To zastosowanie nie zastępuje sensu historycznego, lecz pokazuje jego szerszą wymowę. Ważne jest również przeciwstawienie: Bóg jest niezniszczalny, a przedstawiane stworzenia należą do porządku tego, co śmiertelne. Werset nie opisuje więc niewinnej zamiany jednej dekoracji na drugą, lecz utratę właściwego odniesienia. Człowiek może uważać się za mądrego, a jednak pomylić Stwórcę ze stworzeniem.

„I zamienili chwałę niezniszczalnego Boga na podobizny i obrazy śmiertelnego człowieka, ptaków, czworonożnych zwierząt i płazów” (List do Rzymian 1:23). Ten werset nie opisuje nagłej decyzji. Mówi o wymianie, która dokonała się w sercu, zanim stała się widoczna w obrazach. Wyliczenie stworzeń nie ustawia ich w hierarchii ani w kolejności upadku. Najbliższy kontekst wskazuje raczej na przyczynę. W Liście do Rzymian 1:21 czytamy, że ludzie poznali Boga, ale nie oddali Mu czci jako Bogu. W Liście do Rzymian 1:25 ta sama myśl wraca w słowach o prawdzie Bożej zamienionej w kłamstwo i o służbie stworzeniu zamiast Stwórcy. Chwała, o której mowa, to to, czemu oddajemy uwagę, czas i zaufanie. Niezniszczalny Bóg stoi w tym opisie naprzeciw tego, co śmiertelne i ograniczone. Chrześcijanie różnie rozumieją rolę obrazów w pobożności, a kościoły mają w tej sprawie odmienne praktyki. Werset pozostaje jednak czytelny w jednym punkcie: stworzenie nie ma zajmować miejsca Stwórcy. Ta różnica między czcią a jej przedmiotem jest sednem całego fragmentu.

W Liście do Rzymian 1:23 Paweł opisuje zamianę: chwała niezniszczalnego Boga zostaje zastąpiona podobiznami śmiertelnych stworzeń. Werset należy do większej myśli o ludziach, którzy poznali Boga, lecz nie oddali Mu czci ani nie dziękowali. Nie chodzi więc o potępienie świata stworzonego. Chodzi o odwrócenie porządku: stworzenie zajmuje miejsce Stwórcy. Obraz jest konkretny: człowiek oddaje cześć temu, co samo podlega śmierci i przemijaniu. Rzecz wykonana ludzką ręką może przedstawiać wielkość, ale nie pomieści Boga. Podobnie także dziś uznanie, bezpieczeństwo czy kontrola mogą stać się czymś, czemu człowiek powierza ostateczną nadzieję. Nie dlatego, że same są złe, lecz dlatego, że są kruche. W tym świetle wieczność nadaje teraźniejszym wyborom właściwą miarę. To, co stworzone, jest darem, ale nie źródłem życia. Paweł nie przeciwstawia wierze zachwytu nad światem; przypomina, że jego piękno wskazuje poza siebie. Chwała Boga nie przemija, a żadna podobizna nie może jej zastąpić.